Thác là gì? 💀 Khám phá ý nghĩa Thác chi tiết

Thác là gì? Thác là danh từ chỉ chỗ dòng suối, dòng sông có nước chảy từ trên cao trút xuống thấp, tạo thành dòng nước mạnh mẽ và hùng vĩ. Ngoài ra, “thác” còn mang nghĩa chết (từ cổ) hoặc viện cớ, mượn cớ trong giao tiếp. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, các nghĩa và cách sử dụng từ “thác” trong tiếng Việt nhé!

Thác nghĩa là gì?

Thác là chỗ dòng nước chảy vượt qua vách đá cao chắn ngang, trút từ trên cao xuống thấp tạo thành cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ. Đây là nghĩa phổ biến nhất của từ này trong tiếng Việt.

Nghĩa địa lý (danh từ): Thác chỉ hiện tượng tự nhiên khi nước sông suối đổ từ độ cao xuống, tạo thành dòng chảy mạnh. Ví dụ: thác Bản Giốc, thác Prenn, thác Đray Nur. Thành ngữ “lên thác xuống ghềnh” diễn tả sự vất vả, gian truân.

Nghĩa chết (tính từ, từ cổ): Trong văn học cổ, “thác” nghĩa là chết, qua đời. Truyện Kiều có câu: “Đến điều sống đục sao bằng thác trong” – ý nói sống nhục nhã không bằng chết trong sạch.

Nghĩa viện cớ (động từ): “Thác” còn có nghĩa là bịa ra lý do, mượn cớ để từ chối việc gì đó. Ví dụ: “thác bệnh để xin nghỉ”, “nói thác bận việc không đi họp”.

Nguồn gốc và xuất xứ của “Thác”

Từ “thác” có nguồn gốc thuần Việt khi chỉ dòng nước đổ, và gốc Hán Việt (託) khi mang nghĩa viện cớ, gửi gắm. Trong tiếng Hán, chữ “thác” (託) có nghĩa nhờ cậy, ủy thác hoặc mượn cớ.

Sử dụng “thác” khi mô tả cảnh quan thiên nhiên có dòng nước đổ, trong văn học cổ để nói về cái chết, hoặc trong giao tiếp khi diễn đạt việc viện cớ.

Thác sử dụng trong trường hợp nào?

Từ “thác” được dùng khi nói về địa danh có thác nước, trong thành ngữ tục ngữ, văn học cổ điển, hoặc khi diễn đạt hành động viện cớ, thoái thác trong đời sống.

Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Thác”

Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách sử dụng từ “thác” trong các ngữ cảnh khác nhau:

Ví dụ 1: “Thác Bản Giốc là một trong những thác nước đẹp nhất Việt Nam.”

Phân tích: “Thác” dùng theo nghĩa địa lý, chỉ dòng nước đổ từ trên cao xuống – địa danh du lịch nổi tiếng ở Cao Bằng.

Ví dụ 2: “Lên thác xuống ghềnh, anh vẫn không bỏ cuộc.”

Phân tích: Thành ngữ “lên thác xuống ghềnh” diễn tả sự gian nan, vất vả trên đường đời.

Ví dụ 3: “Sống nhờ đất khách, thác chôn quê người.” (Nguyễn Du)

Phân tích: “Thác” ở đây nghĩa là chết – cách nói văn chương cổ điển, trang trọng.

Ví dụ 4: “Hắn thác ốm để xin nghỉ làm.”

Phân tích: “Thác” mang nghĩa viện cớ, bịa ra lý do không đúng sự thật.

Ví dụ 5: “Dòng thác người đổ về quảng trường trong ngày lễ hội.”

Phân tích: “Thác người” là cách nói ẩn dụ, so sánh đám đông với dòng thác cuồn cuộn.

Từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “Thác”

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “thác” theo từng nghĩa:

Dịch “Thác” sang các ngôn ngữ

Kết luận

Thác là gì? Tóm lại, thác là từ đa nghĩa trong tiếng Việt: vừa chỉ dòng nước đổ hùng vĩ, vừa mang nghĩa chết trong văn cổ, và còn có nghĩa viện cớ trong giao tiếp đời thường.