Máy tính số đồng phân hữu cơ online (ankan, anken, ancol, este…)
Máy tính số đồng phân hữu cơ online cho 8 loại: ankan, anken (cis-trans), ankin, ancol, andehit, axit, este, amin. Lookup theo số nguyên tử C (n=1-8). Kèm ví dụ tên gọi đầy đủ. Dành cho học sinh THPT khối A1, B luyện thi tốt nghiệp.
Công thức & ví dụ
Quy luật chung số đồng phân theo n (số C):
Không có công thức tổng quát đẹp, phải tra bảng đã tính sẵn (lookup) hoặc xây dựng tay từng cấu trúc.
Bảng đồng phân CẤU TẠO (không tính hình học, quang học):
| Loại | n=2 | n=3 | n=4 | n=5 | n=6 | n=7 | n=8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ankan | 1 | 1 | 2 | 3 | 5 | 9 | 18 |
| Anken | 1 | 1 | 3 | 5 | 13 | 27 | — |
| Ankin | 1 | 1 | 2 | 3 | 7 | 14 | — |
| Ancol | 1 | 2 | 4 | 8 | 17 | — | — |
| Andehit | 1 | 1 | 2 | 4 | 8 | — | — |
| Axit carboxylic | 1 | 1 | 2 | 4 | 8 | — | — |
| Este | — | 1 | 2 | 4 | 9 | — | — |
| Amin | 2 | 4 | 8 | 17 | — | — | — |
Ví dụ — Ancol C4H10O: 4 đồng phân.
- Butan-1-ol: CH3-CH2-CH2-CH2-OH
- Butan-2-ol: CH3-CH(OH)-CH2-CH3
- 2-Methylpropan-1-ol: (CH3)2CH-CH2-OH
- 2-Methylpropan-2-ol (tert-butanol): (CH3)3C-OH
Hướng dẫn sử dụng
- Chọn loại hợp chất: ankan, anken, ankin, ancol, andehit, axit, este, amin.
- Nhập số nguyên tử C (n): từ 1 đến 8.
- Nhấn “Tính”. Kết quả:
- Tổng số đồng phân
- Phân loại đồng phân (mạch C, vị trí, hình học cis-trans, hoá lập thể nếu có)
- Ví dụ với tên gọi IUPAC từng đồng phân
Lưu ý: Anken/ankin có thêm đồng phân hình học cis-trans (nếu thay thế ở 2 đầu nối đôi khác nhau). Đồng phân quang học (R/S, enantiomer) thường không đếm trong đề THPT VN — chỉ tính đồng phân cấu tạo.
Câu hỏi thường gặp
Đồng phân là gì?
Các hợp chất có CÙNG công thức phân tử (cùng loại + số nguyên tử) nhưng KHÁC cấu trúc (cách liên kết) → tính chất hoá học, vật lý khác nhau. Vd C4H10 có 2 đồng phân: n-butan (chuỗi thẳng) và isobutan (2-methylpropan, có nhánh) — nhiệt độ sôi khác nhau.
Đồng phân cis-trans áp dụng khi nào?
Cho anken (C=C) khi mỗi C của nối đôi có 2 nhóm thế khác nhau. Vd CH3-CH=CH-CH3 (but-2-en) có 2 dạng: cis (2 CH3 cùng phía) và trans (2 CH3 khác phía). but-1-en KHÔNG có cis-trans vì 1 C của nối đôi có 2H giống nhau.
Bài thi THPT có yêu cầu nhớ hết bảng này không?
Không nhớ tất cả. Đề thi thường ra n=4-6 cho ankan, ancol, este. Nhớ kỹ: C5H12 = 3 đồng phân ankan, C4H10O = 4 ancol, C4H8 = 4 đồng phân anken (kể cis-trans). Đó là 80% trường hợp xuất hiện trong đề.
Tại sao amin có nhiều đồng phân hơn ancol cùng n?
Vì amin có 3 vị trí thay thế (R-NH2 bậc 1, R-NH-R' bậc 2, R-N(R')(R'') bậc 3) trong khi ancol chỉ có 1 (R-OH). Vd C3H9N có 4 amin (1 bậc 1 + 1 bậc 2 + 1 bậc 3 + 1 đồng phân khác) nhưng C3H8O chỉ có 2 ancol + 1 ether = 3.