Tiến thoái lưỡng nan là gì? 😔 Nghĩa

Tiến thoái lưỡng nan là gì? Tiến thoái lưỡng nan là thành ngữ chỉ tình thế khó xử, tiến lên cũng khó mà lùi lại cũng không xong. Đây là cụm từ Hán Việt thường dùng để diễn tả hoàn cảnh bế tắc, không biết nên quyết định thế nào. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, cách sử dụng và những tình huống áp dụng thành ngữ này ngay bên dưới!

Tiến thoái lưỡng nan là gì?

Tiến thoái lưỡng nan là thành ngữ Hán Việt diễn tả tình huống khó khăn khi cả hai lựa chọn tiến hay lùi đều gặp trở ngại. Đây là cụm từ gồm bốn chữ mang ý nghĩa sâu sắc về sự bế tắc trong cuộc sống.

Phân tích từng thành tố trong “tiến thoái lưỡng nan”:

Tiến (進): Nghĩa là đi tới, tiến lên phía trước.

Thoái (退): Nghĩa là lùi lại, rút lui.

Lưỡng (兩): Nghĩa là hai, cả hai.

Nan (難): Nghĩa là khó khăn, khó thực hiện.

Ghép lại, tiến thoái lưỡng nan có nghĩa là “tiến cũng khó, lùi cũng khó” – tức là rơi vào thế kẹt, không có lối thoát dễ dàng.

Trong đời sống, thành ngữ này thường dùng để mô tả những tình huống phải đưa ra quyết định nhưng cả hai phương án đều có hệ quả không mong muốn.

Tiến thoái lưỡng nan có nguồn gốc từ đâu?

Thành ngữ “tiến thoái lưỡng nan” có nguồn gốc từ tiếng Hán, xuất hiện trong các điển tích cổ Trung Hoa, thường gắn liền với các tình huống chiến trận hoặc chính trị. Cụm từ này du nhập vào tiếng Việt qua giao lưu văn hóa Hán – Việt.

Sử dụng “tiến thoái lưỡng nan” khi muốn diễn tả sự bế tắc, khó xử trong việc ra quyết định.

Cách sử dụng “Tiến thoái lưỡng nan”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng thành ngữ “tiến thoái lưỡng nan” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Tiến thoái lưỡng nan” trong tiếng Việt

Làm vị ngữ: Đặt sau chủ ngữ để mô tả trạng thái. Ví dụ: “Anh ấy đang tiến thoái lưỡng nan.”

Làm định ngữ: Bổ nghĩa cho danh từ. Ví dụ: “Đây là tình thế tiến thoái lưỡng nan.”

Đứng độc lập: Dùng như một nhận xét về hoàn cảnh. Ví dụ: “Thật là tiến thoái lưỡng nan!”

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Tiến thoái lưỡng nan”

Thành ngữ “tiến thoái lưỡng nan” được dùng trong nhiều ngữ cảnh đời sống khác nhau:

Ví dụ 1: “Công ty đang tiến thoái lưỡng nan giữa việc sa thải nhân viên hay cắt giảm lương.”

Phân tích: Diễn tả tình huống kinh doanh khó khăn, cả hai phương án đều có hậu quả tiêu cực.

Ví dụ 2: “Cô ấy tiến thoái lưỡng nan khi phải chọn giữa sự nghiệp và gia đình.”

Phân tích: Mô tả sự giằng xé trong quyết định cá nhân quan trọng.

Ví dụ 3: “Đội bóng rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi vừa thiếu tiền đạo vừa yếu hàng thủ.”

Phân tích: Dùng trong ngữ cảnh thể thao, chỉ tình thế khó khăn về chiến thuật.

Ví dụ 4: “Nói ra sợ mất lòng, không nói thì ấm ức – thật tiến thoái lưỡng nan.”

Phân tích: Diễn tả sự khó xử trong giao tiếp hàng ngày.

Ví dụ 5: “Chính phủ tiến thoái lưỡng nan trước bài toán vừa chống dịch vừa phát triển kinh tế.”

Phân tích: Dùng trong ngữ cảnh chính sách, chỉ tình huống phải cân bằng nhiều mục tiêu mâu thuẫn.

Lỗi thường gặp khi sử dụng “Tiến thoái lưỡng nan”

Một số lỗi phổ biến khi dùng thành ngữ “tiến thoái lưỡng nan” trong tiếng Việt:

Trường hợp 1: Viết sai thành “tiến thối lưỡng nan” hoặc “tiến thoái lưỡng nang”.

Cách dùng đúng: Luôn viết là “tiến thoái lưỡng nan” – thoái có nghĩa là lùi, nan có nghĩa là khó.

Trường hợp 2: Dùng khi chỉ có một lựa chọn khó khăn.

Cách dùng đúng: Chỉ dùng khi có ít nhất hai phương án và cả hai đều gây khó xử.

Trường hợp 3: Nhầm với “đứng giữa ngã ba đường”.

Cách dùng đúng: “Ngã ba đường” nhấn mạnh sự phân vân lựa chọn, còn “tiến thoái lưỡng nan” nhấn mạnh cả hai hướng đều bế tắc.

“Tiến thoái lưỡng nan”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “tiến thoái lưỡng nan”:

Kết luận

Tiến thoái lưỡng nan là gì? Tóm lại, đây là thành ngữ Hán Việt chỉ tình thế bế tắc khi cả tiến lẫn lùi đều khó khăn. Hiểu đúng “tiến thoái lưỡng nan” giúp bạn diễn đạt chính xác những hoàn cảnh khó xử trong cuộc sống.