Dân tộc đã lấy họ của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm họ chung cho tất cả mọi người là?

Dân tộc đã lấy họ của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm họ chung cho cộng đồng là dân tộc Bru – Vân Kiều (cùng với đồng bào Pa Kô), sinh sống tập trung tại miền tây các tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị. Câu chuyện đặc biệt này bắt nguồn từ năm 1946 và đến ngày 16/6/1957, nguyện vọng mang họ Hồ được Bác Hồ đồng ý. Qua nhiều thế hệ, họ Hồ trở thành biểu tượng cho tình cảm kính yêu, sự gắn bó và lòng biết ơn sâu sắc của đồng bào đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Dân tộc nào lấy họ Bác Hồ làm họ chung?

Dân tộc Bru – Vân Kiều (hay người Vân Kiều) là cộng đồng tiêu biểu lấy họ Hồ của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm họ chung; bên cạnh đó còn có đồng bào Pa Kô (thuộc dân tộc Tà Ôi). Theo Báo Nhân Dân và các tư liệu lịch sử, đông đảo người Bru-Vân Kiều tại Quảng Bình bắt đầu mang họ Hồ từ năm 1946 và nguyện vọng này được Bác chấp thuận vào năm 1957. Sự lựa chọn ấy thể hiện tình cảm thủy chung và lòng biết ơn sâu đậm của đồng bào dành cho Đảng, Bác Hồ và cách mạng.

Nguồn gốc câu chuyện mang họ Hồ của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô

Câu chuyện đồng bào lựa chọn họ Hồ gắn với những dấu mốc lịch sử đáng nhớ:

• Trước năm 1946 — nhiều người chưa sử dụng họ: Người Bru-Vân Kiều và Pa Kô theo tập tục truyền thống chủ yếu dùng tên riêng. Tên thường gắn với cây cối, muông thú hoặc những hình ảnh quen thuộc của núi rừng như Arâl, Târnau, Kê, Pata, Plo, Prung, Ariêr… Theo luật tục, chuyện thay đổi tên họ có thể gắn với nghi lễ cúng Giàng (thần linh) và nhiều quy định truyền đời.
• Cuối năm 1945 – đầu năm 1946 — chuẩn bị thẻ cử tri: Trước cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I ngày 6/1/1946, cán bộ đến lập danh sách cử tri cho đồng bào Bru-Vân Kiều tại miền tây Lệ Thủy (Quảng Bình). Khi làm thẻ, vấn đề họ tên được đặt ra do nhiều người chỉ có tên riêng. Từ đó, đề xuất lấy họ Hồ của Bác Hồ đặt trước tên nhận được sự đồng tình của đông đảo đồng bào.
• Ngày 26/6/1946 — lời thề tại núi Cóc Tăng: Các già làng Vân Kiều và Pa Kô tụ họp dưới chân núi Cóc Tăng, huyện Hướng Hóa, Quảng Trị. Trong không khí trang nghiêm của nghi lễ truyền thống, đồng bào thể hiện quyết tâm đoàn kết, đi theo cách mạng và Bác Hồ. Việc chọn họ Hồ từ đó mang thêm ý nghĩa như một lời nguyện gắn bó lâu dài.

Dấu mốc năm 1957 khi nguyện vọng mang họ Hồ được Bác chấp thuận

Mặc dù nhiều người Bru-Vân Kiều đã sử dụng họ Hồ từ năm 1946, đồng bào vẫn mong muốn được chính Chủ tịch Hồ Chí Minh chấp thuận nguyện vọng đặc biệt này.

Ngày 16/6/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Quảng Bình. Nhân dịp đó, đại diện đồng bào Bru-Vân Kiều bày tỏ mong muốn được lấy họ Hồ làm họ của mình và nhận được sự đồng ý của Bác. Từ dấu mốc này, các thế hệ đồng bào tiếp tục gìn giữ họ Hồ và nhắc nhở con cháu sống, lao động, học tập sao cho xứng đáng với họ của Người.

Sự kiện Bác Hồ về thăm Quảng Bình có ý nghĩa đặc biệt đối với địa phương và đồng bào các dân tộc nơi đây. Qua thời gian, câu chuyện mang họ Hồ tiếp tục được nhắc lại như minh chứng cho tình cảm gắn bó giữa đồng bào Bru-Vân Kiều với Bác Hồ cũng như tinh thần đoàn kết trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Đôi nét về cộng đồng Bru-Vân Kiều và Pa Kô mang họ Hồ

Để hiểu rõ hơn nguồn gốc của câu chuyện, có thể tìm hiểu một số đặc điểm về hai cộng đồng gắn liền với truyền thống mang họ Bác:

• Dân tộc Bru – Vân Kiều: Cư trú tập trung tại khu vực miền tây Quảng Bình và Quảng Trị, dọc dãy Trường Sơn. Một số tên gọi khác gồm Bru, Vân Kiều, Trì, Khùa, Mã Liềng. Ngôn ngữ thuộc nhóm Môn-Khmer. Đời sống truyền thống của đồng bào gắn chặt với núi rừng, bản làng và hoạt động sản xuất nông nghiệp.
• Người Pa Kô (thuộc dân tộc Tà Ôi): Cư trú nhiều tại Đakrông (Quảng Trị) và A Lưới (Huế). Trong đời sống truyền thống, tên gọi cá nhân cũng thường gắn với cây cối, muông thú cùng những hình ảnh quen thuộc của tự nhiên.
• Đóng góp trong kháng chiến: Nhiều bản làng của người Vân Kiều và Pa Kô từng trở thành địa bàn hỗ trợ, che chở lực lượng cách mạng. Nhiều thanh niên mang họ Hồ tham gia kháng chiến, trong đó có những cái tên được nhắc đến như Hồ Ray, Hồ Tơ, Hồ Hăng, Hồ Thiên, Hồ Cam, Hồ Hương…

Vì sao họ Hồ có ý nghĩa đặc biệt với đồng bào?

Lựa chọn họ Hồ không dừng lại ở cách đặt tên mà còn chứa đựng nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa và tinh thần:

• Thể hiện lòng kính trọng đối với Bác: Mang họ Hồ là cách đồng bào gửi gắm tình cảm và sự biết ơn dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Họ của Người được truyền cho con cháu như lời nhắc về nguồn cội và những năm tháng cách mạng.
• Cho thấy sự thay đổi trong tập tục: Những quy định truyền thống về tên họ vốn tồn tại qua nhiều thế hệ. Quyết định lựa chọn họ Hồ vì thế cho thấy tình cảm đặc biệt của đồng bào đối với Bác. Sau khi Bác qua đời năm 1969, nhiều người Pa Kô, Tà Ôi tại A Lưới cũng lựa chọn mang họ Hồ.
• Gắn với tinh thần đoàn kết: Họ Hồ trở thành một dấu hiệu tinh thần kết nối đồng bào Vân Kiều, Pa Kô với cộng đồng các dân tộc Việt Nam, đồng thời thể hiện sự gắn bó với cách mạng.
• Nhắc nhở các thế hệ sau: Đối với nhiều gia đình, mang họ Bác cũng đồng nghĩa với trách nhiệm giữ gìn truyền thống, sống tốt và đóng góp cho bản làng, quê hương.

Truyền thống mang họ Hồ được tiếp nối qua nhiều thế hệ

Trải qua nhiều thập kỷ, họ Hồ vẫn hiện diện trong đời sống của đông đảo đồng bào Bru-Vân Kiều và được các thế hệ kế tiếp gìn giữ:

• Nhiều gia đình Bru-Vân Kiều tại Quảng Bình tiếp tục sử dụng họ Hồ qua nhiều thế hệ.
• Ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh được treo trang trọng trong nhiều ngôi nhà của đồng bào tại miền tây Quảng Bình – Quảng Trị.
• Một số gia đình thờ Bác cùng với ông bà, tổ tiên. Vào những ngày lễ, ngày sinh của Bác hoặc Quốc khánh, người dân chuẩn bị hương hoa để tưởng nhớ và bày tỏ lòng tri ân.
• Nhiều người Pa Kô, Tà Ôi ở khu vực A Lưới cũng mang họ Hồ, đặc biệt truyền thống này được nhắc đến nhiều từ sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời năm 1969.

Những thắc mắc phổ biến về dân tộc mang họ Hồ

Dân tộc Bru – Vân Kiều là cộng đồng thường được nhắc đến với truyền thống lấy họ Hồ của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm họ chung. Đồng bào Pa Kô cũng có truyền thống mang họ Hồ.

Người Bru-Vân Kiều bắt đầu sử dụng họ Hồ vào thời gian nào?

Truyền thống này được ghi nhận bắt đầu từ năm 1946, gắn với thời điểm chuẩn bị Tổng tuyển cử. Ngày 26/6/1946 gắn với lời thề tại núi Cóc Tăng và đến 16/6/1957, nguyện vọng mang họ Hồ được Bác Hồ chấp thuận.

Vì sao đồng bào Vân Kiều quyết định chọn họ của Bác?

Một phần nguyên nhân xuất phát từ tập quán tên gọi trước đây của đồng bào, đồng thời đây cũng là cách thể hiện tình cảm kính yêu và lòng biết ơn dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo thời gian, họ Hồ trở thành biểu tượng tinh thần được nhiều gia đình truyền lại cho thế hệ sau.

Ngày nay người Bru-Vân Kiều còn giữ họ Hồ hay không?

Có. Sau nhiều thập kỷ, họ Hồ vẫn được đông đảo đồng bào Bru-Vân Kiều gìn giữ và truyền qua các thế hệ, đặc biệt tại khu vực Quảng Bình và Quảng Trị.

Tóm lại, dân tộc Bru – Vân Kiều là cộng đồng tiêu biểu đã lấy họ của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm họ chung, bên cạnh truyền thống mang họ Hồ của người Pa Kô. Từ những dấu mốc lịch sử năm 1946 đến sự kiện Bác Hồ về thăm Quảng Bình năm 1957, họ Hồ dần trở thành một biểu tượng đặc biệt về lòng kính yêu, sự tri ân và tinh thần đoàn kết. Qua nhiều thế hệ, truyền thống ấy vẫn được gìn giữ như một phần ký ức lịch sử và văn hóa của đồng bào miền Trường Sơn.