Thống lí là gì? 💪 Nghĩa Thống lí

Thống lí là gì? Thống lí là chức danh chỉ người đứng đầu một vùng, một làng bản trong xã hội phong kiến hoặc vùng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc Việt Nam. Đây là từ quen thuộc trong văn học và lịch sử Việt Nam. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, vai trò và cách sử dụng từ “thống lí” ngay bên dưới!

Thống lí nghĩa là gì?

Thống lí là người có quyền lực cao nhất trong một vùng, thường cai quản làng bản hoặc một khu vực nhất định trong xã hội phong kiến miền núi. Đây là danh từ chỉ chức vụ hành chính địa phương thời xưa.

Trong tiếng Việt, từ “thống lí” có những cách hiểu sau:

Nghĩa gốc: Chức quan cai quản một vùng đất, có quyền quyết định mọi việc trong phạm vi quản lý. Thống lí thường là người giàu có, quyền thế nhất vùng.

Trong văn học: Nhân vật thống lí Pá Tra trong tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài là hình ảnh tiêu biểu cho tầng lớp thống trị tàn ác ở vùng cao Tây Bắc.

Trong lịch sử: Thống lí là chức danh phổ biến ở vùng dân tộc Mông, Dao, Thái thời phong kiến và thực dân Pháp.

Thống lí có nguồn gốc từ đâu?

Từ “thống lí” là từ Hán Việt, trong đó “thống” (統) nghĩa là cai quản, thống nhất; “lí” (理) nghĩa là trị lý, sắp đặt. Chức danh này xuất hiện từ thời phong kiến, được duy trì qua thời Pháp thuộc ở vùng miền núi phía Bắc.

Sử dụng “thống lí” khi nói về người đứng đầu làng bản vùng cao hoặc khi phân tích văn học liên quan đến xã hội phong kiến miền núi.

Cách sử dụng “Thống lí”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng từ “thống lí” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Thống lí” trong tiếng Việt

Danh từ chỉ chức vụ: Dùng để gọi người đứng đầu một vùng. Ví dụ: thống lí Pá Tra, nhà thống lí.

Danh từ chỉ tầng lớp: Dùng để chỉ giai cấp thống trị ở vùng cao. Ví dụ: bọn thống lí, cha con thống lí.

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Thống lí”

Từ “thống lí” thường xuất hiện trong văn học, lịch sử và nghiên cứu xã hội:

Ví dụ 1: “Thống lí Pá Tra là kẻ tàn ác, bóc lột người dân nghèo.”

Phân tích: Danh từ chỉ nhân vật cụ thể trong tác phẩm văn học.

Ví dụ 2: “Nhà thống lí giàu có nhất vùng, nuôi nhiều người ở đợ.”

Phân tích: Danh từ chỉ gia đình người có chức quyền.

Ví dụ 3: “Dưới chế độ thống lí, người dân phải chịu nhiều áp bức.”

Phân tích: Danh từ chỉ hệ thống cai trị phong kiến vùng cao.

Ví dụ 4: “A Phủ bị bắt làm nô lệ trong nhà thống lí.”

Phân tích: Ngữ cảnh văn học, chỉ nơi ở của người cầm quyền.

Ví dụ 5: “Chức thống lí thường cha truyền con nối qua nhiều đời.”

Phân tích: Danh từ chỉ chức vụ có tính chất cha truyền con nối.

Lỗi thường gặp khi sử dụng “Thống lí”

Một số lỗi phổ biến khi dùng từ “thống lí” trong tiếng Việt:

Trường hợp 1: Nhầm “thống lí” với “thống lĩnh” (chỉ huy quân đội).

Cách dùng đúng: “Thống lí” chỉ người cai quản dân sự vùng cao, “thống lĩnh” chỉ người chỉ huy quân sự.

Trường hợp 2: Viết sai thành “thống lý” hoặc “thống lị”.

Cách dùng đúng: Luôn viết là “thống lí” với dấu sắc ở “lí”.

“Thống lí”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “thống lí”:

Kết luận

Thống lí là gì? Tóm lại, thống lí là chức danh chỉ người đứng đầu làng bản vùng cao trong xã hội phong kiến Việt Nam. Hiểu đúng từ “thống lí” giúp bạn nắm vững kiến thức văn học và lịch sử dân tộc.