Vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta? Địa lý 9 đầy đủ

Vùng có mật độ dân số thấp nhất nước ta hiện nay là Tây Nguyên, với chỉ 113 người/km² theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam năm 2023 — thấp hơn 10 lần so với mức bình quân cả nước. Trong phân loại 7 vùng địa lý theo SGK Địa lí 12, vùng Tây Bắc từng được xác định là thấp nhất với 69 người/km² vào năm 2006.

Vùng nào sau đây có mật độ dân số thấp nhất nước ta?

Theo hệ thống phân vùng kinh tế – xã hội hiện hành gồm 6 vùng, Tây Nguyên là vùng có mật độ dân số thấp nhất cả nước, đạt 113 người/km² năm 2023. Số liệu này thấp hơn đáng kể so với mức bình quân cả nước là khoảng 319 người/km².

Trong hệ thống phân loại 7 vùng địa lý cũ (theo SGK Địa lí 12 cơ bản), vùng Tây Bắc được ghi nhận là thấp nhất với 69 người/km² vào năm 2006, tiếp theo là Tây Nguyên (89 người/km²). Học sinh cần lưu ý đáp án phụ thuộc vào hệ thống phân loại vùng được sử dụng trong đề thi.

Bảng so sánh mật độ dân số các vùng kinh tế Việt Nam năm 2023

Bảng dưới đây tổng hợp mật độ dân số theo 6 vùng kinh tế – xã hội theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam, phản ánh sự phân bố dân cư rất không đồng đều trên lãnh thổ.

Vì sao Tây Nguyên có mật độ dân số thấp nhất cả nước?

Mật độ dân số thưa tại Tây Nguyên bắt nguồn từ nhiều yếu tố tự nhiên và kinh tế – xã hội cùng tác động. Dưới đây là các nguyên nhân cốt lõi.

• Địa hình cao nguyên hiểm trở: Tây Nguyên là chuỗi cao nguyên xếp tầng với độ cao trung bình 500 – 600m so với mực nước biển, địa hình bị chia cắt phức tạp, gây khó khăn cho cư trú và phát triển hạ tầng giao thông.
• Lịch sử khai thác muộn: Khác với Đồng bằng sông Hồng được định cư hàng nghìn năm, Tây Nguyên chỉ được khai thác quy mô lớn từ thế kỷ XX, do đó mật độ dân số tích lũy thấp hơn nhiều lần.
• Cơ sở hạ tầng còn hạn chế: Hệ thống giao thông, y tế, giáo dục tại các tỉnh như Kon Tum, Đắk Nông chưa phát triển đồng bộ — làm giảm sức hút đối với dân cư từ các vùng khác di cư đến.
• Hoạt động kinh tế chủ yếu là nông-lâm nghiệp: Canh tác cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su, hồ tiêu) và lâm nghiệp không đòi hỏi lực lượng lao động tập trung dày đặc như canh tác lúa nước ở đồng bằng.

Tỉnh có mật độ dân số thấp nhất Việt Nam là tỉnh nào?

Nếu xét ở cấp tỉnh thay vì cấp vùng, Lai Châu là tỉnh có mật độ dân số thấp nhất cả nước, chỉ đạt 54 người/km² năm 2023 theo Tổng cục Thống kê Việt Nam. Đứng thứ hai là Kon Tum (thuộc Tây Nguyên) với 61,1 người/km², tiếp theo là Điện Biên và Sơn La — đều nằm ở các vùng miền núi phía Bắc và Tây Nguyên.

Hai tỉnh này đều có chung đặc điểm: địa hình núi cao bị chia cắt mạnh, điều kiện giao thông khó khăn và trình độ phát triển kinh tế còn ở mức thấp so với mặt bằng cả nước.

Phân biệt đáp án theo SGK cũ và phân loại vùng hiện nay

Nhiều câu hỏi trắc nghiệm Địa lí cho các đáp án khác nhau về vùng có mật độ dân số thấp nhất, gây nhầm lẫn. Sự khác biệt xuất phát từ hai hệ thống phân loại vùng được sử dụng song song trong giảng dạy.

Theo SGK Địa lí 12 cơ bản (trang 69): Tây Bắc là vùng thấp nhất với 69 người/km² năm 2006, tiếp theo là Tây Nguyên (89 người/km²). Theo phân loại 6 vùng kinh tế – xã hội của Tổng cục Thống kê (hiện hành): Tây Nguyên thấp nhất với 113 người/km² năm 2023.

Lý do khác biệt: Tây Bắc trong SGK cũ là một vùng độc lập, còn trong phân loại 6 vùng hiện nay, Tây Bắc được gộp vào vùng Trung du và miền núi phía Bắc (138,3 người/km²). Khi đó, Tây Nguyên — với 5 tỉnh độc lập — mới trở thành vùng thưa dân nhất.

Tây Bắc và Tây Nguyên — Vùng nào thưa dân hơn?

So sánh trực tiếp giữa hai vùng thưa dân nhất cho thấy sự khác biệt rõ ràng theo thời gian và cách phân loại.

Năm 2006 (phân loại 7 vùng địa lý): Tây Bắc đạt 69 người/km², Tây Nguyên đạt 89 người/km² — Tây Bắc thưa hơn. Tuy nhiên, Tây Bắc có diện tích nhỏ hơn và được tách riêng với Đông Bắc trong hệ thống cũ.

Năm 2021 (phân loại riêng Tây Bắc Bộ): Tây Bắc Bộ đạt 83,5 người/km², Tây Nguyên đạt 104 người/km² — Tây Bắc Bộ vẫn thưa hơn Tây Nguyên khi so sánh trực tiếp hai tiểu vùng này. Trong khi đó, nếu so sánh theo 6 vùng kinh tế-xã hội chính thức, Tây Nguyên là vùng duy nhất được ghi nhận thấp nhất trong thống kê quốc gia.

Ý nghĩa của mật độ dân số thấp đối với phát triển Tây Nguyên

Mật độ dân số thấp tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức trong phát triển kinh tế – xã hội của vùng Tây Nguyên.

Về cơ hội, quỹ đất rộng lớn với đất đỏ bazan màu mỡ tạo điều kiện phát triển các vùng chuyên canh cây công nghiệp quy mô lớn. Tây Nguyên hiện đóng góp hơn 90% sản lượng cà phê cả nước và là vùng trồng cao su lớn thứ hai sau Đông Nam Bộ. Hệ sinh thái rừng phong phú cũng mở ra tiềm năng du lịch sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học chưa được khai thác đầy đủ.

Về thách thức, dân số thưa gây khó khăn trong bố trí lực lượng an ninh – quốc phòng tại vùng biên giới tiếp giáp Lào và Campuchia. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tây Nguyên là một trong các vùng nhận nhiều chính sách hỗ trợ đặc biệt về di dân, tái định cư và phát triển hạ tầng để thu hút dân cư về sinh sống và làm việc.

Câu hỏi thường gặp về vùng có mật độ dân số thấp nhất nước ta

Vùng có mật độ dân số thấp nhất theo SGK Địa lí 12 là vùng nào?

Theo SGK Địa lí 12 cơ bản (trang 69), vùng Tây Bắc thấp nhất với 69 người/km² năm 2006.

Tây Nguyên gồm những tỉnh nào?

Tây Nguyên gồm 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.

Tỉnh nào có mật độ dân số thấp nhất Việt Nam năm 2023?

Lai Châu, với mật độ 54 người/km² theo số liệu Tổng cục Thống kê năm 2023.

Vì sao Tây Nguyên thưa dân hơn Đồng bằng sông Hồng?

Tây Nguyên có địa hình cao nguyên hiểm trở, lịch sử khai thác muộn và hạ tầng kém hơn so với Đồng bằng sông Hồng — vùng định cư hàng nghìn năm.

Tóm lại, câu trả lời cho câu hỏi “vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta” phụ thuộc vào hệ thống phân loại vùng được áp dụng: Tây Bắc theo SGK Địa lí 12 cũ (7 vùng địa lý), và Tây Nguyên theo phân loại 6 vùng kinh tế – xã hội hiện hành của Tổng cục Thống kê. Dù theo cách nào, cả hai vùng đều phản ánh thực trạng phân bố dân cư không đồng đều — một thách thức lớn trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững của Việt Nam.