Soạn bài Đợi mẹ Vũ Quần Phương đầy đủ chi tiết

Soạn bài Đợi mẹ của Vũ Quần Phương (sinh 1940) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 7 — bộ sách Chân trời sáng tạo (Tập 2, Bài 7: Những góc nhìn cuộc sống — vị trí: Văn bản chính, học cùng Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi của Anh Ngọc). Vũ Quần Phương (sinh 1940, tên khai sinh Vũ Ngọc Chúc) quê Nam Định — nhà thơ, nhà phê bình văn học; từng học y khoa rồi chuyển hẳn sang văn chương; bản thân xa mẹ từ khi còn nhỏ nên thơ viết về mẹ của ông đặc biệt chân thành và da diết. Bài thơ tự do khắc họa xúc động cảnh em bé ngồi đợi mẹ từ chiều tà đến tận khuya — trời tối dần, nửa vầng trăng non mọc lên, đom đóm bay vào nhà, tiếng bàn chân mẹ lội bùn ì oạp phía đồng xa vọng lại — cho đến khi “mẹ đã bế vào nhà / nỗi đợi vẫn nằm mơ“. Hình ảnh nỗi đợi theo vào giấc mơ là chi tiết đặc sắc nhất: sự chờ đợi đã thấm sâu đến mức trở thành nếp quen, thành tình yêu thương da diết không dứt của đứa trẻ với mẹ. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Đợi mẹ

(Trang 98, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Đợi chờ luôn mang lại cho người đợi những cảm xúc đặc biệt. Hãy chia sẻ với các bạn những cảm xúc của em khi đợi chờ một ai đó/ một điều gì đó.

Phương pháp giải:

Dựa vào trải nghiệm của bản thân, chia sẻ cảm xúc của em khi chờ đợi một ai đó.

Lời giải chi tiết:

Hồi bé chắc hẳn ai cũng từng trải qua cảm xúc khi chờ đợi mẹ đi chờ về và em cũng vậy. Mỗi sáng khi mẹ đi chợ em luôn ở nhà ngóng chờ mẹ từng giây từng phút, cảm xúc lúc ấy vô cùng bồn chồn, hồi hộp xen chút nghĩ ngợi không biết mẹ có mua món đồ mình thích hay không. Đợi quá lâu sẽ cảm thấy buồn chán, chạy hẳn ra ngõ để đón mẹ về.

Đọc hiểu Đợi mẹ

Câu 1 (Trang 98, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Em hình dung thấy điều gì khi đọc đoạn thơ này?

Phương pháp giải:

Đọc đoạn thơ và dựa vào trí tưởng tượng của mình, nêu cảm nhận bản thân em sau khi đọc đoạn thơ.

Lời giải chi tiết:

Em hình dung được hình ảnh bạn nhỏ đang ngồi ngóng chờ mẹ về, nhìn hoài nhìn mãi không thấy mẹ đâu tới khi trăng đã lên mà mẹ vẫn ở trên đồng, bao quanh chỉ là sự cô đơn, trống trải.

Câu 2 (Trang 99, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Mẹ đã bế ai vào nhà? Dựa vào đâu em cho là như vậy?

Phương pháp giải:

Đọc đoạn thơ tìm chi tiết cho thấy mẹ đã bé ai vào nhà.

Lời giải chi tiết:

– Mẹ đã bế bạn nhỏ vào nhà.

– Dựa vào câu thơ “Mẹ đã bế vào nhà nỗi đợi vẫn nằm mơ”. Vì bạn nhỏ chính là người luôn chờ trông, ngóng đợi mẹ về từng ngày.

Câu 3 (Trang 99, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Nêu cảm nhận của em về hình ảnh “Mẹ đã bế vào nhà nỗi đợi vẫn nằm mơ”.

Phương pháp giải:

Dựa vào suy nghĩ bản thân, nêu cảm nhận về hình ảnh “Mẹ đã bế vào nhà nỗi đợi vẫn nằm mơ”.

Lời giải chi tiết:

Hình ảnh “Mẹ đã bế vào nhà nỗi đợi vẫn nằm mơ” là một hình ảnh ẩn dụ. “Nỗi đợi vẫn nằm mơ” ở đây chính là hình ảnh em bé ngồi đợi mẹ về với sự nhớ nhung, thường trực đối với mẹ. Mẹ bế em bé vào nhà như một sự trân trọng, yêu thương, xót xa cho đứa con bé bỏng của mình. Câu thơ đã diễn tả một cách hình tượng, độc đáo, làm rõ tình yêu của bé cũng như tình yêu bé của mẹ.

Câu 4 (Trang 99, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Bài thơ thể hiện tình cảm, cảm xúc gì của tác giả? Hãy tìm những từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình cảm, cảm xúc ấy.

Phương pháp giải:

Đọc bài thơ, cho biết tình cảm cảm xúc của tác giả và tìm từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình cảm, cảm xúc ấy.

Lời giải chi tiết:

– Bài thơ thể hiện tình cảm nhớ nhung, yêu thương, thấp thỏm, chờ đợi ngóng trông mẹ về.

– Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình cảm, cảm xúc ấy:

+ Ngồi nhìn ra đồng lúa

+ Ngọn lửa bếp chưa nhen

+ Căn nhà tranh trống trải

+ Chờ tiếng bàn chân mẹ

+ Chân mẹ lội bùn ì oạp đồng xa

Câu 5 (Trang 99, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Theo em, tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì qua bài thơ trên?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, chú ý những từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, biện pháp tu từ thể hiện tâm trạng, cảm xúc.

Lời giải chi tiết:

Thông điệp tác giả gửi gắm: Tình cảm con với mẹ, mẹ với con là một trong những tình cảm thiêng liêng, trân quý nhất của con người.

Câu 6 (Trang 99, SGK Ngữ văn 7, tập 2)

Tình cảm của bé và mẹ dành cho nhau gợi cho em suy nghĩ gì về tình cảm giữa những người thân trong gia đình? Hãy viết một đoạn văn ngắn để bày tỏ suy nghĩ của em?

Phương pháp giải:

Trình bài đoạn văn nêu cảm nghĩ của em về tình cảm những người thân trong gia đình.

Lời giải chi tiết:

Tình cảm giữa những người thân trong gia đình luôn là một tình cảm đáng quý và đáng trân trọng. Tình cảm ấy chính là sự yêu thương, giúp đỡ, chia sẻ, đùm đọc, chăm sóc lẫn nhau của một gia đình. Khi ta vấp ngã luôn được gia đình đùm bọc, che chở, vỗ về. Đồng thời bản thân mỗi người cũng cần cố gắng, chăm chỉ, yêu thương, bảo vệ tất cả mọi người trong gia đình. Tình cảm giữa những người thân trong gia đình chính là tình cảm máu mủ ruột già không gì có thể thay thế và ta luôn phải trân trọng tình cảm ấy.

Sau khi đọc Đợi mẹ

Bài thơ Đợi mẹ kể về câu chuyện muôn thuở của trẻ thơ, được viết lên từ những rung cảm chân thành, xúc động của một tâm hồn luôn khát khao tình yêu thương của mẹ. Nhà thơ Vũ Quần Phương xa mẹ từ nhỏ, có lẽ vì vật mà khi viết về mẹ, mỗi vần thơ của ông đều như chạm đến những cảm xúc sâu lắng nhất trong lòng người đọc.

Qua “nỗi đợi” của em bé về mẹ, bài thơ giúp chúng ta cảm nhận được tình yêu thương của em dành cho mẹ, vị trí đặc biệt của mẹ trong tâm hồn em. Đồng thời, bài thơ còn khắc họa một cách chân thực, cảm động hình ảnh người mẹ tần tảo, lam lũ vì mưu sinh, và vì con.

Đợi mẹ của Vũ Quần Phương là bài thơ tự do ngắn gọn mà đầy ắp cảm xúc — với ngôn ngữ giản dị như lời kể, hình ảnh thiên nhiên vừa làm nền vừa đồng hành cùng nỗi chờ đợi của em bé (trăng non mọc lên, đom đóm vào nhà, vườn hoa mận trắng lung linh khi mẹ về), chi tiết âm thanh chân thực gợi hình (bàn chân mẹ lội bùn ì oạp) và câu kết ám ảnh (nỗi đợi vẫn nằm mơ), bài thơ đã vẽ nên bức tranh tình mẫu tử đẹp đẽ, ấm áp — mẹ vất vả lam lũ ngoài đồng xa, con thơ kiên nhẫn đợi chờ trong yêu thương. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 7 (Chân trời sáng tạo, Tập 2, Bài 7). Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh cảm nhận sâu vẻ đẹp thơ viết về tình mẫu tử và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.