Tại Mỹ, Halloween được tổ chức lần đầu tiên vào thế kỷ nào?

Tại Mỹ, Halloween được tổ chức lần đầu tiên vào thế kỷ 19 — khi làn sóng lớn người nhập cư Ireland và Scotland đổ vào Mỹ, mang theo truyền thống Samhain và All Hallows’ Eve từ châu Âu. Phải đến đầu thế kỷ 20, Halloween mới thực sự phổ biến rộng rãi trên toàn nước Mỹ và bắt đầu lan tỏa ra thế giới.

Tại Mỹ, Halloween được tổ chức lần đầu tiên vào thế kỷ nào?

Halloween được tổ chức lần đầu tiên tại Mỹ vào thế kỷ 19. Theo nhiều nguồn tài liệu lịch sử, Halloween đến Hoa Kỳ theo những người nhập cư từ Anh Quốc và các vùng dân tộc Celt — đặc biệt là người Ireland và Scotland. Tuy nhiên, ban đầu vì lý do tín ngưỡng bị giới hạn và các tôn giáo lớn đưa ra giới luật tương đối chặt chẽ, việc tổ chức Halloween chưa được phổ cập. Mãi đến thập niên 1800, Halloween mới trở thành tục lệ được nhiều người hưởng ứng. Đến nửa sau thế kỷ 19, khi hàng triệu người Ireland chạy trốn Nạn đói lớn di cư sang Mỹ, Halloween thực sự lan rộng khắp quốc gia. Phải đến đầu thế kỷ 20, Halloween mới chính thức phổ biến rộng rãi trên toàn nước Mỹ với các hoạt động cộng đồng, hóa trang và “trick-or-treat” như ngày nay.

Hành trình lịch sử — từ lễ Samhain 2.000 năm trước đến nước Mỹ thế kỷ 19

Để hiểu Halloween tại Mỹ, cần biết hành trình xuyên thiên niên kỷ của lễ hội này:

• Hơn 2.000 năm trước — Lễ Samhain của người Celtic: Người Celtic cổ đại (ở Ireland, Anh và miền Bắc nước Pháp) tổ chức lễ Samhain vào đêm 31/10 — đánh dấu kết thúc mùa hè và bắt đầu mùa đông lạnh giá. Họ tin rằng đêm này ranh giới giữa thế giới người sống và người chết trở nên mờ nhạt, linh hồn có thể trở lại trần gian. Để tự bảo vệ, người Celtic đốt lửa, mặc trang phục bằng đầu và da thú săn được để đánh lừa các linh hồn.
• Thế kỷ 7-8 — Thiên Chúa giáo đồng hóa Samhain: Năm 609 sau Công Nguyên, Giáo hoàng Boniface IV thiết lập ngày Lễ Các Thánh (All Saints’ Day). Đến thế kỷ 8, Giáo hoàng Gregory III dời Lễ Các Thánh sang ngày 1/11 — trùng khớp hoàn hảo với lễ Samhain. Đêm trước (31/10) được gọi là All Hallows’ Eve → về sau rút gọn thành Halloween.
• Cuối thế kỷ 19 tại Scotland — tục hóa trang “guising”: Phong tục hóa trang (guising) trở nên phổ biến ở Scotland vào cuối thế kỷ 19 — người dân mặc trang phục ma quái, đi từ nhà này sang nhà khác để kể chuyện, ca hát, đổi lấy thức ăn.
• Thế kỷ 19 tại Mỹ — Halloween bén rễ: Những người nhập cư Ireland, Scotland, Wales mang Halloween sang Bắc Mỹ. Tại đây, phong tục Celtic hòa quyện với văn hóa người Mỹ bản địa và các cộng đồng di dân khác, tạo nên phiên bản Halloween đặc trưng của Mỹ.

Tại sao làn sóng nhập cư Ireland thế kỷ 19 đưa Halloween vào Mỹ?

Đây là lý do tại sao thế kỷ 19 là mốc quan trọng nhất trong lịch sử Halloween tại Mỹ:

Vào giữa thế kỷ 19, Nạn đói lớn Ireland (1845-1852) khiến hàng triệu người Ireland chạy trốn sang Mỹ. Đây là làn sóng di cư lớn chưa từng có trong lịch sử — và những người nhập cư Ireland đã mang theo toàn bộ phong tục Halloween: khắc bí ngô, kể chuyện ma, hóa trang và lễ hội cộng đồng. Họ là những người biến Halloween từ phong tục nhỏ của cộng đồng nhập cư thành một ngày lễ quen thuộc khắp các bang nước Mỹ.

Ban đầu, những lễ hội Halloween thời kỳ này mang tính cộng đồng nhỏ — giúp người nhập cư giữ gìn bản sắc văn hóa và gắn kết với nhau trên vùng đất mới. Dần dần, người Mỹ bản địa và các cộng đồng khác cũng tham gia, biến Halloween thành một ngày lễ chung của toàn xã hội Mỹ. Cuối những năm 1800, ở Mỹ đã có xu hướng biến Halloween thành một ngày lễ thiên về những cuộc gặp gỡ cộng đồng hàng xóm hơn là về ma quái và phép thuật phù thủy.

Những phong tục Halloween đặc trưng hình thành trên đất Mỹ

Chính người Mỹ — đặc biệt là cộng đồng nhập cư Ireland — đã sáng tạo hoặc cải biến nhiều phong tục Halloween nổi tiếng nhất hiện nay:

• Đèn lồng bí ngô Jack-O’-Lantern: Người Ireland có tục dùng củ cải khoét rỗng, đặt than hồng bên trong làm đèn lồng — gắn với truyền thuyết Stingy Jack (Jack keo kiệt) lang thang sau khi chết, không được lên Thiên Đàng lẫn xuống Địa Ngục. Khi di cư sang Mỹ, người Ireland thay củ cải bằng bí ngô — loại nông sản phổ biến và dễ kiếm hơn ở Mỹ. Jack-O’-Lantern ra đời từ đó.
• Trick-or-treat (Cho kẹo hay bị ghẹo): Kết hợp từ hai tục cổ: “Souling” ở Anh (người nghèo đi xin “bánh linh hồn” đổi lấy lời cầu nguyện cho người đã khuất) và “Guising” ở Scotland/Ireland (hóa trang gõ cửa xin thức ăn, tiền, ca hát). Tại Mỹ, hai tục này được đơn giản hóa thành trẻ em hóa trang gõ cửa xin kẹo — trở thành nghi thức “trick-or-treat” hiện đại.
• Hóa trang Halloween: Khởi nguồn từ tục đeo mặt nạ Celtic (để linh hồn không nhận ra người sống). Tại Mỹ, hóa trang được mở rộng từ nhân vật ma quái sang mọi loại nhân vật sáng tạo — phù thủy, ma cà rồng, siêu anh hùng…
• Tiệc Halloween cộng đồng: Các “bữa tiệc vui chơi” đầu tiên ở Mỹ là sự kiện công cộng kỷ niệm mùa vụ thu hoạch — hàng xóm kể chuyện ma, cùng nhau nhảy múa và ca hát. Đây là tiền thân của các bữa tiệc hóa trang Halloween hiện đại.

Từ thế kỷ 20 đến nay — Halloween trở thành lễ hội toàn cầu

Dù hình thành từ thế kỷ 19, phải đến thế kỷ 20 Halloween mới đạt đỉnh cao:

• Đầu thế kỷ 20: Halloween lan rộng khắp nước Mỹ, không còn chỉ là phong tục của người nhập cư. Trở thành ngày lễ cộng đồng với các hoạt động tập thể cho mọi lứa tuổi.
• Sau Thế chiến II: Thương mại hóa mạnh mẽ. Các nhà sản xuất đồ chơi, kẹo, trang phục và đồ trang trí tận dụng ngày lễ để bùng nổ doanh thu. Halloween chuyển từ lễ hội tâm linh sang lễ hội giải trí và tiêu dùng — lễ hội được trang hoàng và ăn mừng lớn thứ hai trong các lễ hội mùa đông tại Mỹ.
• Thế kỷ 21: Halloween lan rộng ra toàn thế giới — từ châu Âu, châu Á đến châu Mỹ Latin. Mỗi quốc gia có cách tổ chức riêng nhưng đều giữ hình ảnh bí ngô, hóa trang và kẹo ngọt đặc trưng.

Câu hỏi thường gặp về Halloween tại Mỹ

Tại Mỹ, Halloween được tổ chức lần đầu tiên vào thế kỷ nào?

Thế kỷ 19 — khi người nhập cư Ireland và Scotland mang truyền thống này sang Mỹ, đặc biệt sau Nạn đói lớn Ireland giữa thế kỷ 19.

Halloween bắt nguồn từ nước nào?

Halloween bắt nguồn từ lễ hội Samhain của người Celtic cổ đại ở Ireland, sau đó được người nhập cư mang sang Mỹ và được định hình, phổ biến ra toàn thế giới bởi người Mỹ.

Halloween được tổ chức vào ngày nào?

Ngày 31/10 hàng năm — đêm trước ngày Lễ Các Thánh (1/11).

“Halloween” có nghĩa là gì?

Rút gọn từ “All Hallows’ Evening” (tiếng Anh cổ) — có nghĩa là “Đêm trước ngày Lễ Các Thánh”.

Tại sao Halloween dùng bí ngô mà không phải củ cải?

Người Ireland ban đầu dùng củ cải khoét rỗng làm đèn lồng. Khi di cư sang Mỹ, họ thay bằng bí ngô vì bí ngô phổ biến hơn ở Mỹ và dễ khắc hơn — Jack-O’-Lantern bí ngô ra đời từ đó.

Tóm lại, tại Mỹ, Halloween được tổ chức lần đầu tiên vào thế kỷ 19 — khởi đầu từ cộng đồng nhập cư Ireland và Scotland, phát triển rộng rãi nhờ làn sóng di dân khổng lồ sau Nạn đói lớn, và bùng nổ thành ngày lễ quốc dân vào đầu thế kỷ 20. Từ lễ hội Samhain cổ đại hơn 2.000 năm trước, qua bàn tay sáng tạo của người Mỹ, Halloween đã trở thành một trong những lễ hội được mong chờ và tổ chức rộng rãi nhất trên toàn thế giới — chứng minh sức mạnh kỳ diệu của văn hóa di dân trong việc tạo nên những truyền thống toàn cầu.