Đâu là xe tăng đầu tiên húc đổ cổng chính và tiến vào Dinh Độc Lập?

Đâu là xe tăng đầu tiên húc đổ cổng chính và tiến vào Dinh Độc Lập? Đó là xe tăng T-59 mang số hiệu 390 — chiếc xe tăng huyền thoại dưới sự chỉ huy của Trung úy Vũ Đăng Toàn, thuộc Đại đội tăng 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn xe tăng 203, Quân đoàn 2. Vào trưa ngày 30/4/1975, xe tăng 390 đã húc tung cổng chính Dinh Độc Lập — cơ quan đầu não cuối cùng của chính quyền Sài Gòn — và tiến vào sân trước, đánh dấu thời khắc lịch sử kết thúc cuộc chiến tranh thống nhất đất nước kéo dài hơn 20 năm.

Đâu là xe tăng đầu tiên húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập? — Đáp án đầy đủ

Trưa ngày 30/4/1975, hai chiếc xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập là xe 843 (T-54B) và xe 390 (T-59) — cùng thuộc Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn xe tăng 203, Quân đoàn 2. Tuy nhiên, trong hai chiếc xe, chỉ có xe tăng số hiệu 390 là chiếc đầu tiên húc đổ cổng chính và tiến vào bên trong. Xe 843 dẫn đầu đội hình nhưng chỉ húc vào cổng phụ bên trái và bị kẹt tại đó.

Trong suốt nhiều năm sau giải phóng, đã có tranh cãi về việc đâu là xe tăng thực sự húc đổ cổng chính. Mãi đến năm 1995, nhờ bức ảnh tư liệu quý giá của nữ nhà báo Pháp Françoise Demulder — người có mặt tại chỗ vào thời khắc lịch sử đó — mới xác minh và kết luận rõ ràng: xe tăng 390 húc đổ cổng chính, xe tăng 843 húc đổ cổng phụ.

Kíp xe tăng 390 — Những người viết nên khoảnh khắc lịch sử

Kíp xe tăng 390 trong ngày 30/4/1975 gồm bốn người — những chiến sĩ bình dị đã được lịch sử chọn để thực hiện sứ mệnh trọng đại nhất trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử:

• Trung úy Vũ Đăng Toàn — Chính trị viên đại đội kiêm Trưởng xe (quê Hải Dương)
• Trung sĩ Ngô Sỹ Nguyên — Pháo thủ số 1 (hiện sống tại Hà Nội)
• Thiếu úy Lê Văn Phượng — Phó đại đội trưởng kỹ thuật kiêm Pháo thủ số 2 (đã từ trần)
• Trung sĩ Nguyễn Văn Tập — Lái xe (quê Hải Dương) — người trực tiếp tăng ga húc đổ cổng chính

Kíp xe tăng 843 — Người cắm cờ lên nóc Dinh Độc Lập

Kíp xe tăng 843 trong ngày 30/4/1975 cũng có bốn thành viên — trong đó đặc biệt nhất là đại đội trưởng Bùi Quang Thận, người đã thực hiện hành động lịch sử cắm lá cờ giải phóng lên nóc Dinh:

• Trung úy Bùi Quang Thận — Đại đội trưởng kiêm Trưởng xe — người nhảy ra khỏi xe, chạy lên nóc Dinh hạ cờ VNCH và cắm cờ Mặt trận dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
• Trung sĩ Thái Bá Minh — Pháo thủ số 1
• Hạ sĩ Nguyễn Văn Kỷ — Pháo thủ số 2
• Hạ sĩ Lữ Văn Hỏa — Lái xe

Diễn biến chi tiết trưa 30/4/1975 — Khoảnh khắc thay đổi lịch sử

Để hiểu rõ tại sao xe tăng 390 chứ không phải xe 843 mới là chiếc húc đổ cổng chính, cần nhìn lại toàn bộ diễn biến của thời khắc lịch sử đó theo lời kể của những nhân chứng trực tiếp:

Giai đoạn 1 — Hai xe tăng lao về Dinh Độc Lập

Hơn 10 giờ sáng 30/4/1975, trong đội hình đại đội 4 thọc sâu, xe tăng 843 và 390 là hai trong những chiếc xe đầu tiên vượt cầu Thị Nghè hướng về Dinh Độc Lập. Hai xe chạy trên hai đường khác nhau:

• Xe 843 (Bùi Quang Thận chỉ huy) chạy trên đường Lê Duẩn (nay), đến Dinh Độc Lập trước
• Xe 390 (Vũ Đăng Toàn chỉ huy) chạy trên đường Công Lý (nay là Nam Kỳ Khởi Nghĩa), đến sau

Giai đoạn 2 — Xe 843 bị kẹt tại cổng phụ

Đến trước cổng Dinh Độc Lập, xe 843 dẫn đầu đội hình lao vào nhưng rẽ sang cổng phụ bên trái và húc vào. Chiếc xe bị kẹt tại đó và chết máy — không thể tiếp tục tiến vào bên trong. Đây là khoảnh khắc quyết định của lịch sử.

Giai đoạn 3 — Xe 390 nhận lệnh “Tông thẳng vào!”

Khi xe 390 vừa đến cổng Dinh và thấy xe 843 dừng trước mặt, lái xe Nguyễn Văn Tập quay sang hỏi Trưởng xe Vũ Đăng Toàn:

— “Thế nào anh Toàn?”

Không chần chừ, Vũ Đăng Toàn ra lệnh dứt khoát: — “Lập tức đâm thẳng vào!”

Nguyễn Văn Tập nhận lệnh, chuyển xe sang hướng cổng chính diện, tăng ga, húc tung cổng chính Dinh Độc Lập và tiến thẳng vào tiền sảnh. Khoảnh khắc đó — theo lời pháo thủ số 1 Ngô Sỹ Nguyên — diễn ra với tốc độ và quyết tâm không thể kìm hãm:

“21 năm đầy gian khổ, hy sinh mới có giây phút này, cho nên chúng tôi không sợ gì cả, đâm thẳng vào cánh cổng để mở cửa cho đại quân phía sau tiến lên tiêu diệt và bắt sống cơ quan đầu não của ngụy quyền.”

— Ngô Sỹ Nguyên, pháo thủ số 1 xe tăng 390

Giai đoạn 4 — Lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh

Ngay sau khi xe 390 húc đổ cổng chính, đại đội trưởng Bùi Quang Thận từ xe 843 nhảy ra khỏi xe của mình, chạy về phía nóc Dinh Độc Lập. Lúc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, ông hạ lá cờ Việt Nam Cộng hòa xuống và kéo lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam lên — khoảnh khắc biểu tượng chấm dứt chiến tranh, thống nhất đất nước.

Đồng thời, trưởng xe Vũ Đăng Toàn từ xe 390 cũng nhảy xuống, cầm súng AK yểm trợ cho đồng đội cắm cờ. Ông sau này kể lại:

“Lá cờ được cắm càng nhanh bao nhiêu thì đồng bào, đồng chí của mình đỡ đổ máu bấy nhiêu. Đến lúc ấy, tôi thực sự biết chúng ta đã chiến thắng, miền Nam được giải phóng, Tổ quốc thống nhất, Bắc Nam sum họp một nhà.”

— Vũ Đăng Toàn, Trưởng xe tăng 390

Bức ảnh tư liệu lịch sử — Cách nữ nhà báo Pháp xác nhận sự thật

Sau giải phóng, trong nhiều năm liền đã có tranh cãi chưa được giải quyết: đâu mới là chiếc xe tăng thực sự húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập? Sự nhầm lẫn xuất phát từ việc cả hai xe đều xuất hiện trong cùng một khoảnh khắc hỗn loạn, và nhiều người chứng kiến ghi nhớ sự kiện theo các góc nhìn khác nhau.

Chính nữ nhà báo nhiếp ảnh Françoise Demulder (Pháp) — người có mặt trực tiếp tại hiện trường trưa 30/4/1975 — đã giải quyết tranh cãi này. Năm 1995, bà công bố những bức ảnh tư liệu chụp đúng khoảnh khắc xe tăng húc đổ cổng. Qua phân tích ảnh, con số 390 hiện rõ ràng trên thân xe đang húc tung cổng chính — và đó là bằng chứng lịch sử không thể phủ nhận.

Sau khi sự việc được xác minh, Thiếu tướng Lê Mã Lương — khi ấy là Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam — đã báo cáo lên Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng, đề nghị đưa xe tăng 390 (đang được sử dụng huấn luyện tại Lữ đoàn xe tăng 203) về trưng bày bên cạnh xe 843 tại bảo tàng.

Hai bảo vật quốc gia — Hành trình sau chiến tranh

Ngày 1/10/2012, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận cả hai chiếc xe tăng là Bảo vật quốc gia (đợt 1) — vinh danh xứng đáng cho hai hiện vật gắn liền với khoảnh khắc lịch sử không thể quên của dân tộc Việt Nam.

Ý nghĩa lịch sử của khoảnh khắc 30/4/1975

Hình ảnh xe tăng 390 húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975 đã trở thành một trong những biểu tượng mạnh mẽ và xúc động nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam, mang nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc:

• Chấm dứt chiến tranh: Khoảnh khắc xe 390 tiến vào Dinh Độc Lập đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chính quyền Sài Gòn — chính thức kết thúc cuộc chiến tranh kéo dài hơn 20 năm với hàng triệu tổn thất về người và của.
• Thống nhất non sông: Chiều 30/4/1975, Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện — Việt Nam thống nhất hoàn toàn sau hơn 20 năm chia cắt Bắc Nam.
• Biểu tượng sức mạnh dân tộc: Từ những chiến sĩ bình dị xuất thân từ nông thôn, công nhân — họ đã viết nên trang sử vàng của dân tộc với tinh thần “thần tốc, táo bạo, quyết thắng” đặc trưng của chiến dịch Hồ Chí Minh.
• Giá trị nhân văn: Lời của Vũ Đăng Toàn “Lá cờ được cắm càng nhanh bao nhiêu thì đồng bào đỡ đổ máu bấy nhiêu” phản ánh tinh thần nhân đạo — chiến đấu không phải vì hận thù mà vì hòa bình và thống nhất.

Câu hỏi thường gặp về xe tăng húc đổ cổng Dinh Độc Lập

Đâu là xe tăng đầu tiên húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập?

Xe tăng T-59 số hiệu 390 — dưới sự chỉ huy của Trung úy Vũ Đăng Toàn, do lái xe Nguyễn Văn Tập điều khiển, thuộc Đại đội tăng 4, Lữ đoàn 203, Quân đoàn 2.

Xe tăng 843 làm gì trong ngày 30/4/1975?

Xe 843 dẫn đầu đội hình, húc vào cổng phụ bên trái Dinh Độc Lập và bị kẹt, chết máy. Đại đội trưởng Bùi Quang Thận sau đó nhảy ra và chạy lên nóc Dinh cắm lá cờ Mặt trận Giải phóng lúc 11 giờ 30 phút.

Ai xác nhận xe tăng 390 là xe húc đổ cổng chính?

Nữ nhà báo Pháp Françoise Demulder — người có mặt trực tiếp trong thời khắc lịch sử đó và chụp được bức ảnh chứng minh. Bức ảnh được công bố năm 1995, chính thức giải quyết tranh cãi kéo dài nhiều năm.

Xe tăng 390 và 843 hiện đang ở đâu?

Xe 390 (thật) đang ở Bảo tàng Tăng thiết giáp (Hoàng Quốc Việt, Hà Nội); xe 843 (thật) ở Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam (28B Điện Biên Phủ, Hà Nội). Bản sao của cả hai được trưng bày tại Dinh Độc Lập / Hội trường Thống Nhất, TP.HCM.

Hai chiếc xe tăng này có được công nhận Bảo vật quốc gia không?

Có — ngày 1/10/2012, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận cả xe 390 và xe 843 là Bảo vật quốc gia đợt 1, khẳng định ý nghĩa lịch sử đặc biệt của hai hiện vật này.

Hình ảnh xe tăng 390 húc tung cổng chính Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975 mãi là khoảnh khắc chói sáng nhất trong lịch sử cận đại Việt Nam — biểu tượng của ý chí độc lập, khát vọng hòa bình và sức mạnh phi thường của một dân tộc anh hùng. Từ chiếc Toyota Corolla của Nguyễn Văn Tập, tiếng động cơ rền vang, cho đến cú húc tung cổng sắt rỉ — tất cả chưa đầy một giây đó đã kết thúc một chương lịch sử và mở ra một kỷ nguyên mới: Việt Nam thống nhất, non sông liền một dải.