Máy tính COGS (giá vốn hàng bán)
Máy tính COGS (Cost of Goods Sold) — giá vốn hàng bán online cho doanh nghiệp bán lẻ, sản xuất. Tính theo công thức: Đầu kỳ + Mua trong kỳ − Cuối kỳ. Tách rõ với chi phí vận hành (OpEx). Tính Gross Profit Margin, Inventory Turnover.
Công thức & ví dụ
Công thức COGS cơ bản:
COGS = Tồn kho đầu kỳ + Mua trong kỳ − Tồn kho cuối kỳ
Tiếng Anh: COGS = Beginning Inventory + Purchases − Ending Inventory.
Liên quan đến báo cáo kết quả kinh doanh:
Doanh thu − COGS = Gross Profit (Lợi nhuận gộp) − OpEx (chi phí vận hành: lương, marketing, thuê...) = Operating Profit (EBIT) − Lãi vay − Thuế = Net Profit (Lợi nhuận ròng)
Gross Profit Margin (GPM):</p
GPM = (Doanh thu − COGS) / Doanh thu × 100%
Inventory Turnover (vòng quay hàng tồn kho):
Turnover = COGS / Tồn kho TB
Tồn kho TB = (Đầu + Cuối) / 2.
Ví dụ: Cửa hàng quần áo, quý 1/2024:
- Tồn đầu: 100 triệu
- Mua trong quý: 300 triệu
- Tồn cuối: 80 triệu
- Doanh thu: 600 triệu
COGS = 100 + 300 − 80 = 320 triệu
Gross Profit = 600 − 320 = 280 triệu
GPM = 280/600 × 100 = 46.67%
Inventory Turnover = 320 / ((100+80)/2) = 320/90 ≈ 3.56 vòng/quý
Nghĩa là hàng tồn kho “luân chuyển” 3.56 lần trong quý — tốt cho ngành thời trang.
Benchmark GPM theo ngành:
| Ngành | GPM tốt |
|---|---|
| Tạp hoá / Siêu thị | 20-30% |
| Thời trang | 40-60% |
| F&B | 60-70% |
| Mỹ phẩm | 60-80% |
| Phần mềm/SaaS | 80-90% |
Hướng dẫn sử dụng
- Nhập tồn kho đầu kỳ (Beginning Inventory): giá trị hàng tồn đầu tháng/quý/năm.
- Nhập tổng mua hàng trong kỳ (Purchases): tất cả hàng mua + chi phí vận chuyển về kho.
- Nhập tồn kho cuối kỳ (Ending Inventory): hàng còn cuối tháng/quý/năm.
- (Tuỳ chọn) Nhập doanh thu: để tính Gross Profit + GPM.
- Nhấn “Tính COGS”. Kết quả:
- COGS
- Gross Profit (Doanh thu − COGS)
- Gross Profit Margin (%)
- Inventory Turnover Ratio
Lưu ý: COGS KHÔNG bao gồm chi phí marketing, tiền thuê văn phòng, lương quản lý — đó là OpEx (Operating Expenses). COGS chỉ bao gồm trực tiếp tạo ra hàng bán (nguyên liệu, công nhân sản xuất, vận chuyển vào kho).
Câu hỏi thường gặp
COGS gồm những gì?
TRỰC TIẾP tạo ra hàng bán: (1) Nguyên vật liệu. (2) Lương công nhân SẢN XUẤT (không phải quản lý). (3) Vận chuyển HÀNG VÀO KHO (không phải shipping cho khách). (4) Chi phí thuê NHÀ XƯỞNG (không phải văn phòng). KHÔNG bao gồm marketing, R&D, lương CEO, thuê văn phòng.
GPM tốt là bao nhiêu?
Tuỳ ngành (xem bảng). Quy tắc thô: > 40% là healthy cho hầu hết ngành. > 60% rất tốt (thường F&B, beauty). Phần mềm/SaaS > 70% là chuẩn. Bán lẻ low-margin (Walmart) 20-25% là OK nếu volume cao.
COGS có khác giá vốn không?
COGS = "giá vốn hàng bán" trong kế toán VN. Đôi khi nhầm với "giá vốn" = giá nhập 1 đơn vị (đơn giá). COGS là TỔNG giá vốn cho TẤT CẢ hàng đã bán trong kỳ. Vd nhập 100 áo @ 200k = 20 triệu, bán 80 áo → COGS = 80 × 200k = 16 triệu (còn tồn 4 triệu).
FIFO, LIFO, Weighted Average khác gì?
Là 3 phương pháp tính COGS khác nhau. FIFO (First In First Out): hàng vào trước xuất trước → khi giá tăng, COGS thấp, profit cao. LIFO: hàng vào sau xuất trước → khi giá tăng, COGS cao, profit thấp. Weighted Average: trung bình. VN dùng phổ biến FIFO hoặc Weighted Average. LIFO ít dùng (cấm ở một số nước IFRS).
