Soạn bài Lão Hạc Nam Cao — đầy đủ, chi tiết nhất
Mục lục
Soạn bài Lão Hạc của Nam Cao (1915–1951) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 8 — bộ sách Cánh diều (trang 4–13, Tập 2, Bài 1: Truyện — vị trí: Văn bản chính) và bộ sách Chân trời sáng tạo (Tập 2); đây cũng là tác phẩm trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 12 cũ. Lão Hạc là truyện ngắn xuất sắc của Nam Cao — nhà văn hiện thực tiêu biểu nhất Việt Nam giai đoạn 1930–1945 — đăng báo lần đầu năm 1943; kể về cuộc đời cơ cực của lão Hạc — người nông dân nghèo, vợ mất sớm, con trai đi phu đồn điền cao su, chỉ còn mảnh vườn và con chó Vàng làm bạn. Đói kém, bệnh tật, lão đành bán con Vàng trong đau đớn, gửi vườn và tiền lại cho ông giáo để dành cho con, rồi quyết định tự tử bằng bả chó để giữ trọn phẩm giá — thể hiện số phận bi thảm và nhân cách cao quý, lòng tự trọng đáng kính của người nông dân Việt Nam trong xã hội cũ. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.
Trước khi đọc Lão Hạc
Xem lại phần Kiến thức ngữ văn để vận dụng vào đọc hiểu văn bản này.
– Khi đọc hiểu truyện ngắn, các em cần lưu ý:
+ Tóm tắt được nội dung văn bản (cốt truyện).
+ Nhân vật và mối quan hệ giữa các nhân vật trong truyện.
+ Đề tài của truyện, ý nghĩa nhan đề của tác phẩm.
+ Liên hệ với bối cảnh xã hội và những hiểu biết của bản thân để hiểu sâu hơn tác phẩm truyện.
– Đọc trước truyện ngắn Lão Hạc; tìm hiểu thêm thông tin về tác giả Nam Cao và một số bài viết xung quanh tác phẩm Lão Hạc.
Trả lời:
– Khi đọc truyện:
+ Tóm tắt: Vợ đã mất, con trai vì nghèo mà không lấy được vợ nên phẫn chí xin đi mộ phu đồn điền cao su, một mình lão Hạc thui thủi bầu bạn cùng cậu Vàng, vốn là con chó mà con trai từng nuôi. Thế nhưng cuối cùng lão cũng phải tính toán bán cậu Vàng đi vì tình cảnh ngặt nghèo khó lòng nuôi nổi nó. Sau khi bán chó, lão Hạc tính trước tương lai khi gửi gắm ông giáo tiền bạc và nhờ ông trông nom giúp cửa nhà. Những ngày khốn khó bất ngờ ập đến, lão Hạc dần xa cách mọi người đặc biệt là ông giáo. Điều ấy khiến cho họ hiểu nhầm lão. Cuối cùng, lão tự tử bằng bả chó, gây bất ngờ cho mọi người và để lại nhiều xót xa, ngậm ngùi cho ông giáo.
+ Nhân vật: lão Hạc và ông giáo (mối quan hệ – hàng xóm).
+ Đề tài: người nông dân trong xã hội cũ
+ Ý nghĩa nhan đề: gợi sự đồng cảm của người đọc với thân phận người nông dân đồng thời gợi sự căm phẫn đối với ách thống trị của chế độ thực dân – phong kiến.
– Tác giả, tác phẩm:
+ Nam Cao (tên khai sinh là Trần Hữu Tri, 29 tháng 10, năm 1915 hoặc 1917 – 30 tháng 11 năm 1951) là một nhà văn, nhà thơ, nhà báo và cũng là một chiến sĩ, liệt sỹ người Việt Nam.
+ Ông là nhà văn hiện thực lớn (trước Cách mạng Tháng Tám), một nhà báo kháng chiến (sau Cách mạng), một trong những nhà văn tiêu biểu nhất thế kỷ 20.
+ Lão Hạc là một truyện ngắn của nhà văn Nam Cao được viết vào năm 1943. Tác phẩm được đánh giá là một trong những truyện ngắn tiêu biểu của dòng văn học hiện thực, nội dung truyện đã phần nào phản ánh được hiện trạng xã hội Việt Nam trong giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám.
Đọc hiểu Lão Hạc
Câu 1 (trang 5 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Đoạn văn “Tôi cũng ngồi lặng lẽ […] tôi quý năm quyển sách của tôi…” thuật lại những sự kiện liên quan đến nhân vật nào?
Trả lời:
– Đoạn văn liên quan đến nhân vật ông giáo.
Câu 2 (trang 6 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Đoạn văn này giúp em hiểu thêm được gì về hoàn cảnh của nhân vật lão Hạc?
Trả lời:
– Đoạn văn này giúp hiểu thêm về hoàn cảnh của nhân vật lão Hạc: nhà nghèo, vợ mất sớm, chỉ còn đứa con trai; con trai bỏ đi làm đồn điền cao su biền biệt không về. Chỉ có con chó vàng mà con trai để lại làm bạn.
Câu 3 (trang 7 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Những lời nói của lão Hạc với “cậu Vàng” thể hiện điều gì?
Trả lời:
– Thể hiện nỗi nhớ thương dành cho con trai đi mãi không về, đồng thời cũng là tình cảm mà lão Hạc dành cho cậu Vàng.
Câu 4 (trang 9 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Chú ý cách Nam Cao miêu tả nhân vật Lão Hạc qua ngoại hình, ngôn ngữ, tâm lí.
Trả lời:
– Ngoại hình: Mặt lão đột nhiên co rúm lại, những nếp nhăn xôi lại, cái đầu lão ngoẹo về một bên, cái miệng móm mém mếu như con nít,…
– Ngôn ngữ: Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ!, Khốn nạn,… Ông giáo ơi!,…
– Tâm lí: Đau đớn, xót xa
Câu 5 (trang 9 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Câu nói của lão Hạc “chua chát” ở chỗ nào?
Trả lời:
– Câu nói của lão Hạc chua chát ở chỗ: lão rất yêu quý cậu Vàng nhưng vì hoàn cảnh lão buộc phải bán nó đi và để che đậy cho nỗi xót xa vì mất đi người bạn trung thành lão đành tìm một lí do là “hoá kiếp” cho cậu Vàng được làm người.
Câu 6 (trang 10 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Chú ý thái độ của ông giáo qua lời nói và hành động.
Trả lời:
Thái độ an ủi, đồng cảm, sẻ chia.
Câu 7 (trang 10 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Qua những việc nhờ ông giáo, nhân vật lão Hạc đã thể hiện được đặc điểm nào?
Trả lời:
Qua những việc nhờ ông giáo, nhân vật lão Hạc đã thể hiện được đặc điểm:
– Yêu thương con trai, luôn mong ngóng con trở về
– Lo lắng chu toàn cho con
– Có lòng tự trọng (không muốn làm ảnh hưởng đến người khác)
– Là người hay suy nghĩ và tỉnh táo nhận ra tình cảnh của mình lúc này
Câu 8 (trang 11 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Những từ ngữ nào thể hiện sự nhún nhường hết mức của lão Hạc?
Trả lời:
– Những từ ngữ thể hiện sự nhún nhường hết mức của lão Hạc: cắn rơm cắn cỏ, lạy, ông giáo có nghĩ cái tình tôi già nua tuổi tác mà thương…
Câu 9 (trang 11 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Chú ý tình cảnh của Lão Hạc.
Trả lời:
Khó khăn, không còn gì để ăn. Phải ăn khoai, ăn củ chuối, rau má,…
Câu 10 (trang 11 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Lời tâm sự của nhân vật ông giáo ở đây là nói với ai?
Trả lời:
– Lời tâm sự của ông giáo ở đây là nói với người đọc, cũng là một lời độc thoại để người đọc hiểu hơn về vợ của ông giáo.
Câu 11 (trang 12 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Điều gì khiến ông giáo thấy “Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”?
Trả lời:
– Vì ông giáo nghĩ lão Hạc – một người lương thiện nhưng cũng bị tha hoá, xấu xa giống như Binh Tư.
Câu 12 (trang 12 sgk Ngữ Văn lớp 8 Tập 2):
Chú ý các chi tiết miêu tả cái chết của Lão Hạc.
Trả lời:
– Chi tiết: Lão Hạc đang vật vã ở trên giường …. Cái chết thật là dữ dội”.
Sau khi đọc Lão Hạc
Truyện kể về lão Hạc – một người nông dân nghèo, sống cô độc chỉ có con chó vàng làm bạn. Con trai lão vì nghèo không lấy được vợ đã phẫn chí bỏ làng đi làm ăn xa. Lão Hạc ở nhà chờ con về, làm thuê để sống. Dù đói lão vẫn quyết không bán mảnh vườn và không ăn vào số tiền dành dụm được do thu hoạch từ mảnh vườn; lão giữ cả cho con trai.
Lão Hạc của Nam Cao là kiệt tác của văn học hiện thực Việt Nam — qua ngôi kể thứ nhất linh hoạt của nhân vật ông giáo, tác phẩm vừa tố cáo xã hội thực dân phong kiến đẩy người nông dân đến bước đường cùng, vừa ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn và lòng tự trọng cao cả của những người khốn khổ. Chi tiết lão Hạc tự tử bằng bả chó — cùng kiểu với cái chết của con Vàng mà lão trót “lừa” — là một trong những kết thúc bi kịch ám ảnh nhất văn học Việt Nam. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 8 (Cánh diều, Chân trời sáng tạo) và Ngữ văn 12 cũ, thường xuất hiện trong đề thi học kì và thi tốt nghiệp THPT. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh phân tích sâu giá trị hiện thực và nhân đạo, tự tin làm bài thi đạt điểm cao.
Có thể bạn quan tâm