Soạn bài Sự tích Hồ Gươm

Soạn bài Sự tích Hồ Gươm (còn gọi là Hồ Gươm — Truyền thuyết Việt Nam) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 6 — cả ba bộ sách: Cánh diều (Tập 1, Bài 1: Truyện — Văn bản 2, học cùng Thánh Gióng), Chân trời sáng tạo (Tập 1, Bài 1: Thế giới cổ tích — Văn bản 3) và Kết nối tri thức với cuộc sống (Tập 2, Bài 6: Điểm tựa tinh thần). Đây là truyền thuyết lịch sử gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1427) của Lê Lợi chống quân Minh xâm lược. Truyện kể rằng Long Quân cho nghĩa quân mượn thanh gươm thần — lưỡi gươm Lê Thận vớt được ba lần dưới sông, chuôi gươm Lê Lợi thấy trên ngọn cây đa — nhờ gươm thần mà nghĩa quân “nhuệ khí ngày một tăng” và đánh đuổi được giặc Minh ra khỏi bờ cõi. Một năm sau ngày đất nước thái bình, vua Lê Lợi dạo thuyền trên hồ Tả Vọng, Rùa Vàng nổi lên đòi lại gươm thần — từ đó hồ Tả Vọng mang tên hồ Hoàn Kiếm (hồ Gươm), biểu trưng cho khát vọng hòa bình và lòng biết ơn với tổ tiên. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Sự tích Hồ Gươm

– Đọc trước truyện Sự tích Hồ Gươm; hãy tưởng tượng và miêu tả nơi cất giữ thanh gươm mà Rùa Vàng nhận từ tay Lê Lợi.

Gợi ý:

+ Bầu trời xanh thẳm, đám mây trắng muốt trôi lững lờ. Còn làn nước trong trẻo biến mặt hồ thánh tấm gương lớn…

+ Xung quanh hồ là hàng cây xanh mướt, phất phơ trong làn gió nhè nhẹ…

Đọc hiểu Sự tích Hồ Gươm

a. Trong khi đọc

Câu hỏi trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Ba lần kéo lưới của Lê Thận có gì đáng chú ý?

Trả lời: Cả ba lần kéo lưới của Lê Thận đáng chú ý ở chỗ là đều có sự xuất hiện của một thanh sắt – lưỡi gươm.

Câu hỏi trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Tranh minh họa nhân vật và sự việc gì của truyện?

Trả lời: Tranh minh họa nhân vật Lê Thận đang kéo lưới thì phát hiện một thanh sắt – lưỡi gươm thần

Câu hỏi trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Chú ý những chi tiết kì ảo trong văn bản.

Trả lời: Những chi tiết kì ảo trong văn bản:

– Vua Thủy Tề quyết định cho mượn thanh gươm thần.

– Ba lần kéo lưới, Lê Thận đều kéo được một lưỡi gươm.

– Trong túp lều tối, Lê Lợi cầm thanh gươm sáng rực hai chữ “Thuận Thiên”.

– Lê Lợi phát hiện chuôi gươm nạm ngọc tỏa sáng trên ngọn cây đa.

– Khi đem tra gươm vào chuôi thì vừa như in.

– Long Quân sai Rùa Vàng lên đòi lại gươm thần.

– Nhà vua thấy lưỡi gươm thần đeo bên mình tự nhiên động đậy.

– Rùa Vàng đứng nổi trên mặt nước và đòi lại gươm thần cho Long Quân.

Câu hỏi trang 27 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Gươm thần giúp cho nghĩa quân Lê Lợi những gì?

Trả lời: Gươm thần giúp cho nghĩa quân Lê Lợi:

– Nhuệ khí của nghĩa quân tăng lên, làm cho quân Minh bạt vía.

– Không phải trốn tránh mà xông xáo đi tìm giặc.

– Không phải ăn uống khổ sở mà đã có những kho lương thực chiếm từ giặc.

– Khiến cho đất nước không còn bóng tên giặc nào trên đất nước.

Câu hỏi trang 27 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Phần 5 nhằm giải thích điều gì?

Trả lời: Phần 5 giải thích lí do đặt tên gọi Hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm.

b. Sau khi đọc

Câu 1 trang 28 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Em hãy nêu những sự kiện chính trong truyện Sự tích Hồ Gươm.

Trả lời: Những sự kiện chính trong truyện Sự tích Hồ Gươm:

– Lí do Long Vương cho mượn gươm thần.

– Lê Thận ba lần kéo lười đều được lưỡi gươm thần.

– Lê Lợi phát hiện chuôi gươm thần và hoàn thành gươm thần.

– Gươm thần giúp nghĩa quân Lê Lợi chiến thắng.

– Sự hoàn trả gươm của Lê Lợi.

Câu 2 trang 28 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Trong truyện, nhân vật nào nổi bật? Nhân vật ấy có đặc điểm gì?

Trả lời: 

– Trong truyện nhân vật nổi bật nhất chính là gươm thần.

– Đặc điểm nhân vật: Gươm thần là của Long Quân, có khả năng phát sáng, trên lưỡi gươm có hai chữ “Thuận Thiên” khắc sâu và có sức mạnh vô biên giúp nghĩa quân Lê Lợi chiến thắng trước quân địch.

Câu 3 trang 28 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Những chi tiết nào liên quan đến lịch sử? Theo em, những chi tiết nào là hoang đường, kì ảo?

Trả lời: 

– Những chi tiết liên quan đến lịch sử: Sự kiện lịch sử giặc Minh đô hộ nước ta, khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi đứng dậy vùng lên thành công, chiến thắng giặc Minh vang dội.

– Những chi tiết nào là hoang đường, kì ảo:

+ Vua Thủy Tề quyết định cho mượn thanh gươm thần.

+ Ba lần kéo lưới, Lê Thận đều kéo được một lưỡi gươm.

+ Trong túp lều tối, Lê Lợi cầm thanh gươm sáng rực hai chữ “Thuận Thiên”.

+ Lê Lợi phát hiện chuôi gươm nạm ngọc tỏa sáng trên ngọn cây đa.

+ Khi đem tra gươm vào chuôi thì vừa như in.

+ Long Quân sai Rùa Vàng lên đòi lại gươm thần.

+ Nhà vua thấy lưỡi gươm thần đeo bên mình tự nhiên động đậy.

+ Rùa Vàng đứng nổi trên mặt nước và đòi lại gươm thần cho Long Quân.

Câu 4 trang 28 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Truyện muốn ca ngợi hay giải thích điều gì? Điều ấy có ý nghĩa như thế nào?

Trả lời: Ý nghĩa của truyện Sự tích Hồ Gươm:

– Ca ngợi tài năng, anh minh, sáng suốt của Lê Lợi – người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn có công đánh đuổi giặc Minh, đem lại thái bình cho tổ quốc.

– Giải thích, ca ngợi tính chất toàn dân, chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

– Giải thích tên gọi của Hồ Gươm (hồ Hoàn Kiếm).

– Thể hiện mong muốn hòa bình, hạnh phúc của nhân dân.

Sau khi đọc Sự tích Hồ Gươm

Truyện Sự tích Hồ Gươm ca ngợi tính chất chính nghĩa, tính chất nhân dân và chiến thắng vẻ vang của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh xâm lược do Lê Lợi lãnh đạo ở đầu thế kỉ XV. Truyện cũng nhằm giải thích tên gọi hồ Hoàn Kiếm, đồng thời thể hiện khát vọng hoà bình của dân tộc.
Xem thêm tại: https://loigiaihay.com/soan-bai-su-tich-ho-guom-sgk-ngu-van-6-tap-1-chan-troi-sang-tao-chi-tiet-a86094.html

Sự tích Hồ Gươm là truyền thuyết lịch sử đặc sắc nhất của văn học dân gian Việt Nam — qua hình tượng thanh gươm thần (biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết toàn dân, ý chí bảo vệ đất nước) và Rùa Vàng hoàn gươm (biểu tượng cho khát vọng hòa bình, lòng biết ơn tổ tiên), truyện đã ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa của Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn, đồng thời lí giải nguồn gốc tên hồ Hoàn Kiếm — di tích lịch sử và thắng cảnh nổi tiếng bậc nhất của Thủ đô Hà Nội. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 6 cả ba bộ sách, thường xuất hiện trong đề thi giữa kì và cuối kì. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh phân tích sâu ý nghĩa chi tiết kỳ ảo trong truyền thuyết và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.