Văn ngôn là gì? 📝 Nghĩa Văn ngôn

Văn ngôn là gì? Văn ngôn là thể văn cổ điển Trung Hoa, viết theo ngữ pháp và từ vựng của tiếng Hán cổ, khác biệt hoàn toàn với văn nói thông thường. Đây là loại văn tự trang trọng, súc tích, từng được sử dụng rộng rãi trong văn học và hành chính các nước Đông Á. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, đặc điểm và cách phân biệt văn ngôn với bạch thoại ngay bên dưới!

Văn ngôn là gì?

Văn ngôn là thể loại văn viết cổ điển dựa trên ngữ pháp tiếng Hán cổ đại, có đặc điểm ngắn gọn, súc tích và mang tính trang trọng cao. Đây là danh từ Hán Việt, chỉ lối viết văn theo khuôn mẫu cổ xưa.

Trong tiếng Việt, từ “văn ngôn” được hiểu theo các khía cạnh:

Nghĩa chính: Chỉ thể văn viết bằng chữ Hán cổ, tuân theo ngữ pháp và từ vựng thời Tiên Tần, Lưỡng Hán.

Nghĩa mở rộng: Dùng để chỉ các văn bản cổ điển như kinh sách, chiếu chỉ, văn bia, thơ phú viết theo lối Hán văn.

Đối lập với bạch thoại: Văn ngôn khác với bạch thoại (văn nói thông thường) ở chỗ cô đọng, nhiều điển tích và khó hiểu với người không chuyên.

Văn ngôn có nguồn gốc từ đâu?

Từ “văn ngôn” có nguồn gốc Hán Việt, ghép từ “văn” (文) nghĩa là văn tự, chữ viết và “ngôn” (言) nghĩa là lời nói, ngôn ngữ. Văn ngôn hình thành từ thời Xuân Thu – Chiến Quốc, trở thành chuẩn mực văn viết ở Trung Hoa và các nước chịu ảnh hưởng văn hóa Hán như Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Sử dụng “văn ngôn” khi nói về thể loại văn cổ điển hoặc khi nghiên cứu, dịch thuật các văn bản Hán Nôm.

Cách sử dụng “Văn ngôn”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng từ “văn ngôn” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Văn ngôn” trong tiếng Việt

Văn viết: Xuất hiện trong các công trình nghiên cứu văn học, lịch sử, Hán Nôm học và giáo trình ngữ văn.

Văn nói: Dùng trong giảng dạy, hội thảo học thuật hoặc khi thảo luận về văn học cổ điển phương Đông.

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Văn ngôn”

Từ “văn ngôn” được dùng trong những ngữ cảnh liên quan đến văn học cổ điển:

Ví dụ 1: “Truyện Kiều của Nguyễn Du chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn ngôn Trung Hoa.”

Phân tích: Chỉ thể loại văn cổ điển ảnh hưởng đến tác phẩm.

Ví dụ 2: “Học sinh cần nắm vững văn ngôn để đọc hiểu các văn bản cổ.”

Phân tích: Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học thể văn này.

Ví dụ 3: “Văn ngôn có đặc điểm ngắn gọn, hàm súc nhưng khó hiểu.”

Phân tích: Mô tả đặc trưng của thể loại văn này.

Ví dụ 4: “Các chiếu chỉ, sắc phong thời phong kiến đều viết bằng văn ngôn.”

Phân tích: Chỉ loại văn bản hành chính cổ.

Ví dụ 5: “Phong trào Ngũ Tứ ở Trung Quốc đã thay thế văn ngôn bằng bạch thoại.”

Phân tích: Đề cập đến sự chuyển đổi trong lịch sử văn học.

Lỗi thường gặp khi sử dụng “Văn ngôn”

Một số lỗi phổ biến khi dùng từ “văn ngôn” trong tiếng Việt:

Trường hợp 1: Nhầm “văn ngôn” với “ngôn ngữ văn học” hoặc “văn phong”.

Cách dùng đúng: “Văn ngôn” chỉ riêng thể văn cổ điển Hán ngữ, không phải ngôn ngữ văn học nói chung.

Trường hợp 2: Lẫn lộn “văn ngôn” với “chữ Hán” hoặc “chữ Nho”.

Cách dùng đúng: “Văn ngôn” là thể loại văn, còn chữ Hán là hệ thống chữ viết.

“Văn ngôn”: Từ đồng nghĩa và trái nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “văn ngôn”:

Kết luận

Văn ngôn là gì? Tóm lại, văn ngôn là thể văn cổ điển viết theo ngữ pháp Hán cổ, mang tính trang trọng và súc tích. Hiểu đúng từ “văn ngôn” giúp bạn tiếp cận văn học cổ điển phương Đông một cách chính xác hơn.