Soạn bài Đừng từ bỏ cố gắng Trần Thị Cẩm Quyên
Mục lục
Soạn bài Đừng từ bỏ cố gắng (Theo Trần Thị Cẩm Quyên) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 7 — bộ sách Chân trời sáng tạo (trang 15–17, Tập 2, Bài 6: Bài học cuộc sống — vị trí: Đọc mở rộng theo thể loại). Văn bản được in trong Văn học và tuổi trẻ (Viện nghiên cứu sách và học liệu giáo dục, Bộ GD&ĐT, số tháng 11/2021). Đây là văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống — thể loại trọng tâm của Bài 6 — với luận đề rõ ràng: đừng bao giờ từ bỏ cố gắng dù đối mặt với bao nhiêu thất bại và khó khăn. Văn bản được triển khai theo ba phần chặt chẽ: Phần 1 — dẫn dắt vấn đề và nêu quan điểm (ai cũng phải đối mặt với khó khăn, thất bại; chấp nhận và vượt qua là lựa chọn đúng đắn); Phần 2 — chứng minh bằng dẫn chứng tiêu biểu (Thomas Edison thất bại hàng vạn lần mới phát minh ra bóng đèn; Nick Vujicic không tay không chân vẫn sống ý nghĩa và truyền cảm hứng cho hàng triệu người); Phần 3 — kết luận và lời kêu gọi (hãy sống can đảm, đừng từ bỏ cố gắng). Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.
Trước khi đọc Đừng từ bỏ cố gắng
Tóm tắt văn bản:
Bất kì ai trong chúng ta đều sẽ phải đối mặt với khó khăn, thử thách trong cuộc đời. Nếu muốn thành công, ta phải biết chấp nhận, đối mặt vượt qua thất bại của chính mình. Thomas Edison, Nick Vujicic chính là những tấm gương điển hình, họ đã thành công khi bắt đầu từ những thất bại hàng vạn lần. Thay vì ghét bỏ những khó khăn, thất bại thì chúng ta hãy sống thật ý nghĩa: can đảm đối mặt với khó khăn và đừng bao giờ từ bỏ cố gắng.
Đọc hiểu Đừng từ bỏ cố gắng
Câu 1 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa ý kiến, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản.
Trả lời:
Ý kiến: Đừng bao giờ từ bỏ cố gắng.
Lí lẽ 1: Bất kì ai cũng phải đối mặt với khó khăn, thách thức. Dẫn chứng 1: Không con đường nào bằng phẳng.
Lí lẽ 2: Kiên trì theo đuổi mục tiêu rất quan trọng. Dẫn chứng 2: Cuộc sống thăng trầm. Thất bại là điều khó trành.
Lí lẽ 3: Thành công bắt đầu từ thất bại. Dẫn chứng 3: Thomas Edison. Nick Vuijicic… Các tấm gương vượt khó để có thành công.
Lí lẽ 4: Cuộc sống trở nên thú vị khi có đủ gia vị ngọt bùi, đắng cay, có cả nỗi buồn và niềm vui, đau khổ và hạnh phúc. Dẫn chứng 4: Hình ảnh bông hoa hồng.
Câu 2 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Văn bản trên được viết ra nhằm mục đích gì?
Trả lời:
Văn bản trên được viết ra nhằm mục cổ vũ động lực, khuyên con người ta đừng từ bỏ và gục ngã trước khó khăn.
Câu 3 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Chỉ ra những đặc điểm của văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống trong Đừng từ bỏ cố gắng và tác dụng của các đặc điểm ấy trong việc thực hiện mục đích văn bản dựa và bảng sau:
| Đặc điểm của văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống | Biểu hiện trong văn bản Đừng từ bỏ cố gắng | Tác dụng trong việc thực hiện mục đích văn bản |
| Thể hiện rõ ý kiến khen, chê, đồng tình, phản đối với hiện tượng, vấn đề cần bàn luận. | ||
| Trình bày những lí lẽ, bằng chứng để thuyết phục người đọc, người nghe. Sáchvà văn học | ||
| Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo một trình tự hợp lí. |
Trả lời:
| Đặc điểm của văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống | Biểu hiện trong văn bản Đừng từ bỏ cố gắng | Tác dụng trong việc thực hiện mục đích văn bản |
| Thể hiện rõ ý kiến khen, chê, đồng tình, phản đối với hiện tượng, vấn đề cần bàn luận. | Dẫn ra câu nói của Đặng Thùy Trâm, đừng bao giờ từ bỏ cố gắng. | Khẳng định vấn đề nghị luận |
| Trình bày những lí lẽ, bằng chứng để thuyết phục người đọc, người nghe. | Lí lẽ 1: Bất kì ai cũng phải đối mặt với khó khăn, thách thức. Dẫn chứng 1: Không con đường nào bằng phẳng. Lí lẽ 2: Kiên trì theo đuổi mục tiêu rất quan trọng. Dẫn chứng 2: Cuộc sống thăng trầm. Thất bại là điều khó trành. Lí lẽ 3: Thành công bắt đầu từ thất bại. Dẫn chứng 3: Thomas Edison. Nick Vuijicic… Các tấm gương vượt khó để có thành công. Lí lẽ 4: Cuộc sống trở nên thú vị khi có đủ gia vị ngọt bùi, đắng cay, có cả nỗi buồn và niềm vui, đau khổ và hạnh phúc. Dẫn chứng 4: Hình ảnh bông hoa hồng. | Tăng tính thuyết phục cho luận điểm đã viết. |
| Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo một trình tự hợp lí. | Đi từ luận điểm lí lẽ đến dẫn chứng theo trình tự từ cá nhân là “Ta” đến các vĩ nhân Thomas Edison, Nick Vujicic… | Bài văn mạch lạc, thuyết phục người đọc. |
Sau khi đọc Đừng từ bỏ cố gắng
Văn bản đưa ra một thông điệp ý nghĩa: đừng từ bỏ cố gắng. Việc cố gắng không ngừng sẽ khiến cuộc sống trở nên thú vị với đầy đủ các gia vị ngọt bùi, cay đắng, cả nỗi buồn và niềm vui, đau khổ và hạnh phúc.
Đừng từ bỏ cố gắng của Trần Thị Cẩm Quyên là văn bản nghị luận về vấn đề đời sống mẫu mực — với luận đề được nêu rõ ràng ngay từ đầu, hệ thống lí lẽ chặt chẽ kết hợp bằng chứng thực tiễn thuyết phục (Thomas Edison, Nick Vujicic), ngôn ngữ gần gũi, lời văn chân thành, nhiệt huyết — bài viết đã truyền tải thông điệp nhân văn sâu sắc và tiếp thêm sức mạnh cho người đọc: thất bại không phải là kết thúc mà là bước đệm để đến thành công; điều quan trọng không phải là không gặp khó khăn mà là dám đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 7 (Chân trời sáng tạo, Tập 2, Bài 6 — Đọc mở rộng theo thể loại). Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh nhận biết đặc điểm văn bản nghị luận và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.