Ngàn cân treo sợi tóc là gì? ⚖️ Nghĩa Ngàn cân treo sợi tóc
Ngàn cân treo sợi tóc là gì? Ngàn cân treo sợi tóc là thành ngữ chỉ tình thế vô cùng nguy ngập, cấp bách, hiểm nghèo, khó bề vượt qua hay cứu vãn được. Hình ảnh vật nặng ngàn cân chỉ được giữ bởi một sợi tóc mảnh mai gợi lên sự mong manh, căng thẳng tột độ. Cùng tìm hiểu nguồn gốc và cách sử dụng thành ngữ này nhé!
Ngàn cân treo sợi tóc nghĩa là gì?
Ngàn cân treo sợi tóc là thành ngữ ví tình thế, tình trạng hết sức nguy ngập, hiểm nghèo, có thể đổ vỡ bất cứ lúc nào. Đây là cách nói hình tượng trong tiếng Việt.
Trong đời sống, “ngàn cân treo sợi tóc” thường được dùng để mô tả những hoàn cảnh:
Trong lịch sử: Thành ngữ này gắn liền với giai đoạn sau Cách mạng tháng Tám 1945, khi vận mệnh đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, thù trong giặc ngoài đe dọa.
Trong cuộc sống: Dùng khi ai đó đối mặt với tình huống sinh tử, quyết định quan trọng mà kết quả có thể thay đổi hoàn toàn cục diện.
Nguồn gốc và xuất xứ của “Ngàn cân treo sợi tóc”
Thành ngữ “ngàn cân treo sợi tóc” có nguồn gốc từ thành ngữ Hán cổ “Nhất phát thiên quân” (一髮千鈞) hoặc “Thiên quân nhất phát” (千鈞一髮). “Quân” là đơn vị đo trọng lượng thời cổ đại, bằng khoảng 30 cân ngày nay.
Điển cố này được ghi chép trong “Hán thư – Mai Thặng truyện” của tác giả Ban Cố. Mai Thặng đã dùng hình ảnh này để khuyên can Ngô Vương Lưu Tị không nên làm phản triều đình.
Sử dụng “ngàn cân treo sợi tóc” khi muốn nhấn mạnh mức độ nguy cấp, căng thẳng của tình huống.
Ngàn cân treo sợi tóc sử dụng trong trường hợp nào?
Thành ngữ “ngàn cân treo sợi tóc” được dùng khi mô tả tình thế nguy nan, cấp bách, sự việc đang ở ranh giới giữa thành công và thất bại, sống còn.
Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Ngàn cân treo sợi tóc”
Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách sử dụng thành ngữ “ngàn cân treo sợi tóc”:
Ví dụ 1: “Sau Cách mạng tháng Tám, vận mệnh đất nước như ngàn cân treo sợi tóc.”
Phân tích: Diễn tả tình thế hiểm nghèo của đất nước khi phải đối phó với thù trong giặc ngoài.
Ví dụ 2: “Tình hình sức khỏe của bệnh nhân đang ngàn cân treo sợi tóc.”
Phân tích: Chỉ tình trạng nguy kịch, ranh giới giữa sống và chết rất mong manh.
Ví dụ 3: “Công ty đang trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, cần quyết định ngay lập tức.”
Phân tích: Thể hiện tình huống kinh doanh cấp bách, có thể phá sản bất cứ lúc nào.
Ví dụ 4: “Trận đấu bước vào giai đoạn ngàn cân treo sợi tóc khi tỷ số hòa ở phút cuối.”
Phân tích: Mô tả thời khắc căng thẳng, quyết định thắng thua trong thể thao.
Ví dụ 5: “Cuộc đàm phán hòa bình đang ở thế ngàn cân treo sợi tóc.”
Phân tích: Chỉ tình huống ngoại giao nhạy cảm, có thể đổ vỡ bất cứ lúc nào.
Từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “Ngàn cân treo sợi tóc”
Dưới đây là bảng tổng hợp các thành ngữ, cụm từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “ngàn cân treo sợi tóc”:
| Từ Đồng Nghĩa | Từ Trái Nghĩa |
|---|---|
| Nước sôi lửa bỏng | Bình yên vô sự |
| Nghìn cân treo sợi tóc | An toàn tuyệt đối |
| Nguy cấp | Ổn định |
| Cấp bách | Thong thả |
| Hiểm nghèo | Thuận lợi |
| Sinh tử tồn vong | Vững như bàn thạch |
Dịch “Ngàn cân treo sợi tóc” sang các ngôn ngữ
| Tiếng Việt | Tiếng Trung | Tiếng Anh | Tiếng Nhật | Tiếng Hàn |
|---|---|---|---|---|
| Ngàn cân treo sợi tóc | 千鈞一髮 (Qiān jūn yī fà) | Hanging by a thread | 千鈞一髪 (Senkin ippatsu) | 천균일발 (Cheongyun ilbal) |
Kết luận
Ngàn cân treo sợi tóc là gì? Tóm lại, đây là thành ngữ diễn tả tình thế vô cùng nguy ngập, cấp bách, mang nguồn gốc từ điển cố Trung Hoa cổ đại. Hiểu đúng thành ngữ này giúp bạn sử dụng tiếng Việt phong phú và biểu cảm hơn.
