Soạn bài Những kinh nghiệm dân gian về con người xã hội
Mục lục
Soạn bài Những kinh nghiệm dân gian về con người và xã hội (Tục ngữ Việt Nam) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 7 — bộ sách Chân trời sáng tạo (trang 36–37, Tập 2, Bài 6: Bài học cuộc sống — vị trí: Văn bản 2). Đây là chùm mười câu tục ngữ về con người và xã hội do nhân dân Việt Nam sáng tác, lưu truyền và đúc kết qua nhiều thế hệ — thuộc thể loại tục ngữ, một trong những hình thức văn học dân gian đặc sắc nhất. Mười câu tục ngữ được chia thành hai nhóm bài học lớn: nhóm về phẩm chất, giá trị con người (Tốt gỗ hơn tốt nước sơn; Người ta là hoa đất; Ăn quả nhớ kẻ trồng cây; Không thầy đố mày làm nên; Học thầy không tày học bạn…) và nhóm về cách ứng xử trong xã hội (Thương người như thể thương thân; Một cây làm chẳng nên non; Sóng cả chớ ngã tay chèo; Có công mài sắt có ngày nên kim; Mất của dễ tìm mất lòng khó kiếm). Tất cả đều ngắn gọn, có vần điệu, hình ảnh ẩn dụ, hoán dụ sinh động — thể hiện trí tuệ dân gian và bài học đạo đức sâu sắc của cha ông. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.
Trước khi đọc Những kinh nghiệm dân gian về con người và xã hội
Đúc kết từ những kinh nghiệm dân gian thành những câu tục ngữ, tục ngữ về con người, xã hội nhằm chú ý tôn vinh giá trị con người, đưa ra nhận xét, lời khuyên về những phẩm chất và lối sống mà con người cần phải có.
Đọc hiểu Những kinh nghiệm dân gian về con người và xã hội
Câu 1 (trang 37 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Xác định số chữ, số dòng, số vế của các câu tục ngữ số 1,6,8,9
Trả lời:
| Câu | Số chữ | Số dòng | Số vế |
| 1 | 4 | 1 | 1 |
| 6 | 8 | 1 | 2 |
| 8 | 8 | 1 | 2 |
| 9 | 6 | 2 | 2 |
Câu 2 (trang 37 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Tìm các cặp vần (nếu có) và nhận xét về tác dụng của vần trong các câu tục ngữ trên.
Trả lời:
| Câu | Cặp vần |
| 3 | Thầy – mày |
| 4 | Thầy – tày |
| 5 | Cả – ngã |
| 7 | Non – hòn |
| 8 | Bạn – cạn |
Tác dụng của vần trong các câu tục ngữ là giúp câu có nhịp điệu, liền mạch hơn.
Câu 3 (trang 37 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Em hiểu các cụm từ “ăn quả”, “nhớ kẻ trồng cây”, “sóng cả”, “ngã tay chèo”, “mài sắt”, “nên kim” như thế nào? Hãy chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng ở đây.
Trả lời:
“ăn quả”: hưởng thụ thành quả lao động, những cống hiến xã hội.
“nhớ kẻ trồng cây”: ghi nhớ công lao của những người đã giúp đỡ mình, đã tạo ra thành quả lao động để mình được hưởng thụ.
“sóng cả”: khó khăn, thử thách lớn.
“ngã tay chèo”: từ bỏ trước khó khăn.
“mài sắt”: sự kiên trì, bền bì, cố gắng trong cuộc sống
“nên kim”: thành công.
Câu 4 (trang 37 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Cách diễn đạt “mất lòng khó kiếm” trong câu tục ngữ số 9 có gì đặc biệt?
Trả lời:
Cách diễn đạt “mất lòng khó kiếm” trong câu tục ngữ số 9 có điều đặc biệt khi nó đặt sự đối lập giữa “mất của” – “mất lòng” để từ đó đề cao tình nghĩa, sự trân trọng nhau trong cuộc sống, giá trị của con người hơn bất kì thứ của cải nào.
Sau khi đọc Những kinh nghiệm dân gian về con người và xã hội
Thể hiện những kinh nghiệm dân gian về con người và xã hội.
Những kinh nghiệm dân gian về con người và xã hội là chùm tục ngữ tiêu biểu nhất về đạo đức và lối sống — kết tinh từ ngàn năm quan sát, trải nghiệm và chiêm nghiệm của người Việt, mỗi câu là một viên ngọc trí tuệ: ngắn gọn mà sâu sắc, bình dị mà thấm thía, dùng hình ảnh so sánh, ẩn dụ cụ thể để nói lên những chân lý phổ quát về cách làm người, cách sống trong xã hội. Những câu tục ngữ này không chỉ là bài học đạo đức mà còn là hành trang sống được cha ông trao gửi cho các thế hệ con cháu — hãy sống biết ơn, thương người, đoàn kết, kiên trì và trân trọng tình nghĩa. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 7 (Chân trời sáng tạo, Tập 2, Bài 6). Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh phân tích sâu đặc điểm tục ngữ và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.