Chợ trưa dưa héo là gì? 🥒 Nghĩa CTĐH
Chợ trưa dưa héo là gì? Chợ trưa dưa héo là câu tục ngữ ví cảnh ế ẩm, muộn màng về đường tình duyên của người con gái quá lứa lỡ thì. Đây là hình ảnh quen thuộc trong ca dao, tục ngữ Việt Nam, thường dùng để nhắc nhở việc dựng vợ gả chồng đúng thời. Cùng tìm hiểu nguồn gốc và ý nghĩa sâu xa của câu tục ngữ này nhé!
Chợ trưa dưa héo nghĩa là gì?
Chợ trưa dưa héo là thành ngữ dân gian ví von cảnh quá lứa lỡ thì, nhan sắc tàn phai, ít còn người hỏi han trong chuyện hôn nhân. Câu này xuất hiện phổ biến trong ca dao Việt Nam.
Thành ngữ “chợ trưa dưa héo” gồm hai vế mang ý nghĩa riêng:
“Chợ trưa”: Chợ đã vãn, đã muộn, không còn người mua nữa. Xưa kia chợ sáng họp rất sớm và đến nửa buổi đã bắt đầu tan. Chỉ khi lỡ buổi chợ hoặc hàng hóa ế ẩm, kẻ mua người bán mới gặp nhau lúc chợ trưa.
“Dưa héo”: Ở đây “dưa” không phải dưa hấu hay dưa chuột, mà là dưa cải (cải để muối dưa). Loại rau này rất dễ héo, một khi đã héo thì quắt lại, không còn tươi ngon hấp dẫn.
Về nghĩa bóng, “chợ trưa” ví với cảnh muộn màng, ế ẩm; “dưa héo” ví với nhan sắc tàn phai, quá lứa lỡ thì.
Nguồn gốc và xuất xứ của “Chợ trưa dưa héo”
Câu tục ngữ “chợ trưa dưa héo” có nguồn gốc từ ca dao dân gian Việt Nam, gắn liền với đời sống nông nghiệp và văn hóa chợ quê xưa. Câu ca dao nổi tiếng nhất là: “Em về giục mẹ cùng cha, Chợ trưa dưa héo, nghĩ mà buồn tênh!”
Sử dụng thành ngữ “chợ trưa dưa héo” khi nói về chuyện hôn nhân muộn màng, nhắc nhở việc dựng vợ gả chồng đúng thời hoặc khi than thở về duyên phận lỡ làng.
Chợ trưa dưa héo sử dụng trong trường hợp nào?
Thành ngữ “chợ trưa dưa héo” được dùng khi nói về người con gái quá tuổi cập kê mà chưa lập gia đình, trong lời than thở về duyên phận hoặc khi nhắc nhở con cái chuyện hôn nhân.
Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Chợ trưa dưa héo”
Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách sử dụng thành ngữ “chợ trưa dưa héo” trong các ngữ cảnh khác nhau:
Ví dụ 1: “Con cò lặn lội bờ sông, Ngày xuân mòn mỏi má hồng phôi pha, Em về giục mẹ cùng cha, Chợ trưa dưa héo, nghĩ mà buồn tênh!”
Phân tích: Đây là bài ca dao nổi tiếng, người con gái than thở về tuổi xuân trôi qua, nhắc cha mẹ lo chuyện hôn nhân kẻo muộn.
Ví dụ 2: “Cậu cai buông áo em ra, Để em đi chợ kẻo mà chợ trưa, Chợ trưa dưa nó héo đi, Lấy chi nuôi mẹ, lấy gì nuôi em?”
Phân tích: Người con gái muốn đi chợ sớm để rau còn tươi, ám chỉ việc cần tranh thủ thời gian đẹp nhất.
Ví dụ 3: “Con gái nhà ấy kén chồng quá, giờ chợ trưa dưa héo rồi mới chịu lấy chồng.”
Phân tích: Dùng trong lời nói thường ngày, nhận xét về người con gái kén chọn quá mức dẫn đến lỡ thì.
Ví dụ 4: “Ông đi chợ trưa gặp bà bán ế.”
Phân tích: Câu tục ngữ liên quan, ý nói đôi bên cùng may mắn gặp nhau đúng dịp – kẻ muộn màng gặp người ế ẩm.
Ví dụ 5: “Trai làng có thiếu gì đâu, Sao em vỏng vảnh như cau cuối mùa, Em còn kén chọn nơi mô, Làm chi như bún chợ trưa hỡi mình?”
Phân tích: Lời khuyên người con gái đừng quá kén chọn kẻo lỡ thì như hàng ế chợ trưa.
Từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “Chợ trưa dưa héo”
Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “chợ trưa dưa héo”:
| Từ Đồng Nghĩa | Từ Trái Nghĩa |
|---|---|
| Quá lứa lỡ thì | Đang độ xuân thì |
| Gái lỡ thì | Tuổi cập kê |
| Ế chồng | Đắt chồng |
| Muộn màng | Đúng thời |
| Nhan sắc tàn phai | Má hồng tươi thắm |
| Cau cuối mùa | Hoa đương độ nở |
Dịch “Chợ trưa dưa héo” sang các ngôn ngữ
| Tiếng Việt | Tiếng Trung | Tiếng Anh | Tiếng Nhật | Tiếng Hàn |
|---|---|---|---|---|
| Chợ trưa dưa héo | 过时老姑娘 (Guòshí lǎo gūniáng) | Past one’s prime / Old maid | 婚期を逃す (Konki wo nogasu) | 혼기를 놓치다 (Hongi-reul nochida) |
Kết luận
Chợ trưa dưa héo là gì? Tóm lại, đây là câu tục ngữ dân gian ví von cảnh quá lứa lỡ thì, muộn màng trong đường tình duyên. Câu nói mang ý nhắc nhở việc dựng vợ gả chồng cần đúng thời, đừng để tuổi xuân trôi qua.
