Soạn bài Tiếng thu Lưu Trọng Lư — đầy đủ, chi tiết nhất
Mục lục
Soạn bài Tiếng thu của Lưu Trọng Lư (1911–1991) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 12 — bộ sách Chân trời sáng tạo (trang 19, Tập 1, Bài 1: Những sắc điệu thi ca — Thơ cổ điển và lãng mạn, vị trí: Đọc mở rộng theo thể loại) và chương trình Ngữ văn 10 — bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 53–58, Tập 1, Bài 2: Vẻ đẹp của thơ ca — qua văn bản phê bình Bản hòa âm ngôn từ trong Tiếng thu của Lưu Trọng Lư của nhà nghiên cứu Chu Văn Sơn). Tiếng thu là bài thơ tự do gồm ba khổ ngắn, được Lưu Trọng Lư — nhà thơ lãng mạn nổi tiếng của phong trào Thơ mới, quê Quảng Bình — sáng tác và in trong tập Tiếng thu (1939). Bài thơ không tả thu mà gợi hồn thu qua ba câu hỏi tu từ đặc sắc: hình ảnh trăng mờ, người cô phụ nhớ chồng trong tiếng lá xào xạc và chú nai ngơ ngác nghiêng tai — tạo nên bản hòa âm vừa mơ hồ vừa da diết của tiếng thu hòa điệu với tiếng lòng thi nhân. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.
Trước khi đọc Tiếng thu
Bài thơ miêu tả hình ảnh mùa thu đẹp đẽ của quê hương và những người phụ nữ chờ đợi chồng trở về.
Đọc hiểu Tiếng thu
Câu 1 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Xác định chủ thể trữ tình của bài thơ và cho biết chủ thể ấy xuất hiện theo dạng thức nào (có từ nhân xưng rõ ràng, hóa thân vào nhân vật, một chủ thể ẩn)
Trả lời:
– Mang chủ thể trữ tình (không được chỉ định rõ ràng thông qua từ nhân xưng hay hóa thân vào nhân vật cụ thể) và xuất hiện dưới dạng một chủ thể ẩn
Câu 2 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Bạn hiểu thế nào về nhan đề Tiếng thu? Bài thơ là lời của ai nói với ai, nói về điều gì và bằng thái độ giọng điệu như thế nào?
Trả lời:
– Nhan đề Tiếng thu nhấn mạnh sự tĩnh lặng và thanh âm đặc biệt của mùa thu.
– Bài thơ không cụ thể ai nói với ai, người đọc có thể tưởng tượng tùy theo cảm nhận cá nhân.
– Bài thơ tập trung miêu tả hình ảnh và cảm nhận về mùa thu. Sử dụng ngôn ngữ trữ tình và lãng mạn.
– Thái độ giọng điệu nhẹ nhàng sâu lắng.
Câu 3 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Nêu một số biểu hiện về sự phù hợp giữa các yếu tố hình thức như thể thơ, từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ,… với chủ đề và cảm hứng chủ đạo của tác phẩm.
Trả lời:
– Bài thơ được sáng tác theo thể thơ tự do
– Sự phù hợp giữa các yếu tố trên và chủ đề chủ đạo của bài thơ:
+ Từ ngữ và hình ảnh: từ ngữ tinh tế, lãng mạn, mang lại cảm giác tính lặng.
+ Biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ tăng hiệu ứng và truyền đạt cảm xúc rõ nét hơn
+ Cấu trúc tự do tạo dự linh hoạt, dễ tạo cảm xúc, không quá cứng nhắc nhưng vẫn cân đối.
Câu 4 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Tiếng thu được sáng tác theo phong cách nào? Nêu một số biểu hiện của phong cách sáng tác được thể hiện qua văn bản.
Trả lời:
– Được sáng tác theo phong cách trữ tình lãng mạn.
– Biểu hiện qua:
+ Tình cảm sâu lắng được thể hiện trong bài
+ Sử dụng ngôn ngữ trữ tình
+ Sử dụng hình ảnh tưởng tượng
Câu 5 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Tìm đọc bài thơ Thu vịnh ( Nguyễn Khuyến). Chỉ ra và lí giải sự khác biệt giữa hai bài Thu vịnh và Tiếng thu ở các khía cạnh sau:
a. Cách cảm nhận và gợi tả bức tranh mùa thu.
b. Cách thể hiện tình cảm, tâm trạng của chủ thể trữ tình.
Trả lời:
a. Cách cảm nhận và gợi tả bức tranh mùa thu.
– Trong Thu Vịnh, mùa thu được miêu tả qua hình ảnh tương sáng và rực rỡ. Sử dụng ngôn ngữ tươi sáng và màu sắc sống động.
– Trong Tiếng thu, mùa thu được miêu tả qua hình ảnh yên bình và tĩnh lặng. Sử dụng ngôn ngữ êm dịu tạo ra không gian yên bình và lắng đọng tạo ra cảm giác thanh tịnh, thư thái của mùa thu.
b. Cách thể hiện tình cảm, tâm trạng của chủ thể trữ tình.
– Trong Thu Vịnh, tình cảm của chủ thể là sự lưu luyến, tiếc nuối thời gian đã trôi qua. Có sự nhìn nhận, suy nghĩ về những kỉ niệm đi qua cuộc đời. Bài thơ mang hi vọng và sự sống động của sự thay đổi.
– Trong bài thơ Tiếng thu, tình cảm của chủ thể trữ tình được thể hiện qua sự trầm tư, lưu luyến những kỉ niệm đã lụi tàn và vẫn còn in sâu trong lòng người.
Sau khi đọc Tiếng thu
“Tiếng thu” của Lưu Trọng Lư là một kiệt tác của Thơ Mới, nổi bật với sự kết hợp tuyệt vời giữa tính nhạc du dương và hình ảnh mùa thu ngỡ ngàng, đầy xao xuyến.
Tiếng thu của Lưu Trọng Lư là bài thơ đặc sắc bậc nhất của phong trào Thơ mới về mùa thu — không tả thu mà gợi hồn thu bằng những hình ảnh lung linh, mơ hồ và ba câu hỏi tu từ xuyên suốt ba khổ thơ mang âm điệu bằng nhẹ nhàng, tạo nên cái mà nhà nghiên cứu Chu Văn Sơn gọi là “bản hòa âm vừa mơ hồ vừa hiển hiện của bao nỗi xôn xao ngấm ngầm trong lòng tạo vật đang hòa điệu với nỗi xôn xao huyền diệu của hồn thi nhân”. So với Thu vịnh (Nguyễn Khuyến): thơ cổ điển tả cảnh thu tĩnh lặng, chất chứa u uẩn kín đáo; Tiếng thu là thơ lãng mạn hiện đại với cái tôi trữ tình tự do bộc lộ tâm trạng qua câu hỏi và hình ảnh biểu tượng. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 12 (Chân trời sáng tạo, Bài 1, Tập 1) và Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức, Bài 2, Tập 1). Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh cảm nhận sâu bản sắc thơ lãng mạn và tự tin làm bài thi đạt điểm cao.
Có thể bạn quan tâm