Soạn bài Tôi đi học Thanh Tịnh đầy đủ chi tiết

Soạn bài Tôi đi học của Thanh Tịnh (1911–1988) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 8 — bộ sách Cánh diều (trang 14–18, Tập 1, Bài 1: Truyện ngắn — vị trí: Văn bản 1, bài mở đầu chương trình lớp 8) và Ngữ văn 7 — bộ sách Chân trời sáng tạo (Bài 6: Bài học cuộc sống — vị trí: Đọc kết nối chủ điểm). Thanh Tịnh (1911–1988), tên khai sinh Trần Văn Ninh, quê xóm Gia Lạc, ngoại ô Huế — nhà văn, nhà thơ với văn phong đằm thắm, trong trẻo, giàu chất thơ; truyện ngắn Tôi đi học in trong tập Quê mẹ (1941). Tác phẩm thuộc thể loại truyện ngắn trữ tình — kể lại kỷ niệm ngày đầu tiên đến trường của nhân vật “tôi” qua dòng hồi tưởng theo trình tự thời gian: trên con đường đến trường cuối thu lá rụng, sân trường đông vui buổi khai giảng, đến lúc ngồi vào bàn học với bạn bè mới — tất cả được tái hiện qua những cảm xúc tinh tế bỡ ngỡ, xao xuyến của đứa trẻ lần đầu rời mẹ bước vào thế giới của học vấn. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Tôi đi học

1. Thể loại: 

Tôi đi học thuộc thể loại hồi kí

2. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: 

– Tôi đi học là truyện ngắn in trong tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941

3. Phương thức biểu đạt: 

Tôi đi học có phương thức biểu đạt là tự sự, biểu cảm, miêu tả

4. Người kể chuyện:

Văn bản Tôi đi học được kể theo ngôi thứ nhất

5. Tóm tắt văn bản Tôi đi học: 

Tôi đi học được bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi” về những kỉ niệm buổi tựu trường. Đó là cảm giác náo nức, hồi hộp, ngỡ ngàng với con đường, bộ quần áo, quyển vở mới, với sân trường, với các bạn; cảm giác vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật, vừa ngỡ ngàng vừa tự tin và vừa nghiêm trang vừa xúc động bước vào giờ học đầu tiên.

6. Bố cục bài Tôi đi học: 

Tôi đi học có bố cục gồm 3 phần:

– Phần 1: Từ đầu văn bản đến “…. lướt ngang trên ngọn núi.”: Tâm trạng, cảm xúc của nhân vật “tôi” trên đường từ nhà tới trường.

– Phần 2: từ tiếp cho đến “xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết.”: Tâm trạng cảm xúc của nhân vật khi đứng trước sân trường.

– Phần 3: Còn lại: Dòng tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi khi bước vào lớp học và bắt đầu tiết học mới.

7. Giá trị nội dung: 

– Trong cuộc đời mỗi chúng ta, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên thường được ghi nhớ mãi. Thanh Tịnh đã diễn tả tinh tế cảm xúc này qua dòng cảm nghĩ trong trẻo của nhân vật “tôi” về những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

8. Giá trị nghệ thuật: 

– Miêu tả tinh tế, chân thật diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học.

– Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi.

– Giọng điệu trữ tình, trong sáng.

Đọc hiểu Tôi đi học

1. Cơ sở để nhân vật tôi có những liên tưởng về ngày đầu tiên đi học của mình

– Biến chuyển của cảnh vật sang thu: Cuối thu, thời điểm tựu trường. cảnh thiên nhiên với lá rụng nhiều, mây bàng bạc khiến lòng người nhẹ nhàng mà bồi hồi nhớ lại

– Hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường,…

→ Gợi nhớ, cơ sở liên tưởng tương đồng tự nhiên

2. Những hồi tưởng của nhân vật tôi

a. Tâm trạng khi cùng mẹ đi trên đường đến trường

– Cảnh vật, con đường vốn rất quen nhưng lần này cảm thấy lạ.

– Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình, cảm thấy trang trọng, đứng đắn hơn.

– Bỡ ngỡ, lúng túng

→ Từ ngữ gợi tả, nghệ thuật so sánh, chọn lọc chi tiết tiêu biểu, cụ thể: tâm trạng bỡ ngỡ của “tôi” trong bổi tựu trường đầu tiên

b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi tên vào lớp học

– Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng.

– Cảm thấy nhỏ bé so với trường , lo sợ vẩn vơ.

– Hồi hộp, lo sợ chờ nghe gọi tên mình.

– Khi sắp vào lớp học thì lo sợ, bật khóc

→ Diễn tả sinh động tâm trạng của nhân vật “tôi” với từng cung bậc, cảm xúc, có nhiều trạng thái cảm xúc đối lập, tâm trạng phức tạp

c. Khi ngồi trong lớp học

– Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi vật, với nguời bạn ngồi bên …

+ Làm quen, tìm hiểu phòng học, bàn ghế, … ⇒ thấy quyến luyến.

→ Tâm trạng, cảm giác của nv “tôi” khi ngồi trong lớp học, đón nhận giờ học đầu tiên hợp tự nhiên, sinh động, hấp dẫn.

3. Hình ảnh những người lớn

– Ông đốc: hình ảnh một người thầy, một người lãnh đạo rất hiểu tâm lý trẻ, hiền từ, bao dung …

– Thầy giáo trẻ vui vẻ, giàu lòng yêu thương

→ Thể hiện rõ trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trường đối với thế hệ trẻ, đồng thời yạo môi trường giáo dục thân thiện, là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn các em.

→ Truyện kết thúc tự nhiên, khép lại bài văn nhưng mở ra một bầu trời mới, một khoảng không gian mới, tình cảm mới.

→ Đoạn trích ngắn gọn nhưng để lại trong lòng người bao niềm bồi hồi, xúc động khi nhớ về ngày đầu tiên đi học của mình

Sau khi đọc Tôi đi học

Văn bản nói về một trang đời gần gũi mà thiêng liêng, đó là kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên với tâm trạng bỡ ngỡ, những cảm xúc mới mẻ, những ấn tượng không quên về trường lớp, thầy cô và bạn bè. Em “như một con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ”.

Tôi đi học của Thanh Tịnh là truyện ngắn trữ tình đặc sắc nhất của văn học Việt Nam viết về tuổi thơ — với bố cục theo dòng hồi tưởng tự nhiên, ngôn ngữ trong sáng êm dịu giàu hình ảnh và nhạc điệu, nghệ thuật so sánh tinh tế thể hiện tâm lý trẻ thơ chân thực, và sợi chỉ trữ tình xuyên suốt là tình cảm yêu thương của mẹ, thầy giáo, ông đốc — tác phẩm đã chạm vào ký ức thiêng liêng của mỗi người về ngày đầu tiên đến trường. Câu mở đầu “Hằng năm cứ vào cuối thu… lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường” đã trở thành một trong những câu văn đẹp nhất của văn xuôi Việt Nam. Tác phẩm là trọng tâm mở đầu chương trình Ngữ văn 8 (Cánh diều, Tập 1, Bài 1) và là văn bản đọc kết nối trong Ngữ văn 7 (Chân trời sáng tạo, Bài 6). Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh cảm nhận sâu vẻ đẹp tác phẩm và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.