Tác giả tác phẩm Ngày môi trường thế giới và hành động tuổi trẻ

Tác giả tác phẩm Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ là kiến thức trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 6 (bộ Chân trời sáng tạo, Bài 10 “Mẹ Thiên Nhiên”, trang 89–91, Tập 2). Đây là văn bản thông tin đặc biệt: không có tác giả cá nhân mà do Nhóm biên soạn tổng hợp từ Báo Tuổi trẻ, Báo Nhân dân và trang web của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Văn bản cung cấp thông tin toàn diện về Ngày Môi trường Thế giới (World Environment Day — 5/6) — sự kiện quốc tế do Liên Hợp Quốc thành lập năm 1972 tại Hội nghị Stockholm, Thụy Điển; đồng thời phác họa thực trạng ô nhiễm nghiêm trọng hiện nay và kêu gọi tuổi trẻ Việt Nam tích cực hành động vì hành tinh xanh. Bài viết tổng hợp đầy đủ về “tác giả” nhóm biên soạn, xuất xứ, bố cục, giá trị nội dung — nghệ thuật và những nhận định hay nhất về văn bản Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ.

Tác giả — Nhóm biên soạn và xuất xứ văn bản

Văn bản Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ có đặc điểm khác biệt hoàn toàn so với các tác phẩm văn học khác trong SGK: đây là văn bản tổng hợp do Nhóm biên soạn SGK Chân trời sáng tạo thực hiện — không phải tác phẩm của một tác giả cá nhân sáng tác. Dưới đây là thông tin về nguồn gốc và đặc điểm của văn bản:

Tác giả	Nhóm biên soạn — không phải tác giả cá nhân mà là nhóm biên soạn SGK Ngữ văn 6, bộ Chân trời sáng tạo
Xuất xứ	Tổng hợp từ Báo Tuổi trẻ, Báo Nhân dân và trang web của Bộ Tài nguyên và Môi trường — các nguồn thông tin chính thống, tin cậy về môi trường tại Việt Nam
Vị trí trong SGK	Ngữ văn 6, Tập 2, bộ Chân trời sáng tạo, Bài 10 “Mẹ Thiên Nhiên”, trang 89–91 — văn bản đọc mở rộng theo thể loại
Thể loại	Văn bản thông tin — cùng thể loại với các văn bản thông tin khác trong chương trình như Trái đất — Mẹ của muôn loài (Trịnh Xuân Thuận) và Lễ cúng thần lúa của người Chơ-ro
Chủ đề trung tâm	Ngày Môi trường Thế giới (World Environment Day, WED) — ngày 5 tháng 6 hàng năm; thực trạng ô nhiễm môi trường toàn cầu và tại Việt Nam; hành động của tuổi trẻ Việt Nam vì môi trường xanh

Dù không có tác giả cá nhân, văn bản này có giá trị giáo dục đặc biệt quan trọng: đây là ví dụ điển hình của văn bản thông tin tổng hợp — loại văn bản học sinh cần nhận biết và phân tích trong chương trình Ngữ văn 6. Văn bản sử dụng đầy đủ các đặc trưng của văn bản thông tin: sapo (đoạn dẫn dắt ngắn in nghiêng), đề mục (đánh số và in đậm), hình ảnh minh họa và số liệu cụ thể từ các tổ chức quốc tế uy tín như WHO và các báo cáo môi trường.

Tác phẩm Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Để phân tích và học tốt văn bản Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ, cần nắm vững các thông tin về thể loại, hoàn cảnh ra đời, phương thức biểu đạt, tóm tắt và bố cục.

Thể loại Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Văn bản thuộc thể loại văn bản thông tin — loại văn bản được viết để truyền đạt thông tin, kiến thức hữu dụng trong đời sống. Đặc điểm nhận biết văn bản thông tin trong văn bản này: có sapo (đoạn văn ngắn in nghiêng mở đầu, dẫn dắt người đọc vào chủ đề như lời cảnh tỉnh về môi trường); có đề mục đánh số và in đậm giúp phân chia rõ ràng từng phần; có hình ảnh minh họa (ảnh khí thải từ nhà máy thép) trực quan hóa nội dung; sử dụng số liệu chính xác từ các tổ chức quốc tế như WHO, IUCN. Phương thức biểu đạt chính: thuyết minh kết hợp nghị luận (lập luận kêu gọi hành động).

Hoàn cảnh ra đời Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Để hiểu văn bản này, cần hiểu rõ bối cảnh lịch sử của Ngày Môi trường Thế giới mà văn bản giới thiệu:

Bắt đầu từ thập niên 1960, suy thoái môi trường ngày càng trầm trọng — mưa axit, chất độc DDT giết chim, tràn dầu, ô nhiễm hạt nhân và khí thải công nghiệp vượt biên giới quốc gia. Năm 1972 đặc biệt nghiêm trọng với hàng loạt sự cố môi trường toàn cầu, buộc Liên Hợp Quốc phải hành động. Hội nghị Liên Hợp Quốc về Con người và Môi trường diễn ra tại thủ đô Stockholm, Thụy Điển (5–16/6/1972) với sự tham gia của 113 quốc gia — khẩu hiệu: “Only One Earth” — Chỉ có một Trái Đất. Đây là hội nghị toàn cầu đầu tiên trong lịch sử đưa môi trường trở thành vấn đề chính sách quốc tế. Tại hội nghị này, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) — có trụ sở tại Nairobi, Kenya — cũng chính thức ra đời.

Trong phiên họp ngày 15/12/1972, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ra quyết nghị chính thức chọn ngày 5 tháng 6 hàng năm là Ngày Môi trường Thế giới. Sự kiện kỷ niệm chính thức đầu tiên diễn ra năm 1974 với chủ đề “Chỉ một Trái Đất”. Từ năm 1987, Liên Hợp Quốc bổ sung thêm lễ trao giải thưởng Global 500 — tôn vinh những cá nhân và tổ chức xuất sắc trong bảo vệ môi trường. Kể từ đó, hơn 150 quốc gia đã hưởng ứng ngày này hàng năm. Việt Nam tham gia từ năm 1982, với Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức các hoạt động trên toàn quốc mỗi năm. Văn bản Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ được nhóm biên soạn SGK tổng hợp từ các nguồn báo chí và trang thông tin chính thống tại Việt Nam, tuyển vào SGK Ngữ văn 6, Tập 2, Bài 10.

Phương thức biểu đạt Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Phương thức biểu đạt chính là thuyết minh (cung cấp thông tin về lịch sử ra đời, mục đích, thực trạng ô nhiễm bằng số liệu cụ thể), kết hợp nghị luận (lập luận kêu gọi tuổi trẻ hành động vì môi trường) và yếu tố miêu tả (khắc họa hình ảnh ô nhiễm không khí, rác biển, nguy cơ tuyệt chủng). Kết hợp ba phương thức này tạo nên văn bản vừa thông tin, vừa thuyết phục và vừa kêu gọi hành động — đặc trưng của văn bản thông tin có mục đích vận động xã hội.

Tóm tắt Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Văn bản gồm ba phần tương ứng ba nội dung chính. Phần 1 giới thiệu Ngày Môi trường Thế giới: ra đời năm 1972 từ Hội nghị Stockholm; ngày 5/6 hàng năm do Đại hội đồng LHQ công nhận; mục đích nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động bảo vệ môi trường; các chủ đề nổi bật những năm gần đây (2017: Kết nối con người với thiên nhiên; 2018: Giải quyết ô nhiễm nhựa và ni lông; 2019: Ô nhiễm không khí và hành động của chúng ta). Phần 2 phác họa những tiếng kêu cứu từ môi trường: dù hơn 45 năm có Ngày Môi trường nhưng ô nhiễm vẫn nghiêm trọng — ô nhiễm không khí khiến 7 triệu người chết/năm (WHO); 8,8 triệu tấn rác thải xuống đại dương mỗi năm, hơn 1 triệu rùa biển chết vì rác; hơn 26.500 loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Phần 3 kêu gọi hành động vì hành tinh xanh: nhiều bạn trẻ Việt Nam đã tham gia vẽ tranh, làm thơ, ký cam kết, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường — với mục đích nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và hướng đến lối sống xanh.

Bố cục Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Văn bản chia thành ba phần theo ba đề mục được đánh số và in đậm:

Phần	Đề mục	Nội dung trọng tâm
Phần 1	Ngày Môi trường thế giới	Lịch sử ra đời (1972, Stockholm, “Only One Earth”), mục đích ngày 5/6, các chủ đề hằng năm (2017, 2018, 2019); UNEP là tổ chức điều phối; hơn 150 quốc gia hưởng ứng; Việt Nam tham gia từ 1982
Phần 2	Những tiếng kêu cứu từ môi trường	Thực trạng ô nhiễm nghiêm trọng sau 45+ năm có Ngày Môi trường: ô nhiễm không khí (7 triệu người chết/năm, WHO), ô nhiễm đại dương (8,8 triệu tấn rác/năm, hơn 1 triệu rùa biển chết), nguy cơ tuyệt chủng (26.500 loài)
Phần 3	Hành động vì một hành tinh xanh	Hành động của tuổi trẻ Việt Nam: vẽ tranh, làm thơ, ký cam kết, tham gia chiến dịch; mục đích nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, hướng tới lối sống xanh; thông điệp: mỗi hành động nhỏ đều tác động đến môi trường

Giá trị nội dung và nghệ thuật Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Văn bản Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ là một trong những văn bản thông tin quan trọng và thời sự nhất trong chương trình Ngữ văn 6.

Giá trị nội dung Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Giá trị nội dung trực tiếp là cung cấp kiến thức đầy đủ và chính xác về Ngày Môi trường Thế giới: lịch sử ra đời, mục đích, tổ chức điều phối (UNEP) và các chủ đề hằng năm. Đây là thông tin thiết thực giúp học sinh hiểu rõ hơn về một ngày lễ quốc tế quan trọng mà Việt Nam cũng tham gia từ năm 1982.

Giá trị nội dung sâu hơn là hệ thống số liệu gây cú sốc nhận thức về thực trạng môi trường: 7 triệu người chết mỗi năm vì ô nhiễm không khí; 8,8 triệu tấn rác xuống đại dương mỗi năm; hơn 1 triệu rùa biển chết vì rác và lưới bỏ đi; 26.500 loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Những con số này không chỉ là dữ liệu khô khan mà là “tiếng kêu cứu” — cách đặt tên cho phần 2 của văn bản cho thấy nhóm biên soạn muốn người đọc cảm nhận sự cấp bách chứ không chỉ ghi nhớ thông tin.

Giá trị nhân văn và giáo dục: khơi dậy trách nhiệm và hành động của thế hệ trẻ. Phần 3 không chỉ kêu gọi suông mà đưa ra những ví dụ cụ thể về điều tuổi trẻ Việt Nam đang làm — vẽ tranh, làm thơ, ký cam kết — khiến thông điệp bảo vệ môi trường trở nên gần gũi, khả thi và lan tỏa với học sinh lớp 6.

Giá trị nghệ thuật Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Thành công nghệ thuật nổi bật nhất là cấu trúc văn bản thông tin chuyên nghiệp và hiệu quả. Sapo mở đầu như lời cảnh tỉnh — “mọi hành động của chúng ta, dù nhỏ nhất, đều tác động đến môi trường và sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của chính chúng ta” — ngay lập tức thiết lập mối liên hệ cá nhân với người đọc, khiến mỗi học sinh cảm thấy mình có liên quan trực tiếp đến vấn đề môi trường.

Hệ thống đề mục rõ ràng và có chủ ý: ba đề mục — “Ngày Môi trường thế giới” → “Những tiếng kêu cứu từ môi trường” → “Hành động vì một hành tinh xanh” — tạo nên hành trình nhận thức hoàn chỉnh: biết → thấy → làm. Đây là cấu trúc lập luận thuyết phục từng bước: trước tiên cung cấp thông tin nền, sau đó phơi bày thực trạng gây cú sốc, cuối cùng kêu gọi hành động cụ thể.

Số liệu xác thực từ nguồn uy tín (WHO, IUCN, Bộ Tài nguyên và Môi trường) tăng độ tin cậy của văn bản; hình ảnh minh họa (ảnh khí thải nhà máy thép) trực quan hóa nội dung; ngôn ngữ vừa chính xác vừa cảm xúc — đặc biệt ở tiêu đề “tiếng kêu cứu” — tạo nên văn bản thông tin không chỉ thông báo mà còn thuyết phục và rung động.

Những nhận định hay về Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ

Dưới đây là những nhận định tiêu biểu về văn bản và về vấn đề môi trường mà văn bản đề cập — hữu ích khi học sinh viết đoạn văn cảm nhận hoặc nghị luận về môi trường:

“Văn bản nêu thông tin ngày 5 tháng 6 hàng năm là ngày môi trường thế giới; thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và các hoạt động thực tiễn để bảo vệ môi trường thế giới.” — SGK Ngữ văn 6, Chân trời sáng tạo

“Mọi hành động của chúng ta, dù nhỏ nhất, đều tác động đến môi trường và sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của chính chúng ta.” — Sapo văn bản (World Environment Day — lời cảnh tỉnh toàn cầu)

“Ngày Môi trường thế giới chính là ‘sự kiện của người dân’ — tham gia các hoạt động như tuần hành, diễu hành bằng xe đạp, tổ chức các buổi hòa nhạc xanh, các cuộc thi viết, vẽ, tìm hiểu về môi trường; phát động chiến dịch trồng cây xanh; tổ chức các cuộc hội thảo, diễn đàn.” — UNEP về Ngày Môi trường Thế giới

“Hội nghị Stockholm 1972 với thông điệp ‘Chỉ có một Trái Đất’ (Only One Earth) là cột mốc đánh dấu nỗ lực chung của toàn thể nhân loại nhằm bảo vệ môi trường — lần đầu tiên trong lịch sử, môi trường trở thành vấn đề chính sách toàn cầu.” — Nhận định lịch sử về Hội nghị Stockholm

“Thông điệp của văn bản: Mọi người cần hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới; tuổi trẻ cần tích cực để nâng cao nhận thức về vấn đề môi trường, bảo vệ môi trường và hướng tới lối sống xanh, thân thiện với thiên nhiên.” — Nhận định về ý nghĩa văn bản

“Văn bản hướng đến việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi để bảo vệ môi trường sống và kêu gọi ‘lối sống xanh’, gần gũi, thân thiện với môi trường. Ý nghĩa: lan tỏa tình yêu môi trường, khơi dậy trách nhiệm và hành động của tuổi trẻ bảo vệ môi trường.” — Nhận định về giá trị giáo dục văn bản

---

Văn bản Ngày môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ — do Nhóm biên soạn tổng hợp từ Báo Tuổi trẻ, Nhân dân và Bộ Tài nguyên và Môi trường, tuyển vào SGK Ngữ văn 6, Bài 10 — cung cấp thông tin về Ngày Môi trường Thế giới (5/6) ra đời từ Hội nghị Stockholm 1972 với khẩu hiệu “Only One Earth” và sự ra đời của UNEP (trụ sở Nairobi, Kenya); phơi bày thực trạng ô nhiễm bằng những con số gây sốc (7 triệu người chết/năm, 8,8 triệu tấn rác xuống biển, 26.500 loài nguy cấp); và kêu gọi tuổi trẻ Việt Nam — đất nước tham gia Ngày Môi trường từ năm 1982 — hành động vì hành tinh xanh bằng những việc làm cụ thể, thiết thực hàng ngày. Đây là kiến thức trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 6 bộ Chân trời sáng tạo.