Tác giả tác phẩm Con muốn làm một cái cây — Võ Thu Hương

Tác giả tác phẩm Con muốn làm một cái cây là kiến thức trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 6 (bộ Chân trời sáng tạo, Bài 9 “Nuôi dưỡng tâm hồn”). Võ Thu Hương (sinh 1983, làng Đo Đo — quê nhà Nghệ An, hiện sống tại TP. HCM) — Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn TP. HCM, bút trưởng nhóm bút thiếu nhi Hoa Cát tỉnh Nghệ An từ nhỏ, tác giả hơn 13 cuốn sách (8 cuốn thiếu nhi) — đã viết truyện ngắn Con muốn làm một cái cây in trong tập Góc nhỏ yêu thương (NXB Kim Đồng, 2018). Câu chuyện kể về cậu bé Bum — nhớ thương ông nội và cây ổi của ngôi nhà cũ — qua đó gửi gắm thông điệp: ước mơ đôi khi chỉ giản đơn là được sống lại những khoảnh khắc bình yên bên người thân và bạn bè. Bài viết tổng hợp đầy đủ tiểu sử tác giả, hoàn cảnh sáng tác, giá trị nội dung — nghệ thuật và những nhận định hay nhất về truyện Con muốn làm một cái cây.

Tác giả Võ Thu Hương — tiểu sử và phong cách sáng tác

Dưới đây là những thông tin quan trọng về cuộc đời và sự nghiệp của Võ Thu Hương — nhà văn thiếu nhi có nhiều tác phẩm vào SGK và được bạn đọc nhỏ tuổi yêu mến.

Tên đầy đủ	Võ Thu Hương
Năm sinh	1983
Quê quán	Đô Lương, Nghệ An; hiện sống và sáng tác tại TP. Hồ Chí Minh
Học vấn	Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn – Báo chí, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. HCM
Sự nghiệp	Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn TP. HCM; Bút trưởng nhóm bút Hoa Cát (nhóm bút thiếu nhi tỉnh Nghệ An) từ nhỏ — nơi ươm mầm tình yêu viết lách; từng đi dạy học và viết báo trước khi chuyên tâm sáng tác; trong đợt Covid-19 tại TP. HCM đã kêu gọi bạn bè tổ chức nhiều chuyến xe rau, gạo hỗ trợ công nhân nghèo khu Bùi Văn Ba — trực tiếp bốc vác, phân phát tận tay bà con
Tác phẩm chính	Hơn 13 cuốn sách, trong đó 8 cuốn dành cho thiếu nhi: Góc nhỏ yêu thương (NXB Kim Đồng, 2018), Cảm ơn một khúc bình yên, Qua một khúc sông, Bạn đã bao giờ hôn bố mẹ chưa?, Đi qua ngày bão, Ông già Noel ơi, Nụ cười Chim Sắt, Yêu thương ở lại
Tác phẩm trong SGK	Góc nhỏ yêu thương (Tiếng Việt 2 tập 1), Quê mình đẹp nhất (Tiếng Việt 2 tập 2), Con đường mơ ước (Tiếng Việt 4 tập 1), Con muốn làm một cái cây (Ngữ văn 6 tập 2, CTST), Ông bụt đã đến / Con muốn làm một cái cây (Tiếng Việt 4 tập 2, KNTT)
Giải thưởng	Giải thưởng truyện ký Nụ cười Chim Sắt (viết về nữ biệt động Sài Gòn); mẹ nhà văn — dù hoàn cảnh khó khăn (đẩy than tổ ong, thu mua phế liệu) — vẫn đặc biệt ủng hộ và khuyến khích con gái sáng tác từ nhỏ

Phong cách sáng tác của Võ Thu Hương đặc trưng bởi ngôn ngữ giản dị, nhẹ nhàng, giàu cảm xúc — hướng trẻ đến tình yêu con người và cuộc sống qua những câu chuyện rất đỗi đời thường. Bà theo đuổi văn học thiếu nhi như một đề tài bền bỉ và lâu dài nhất trong sự nghiệp, với niềm tin rằng: mỗi câu chuyện cho trẻ em — nếu chạm đúng vào ký ức và tình cảm — sẽ nuôi dưỡng tâm hồn các em suốt cuộc đời.

Điều đặc biệt trong văn của Võ Thu Hương là bà biết đặt những câu hỏi lớn — về ký ức, về tình thân, về ý nghĩa của sự hiện diện — vào những tình huống rất nhỏ bé và quen thuộc. Trong truyện ngắn Con muốn làm một cái cây, khát vọng của cậu bé Bum không phải bay lên vũ trụ hay trở thành anh hùng — mà chỉ đơn giản là được là cây ổi trong sân nhà cũ, để mãi mãi bên ông nội và đám bạn yêu thương.

Tác phẩm Con muốn làm một cái cây

Để phân tích và học tốt truyện ngắn Con muốn làm một cái cây, cần nắm vững các thông tin về thể loại, hoàn cảnh sáng tác, phương thức biểu đạt, tóm tắt và bố cục tác phẩm.

Thể loại Con muốn làm một cái cây

Tác phẩm Con muốn làm một cái cây thuộc thể loại truyện ngắn — thể loại tự sự cỡ nhỏ với cốt truyện tập trung vào một tình huống cảm xúc, khắc họa tâm lý nhân vật qua các chi tiết giản dị mà tiêu biểu. Truyện được kể theo ngôi kể thứ ba, điểm nhìn chủ yếu qua cảm nhận của cậu bé Bum. Lối viết của Võ Thu Hương nghiêng về văn xuôi trữ tình: ngôn ngữ giản dị, nhịp kể nhẹ nhàng, cảm xúc thấm dần qua từng chi tiết nhỏ.

Hoàn cảnh sáng tác Con muốn làm một cái cây

Truyện ngắn Con muốn làm một cái cây in trong tập Góc nhỏ yêu thương (NXB Kim Đồng, 2018) — tập truyện thiếu nhi đầu tay của Võ Thu Hương, ghi lại những khoảnh khắc bình yên trong gia đình và tình bạn tuổi thơ. Bài trích vào SGK Ngữ văn 6, bộ Chân trời sáng tạo, Bài 9 “Nuôi dưỡng tâm hồn”.

Hoàn cảnh sáng tác gắn với hành trình cá nhân của Võ Thu Hương: là người lớn lên ở Nghệ An, sớm rời quê vào TP. HCM học và làm việc, bà hiểu sâu sắc cảm giác nhớ nhà, nhớ cây, nhớ người. Câu chuyện về Bum — xa cây ổi và ông nội sau khi gia đình chuyển từ Sài Gòn vào Vũng Tàu — mang chất tự truyện về nỗi nhớ ký ức tuổi thơ và những người thân yêu đã mất. Chi tiết thú vị: cây ổi trong truyện được ông nội trồng trước khi Bum sinh ra — vì bố Bum hồi nhỏ thích leo trèo cây ổi — là hình ảnh về tình yêu ba thế hệ dồn vào một gốc cây.

Phương thức biểu đạt Con muốn làm một cái cây

Truyện Con muốn làm một cái cây sử dụng phương thức biểu đạt chính là tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm. Tự sự: kể lại chuỗi sự kiện — từ ký ức tuổi thơ bên cây ổi và ông nội, đến việc gia đình chuyển nhà, Bum viết bài văn ước làm cây ổi, đến phản ứng của cha mẹ và hành động ấm áp của họ. Miêu tả: khắc họa hình ảnh cây ổi, ông nội ngồi ghế đẩu nghe đài, bạn bè leo trèo hái ổi. Biểu cảm: xuyên suốt trong cảm xúc nhớ nhung, bâng khuâng và hạnh phúc của Bum.

Tóm tắt Con muốn làm một cái cây

Ông nội trồng cây ổi trước nhà khi mẹ Bum đang mang thai — cây được trồng vì bố Bum ngày nhỏ thích leo cây ổi. Nhiều năm cây không ra quả, mẹ gọi là “cây ổi điếc” và định chặt. Rồi một mùa cây ra trái thơm ngon, Bum và bạn bè thường leo trèo hái ổi trong khi ông nội ngồi ghế đẩu nghe đài trông chừng — hình ảnh ấm áp nhất tuổi thơ của Bum. Sau khi ông mất, ngôi nhà được bán, gia đình chuyển từ Sài Gòn vào Vũng Tàu vì bố kinh doanh du lịch. Bum phải chia xa cây ổi, xa bạn bè. Một ngày cô giáo ra đề văn về điều ước, Bum viết: “Con muốn làm một cái cây. Con muốn làm cây ổi trong sân nhà cũ của con. Con muốn luôn bên đám bạn leo trèo mùa ổi chín và thấy ông con ngồi cười hiền lành bên gốc ổi.” Cô giáo báo với mẹ. Bố mẹ lập tức lên kế hoạch trồng cây ổi mới và mời bạn cũ đến Vũng Tàu chơi. Bum “cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước” — nghe lại tiếng cười bạn bè và nụ cười ông nội trong hương ổi chín.

Bố cục Con muốn làm một cái cây

Truyện Con muốn làm một cái cây chia thành hai phần theo dòng hồi ức và hiện tại của nhân vật Bum:

Phần	Giới hạn	Nội dung trọng tâm
Phần 1	Từ đầu đến “cười rất hiền lành”	Ký ức tuổi thơ của Bum: ông nội trồng cây ổi, cây “điếc” nhiều năm, mùa ổi chín với đám bạn leo trèo và hình ảnh ông nội ngồi nghe đài trông chừng — ký ức đẹp nhất Bum mang theo
Phần 2	Còn lại	Ước mơ làm cây ổi và phản ứng của gia đình: Bum viết bài văn ước làm cây ổi → cô giáo báo mẹ → bố mẹ hiểu và hành động ngay: trồng cây ổi mới, mời bạn cũ đến Vũng Tàu → Bum vừa cười vừa rưng rưng nước mắt hạnh phúc

Giá trị nội dung và nghệ thuật Con muốn làm một cái cây

Truyện ngắn Con muốn làm một cái cây của Võ Thu Hương là một trong những truyện thiếu nhi ngắn gọn mà sâu sắc và cảm động nhất trong văn học Việt Nam đương đại.

Giá trị nội dung Con muốn làm một cái cây

Giá trị nội dung trung tâm là ca ngợi tình yêu thương gia đình và sức mạnh của ký ức tuổi thơ. Ước mơ của Bum — muốn làm cây ổi — không phải là điều kỳ lạ mà ngược lại rất thật và rất trẻ con: đứa trẻ không muốn bay cao, chỉ muốn được ở lại nơi có những người thân yêu nhất. Võ Thu Hương đã nắm bắt được chiều sâu tâm hồn trẻ thơ: không phải cây ổi mà là tình thương, là ký ức, là những người yêu thương mình — đó mới là điều Bum muốn giữ lại.

Bài học nhân văn quan trọng thứ hai: cha mẹ thấu hiểu con cái là hành động yêu thương lớn nhất. Khi đọc bài văn của Bum, bố mẹ không cười chê hay bỏ qua — họ lập tức hành động: trồng cây ổi mới và mời bạn cũ về Vũng Tàu. Đó là cách cha mẹ nói với con: “Ba mẹ hiểu con” — không cần lời, chỉ cần hành động. Và chính điều đó làm Bum vừa cười vừa rưng rưng.

Chi tiết cây ổi được trồng ba thế hệ (ông → bố → Bum) là điểm sáng nhân văn đặc biệt: ông trồng cây vì bố thích leo trèo, bố cho phép Bum chơi dưới cây, ông nội ngồi nghe đài trông chừng cháu — một vòng tình yêu âm thầm, không nói thành lời, chỉ thể hiện qua những hành động nhỏ bé giản dị.

Giá trị nghệ thuật Con muốn làm một cái cây

Thành công nghệ thuật lớn nhất là kết cấu truyện lồng ghép ký ức và hiện tại — truyện mở đầu ở hiện tại (Bum viết bài văn) nhưng dành phần lớn để hồi ký về quá khứ, rồi kết thúc quay về hiện tại bằng cảnh bố mẹ và bạn bè. Cấu trúc này tạo nên chiều sâu cảm xúc: người đọc hiểu ký ức của Bum trước khi hiểu tại sao ước mơ của cậu lại giản đơn và cảm động đến thế.

Hình ảnh “ông nội ngồi ghế đẩu nghe đài trông chừng lũ trẻ” là chi tiết đắt giá nhất truyện — không miêu tả trực tiếp tình yêu thương nhưng gợi lên toàn bộ: một người ông già đang âm thầm dõi theo cháu, chỉ cần ở đó là đủ. Đây là cách Võ Thu Hương viết: không tả mà gợi, không nói mà hiểu.

Câu văn kết truyện — “cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước” — là câu văn hay nhất và cảm động nhất: hai cảm xúc đối lập (vui cười / nước mắt) xảy ra cùng lúc, diễn tả chính xác trạng thái hạnh phúc vỡ òa xen lẫn nỗi nhớ không nguôi của đứa trẻ đã mất đi điều gì đó thiêng liêng nhưng nay tìm lại được phần nào.

Những nhận định hay về Con muốn làm một cái cây của Võ Thu Hương

Dưới đây là những nhận định tiêu biểu về truyện Con muốn làm một cái cây và tác giả Võ Thu Hương — hữu ích khi học sinh viết bài phân tích hoặc đoạn văn cảm nhận.

“Truyện nuôi dưỡng tâm hồn trẻ em bằng tình yêu gia đình, tình bạn và những kỷ niệm tuổi thơ trong sáng. Qua ước mơ giản dị của Bum, tác giả gửi gắm thông điệp: hạnh phúc đôi khi không cần gì cao sang, chỉ cần được ở bên những người mình yêu thương.” — SGK Ngữ văn 6, Chân trời sáng tạo

“Văn của Võ Thu Hương nhẹ nhàng, ấm áp như nắng sớm mùa thu. Mỗi câu chuyện nhỏ bé nhưng luôn chứa đựng điều gì đó sâu xa, khiến người đọc phải dừng lại và nghĩ.” — Nhận định phong cách Võ Thu Hương

“Ước mơ của Bum — con muốn làm một cái cây — là một trong những ước mơ đẹp nhất và thật nhất trong văn học thiếu nhi Việt Nam: không phải vì hoành tráng hay phi thường, mà vì nó chứa đựng toàn bộ tình yêu của một đứa trẻ dành cho ông nội và bạn bè.” — Nhận định về giá trị nhân văn tác phẩm

“Những chi tiết nhỏ — cây ổi điếc, ghế đẩu của ông, lẵng mùa ổi chín — dưới ngòi bút Võ Thu Hương trở thành những ký hiệu của tình yêu thương. Đọc xong, người ta thấy muốn gọi điện về nhà, muốn nói với ba mẹ một câu ‘con nhớ nhà’.” — Nhận định về nghệ thuật chi tiết

“Bài văn của Bum là lời nhắn gửi đến các bậc cha mẹ: đôi khi con cái không cần vật chất, chỉ cần được hiểu và được thấy. Cha mẹ trong truyện đã làm đúng điều đó — và đó là món quà lớn nhất họ tặng con.” — Nhận định về thông điệp gia đình

“Hình ảnh Bum ‘cười toe toét mà mắt rưng rưng nước’ là khoảnh khắc văn học đẹp và chân thực nhất — không cần giải thích, không cần chú thích, chỉ cần đọc là ai cũng hiểu, ai cũng nhớ lại điều gì đó của riêng mình.” — Nhận định về câu văn kết truyện

---

Võ Thu Hương (sinh 1983, Nghệ An) — Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, bút trưởng nhóm bút Hoa Cát Nghệ An, tác giả của hơn 13 cuốn sách thiếu nhi được yêu mến — đã viết truyện ngắn Con muốn làm một cái cây (tập Góc nhỏ yêu thương, NXB Kim Đồng, 2018) bằng lối viết nhẹ nhàng, ấm áp và giàu cảm xúc, để kể về ước mơ giản dị mà sâu sắc của cậu bé Bum: muốn làm cây ổi để mãi bên ông nội và bạn bè yêu dấu. Đây là kiến thức trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 6 bộ Chân trời sáng tạo.