Soạn bài Bánh chưng bánh giầy đầy đủ chi tiết

Soạn bài Bánh chưng, bánh giầy (Truyền thuyết Việt Nam) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 6 — cả ba bộ sách: Chân trời sáng tạo (trang 29–30, Tập 1, Bài 1: Thế giới cổ tích — Văn bản 2), Cánh diều (Tập 1, Bài 1 — Văn bản 2, học cùng Thánh Gióng) và Kết nối tri thức với cuộc sống (Tập 1 — Đọc mở rộng). Đây là truyền thuyết thuộc nhóm truyền thuyết giải thích nguồn gốc phong tục, sản vật — kể về hoàng tử Lang Liêu, người con thứ mười tám của Vua Hùng thứ sáu. Trong khi các anh em đua nhau tìm của ngon vật lạ để dâng lên vua cha trong lễ truyền ngôi, Lang Liêu — mồ côi mẹ, sống cuộc đời lao động giản dị bằng nghề trồng khoai trồng lúa — được thần báo mộng chỉ dạy dùng gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn gói thành hai loại bánh hình vuông và hình tròn. Vua Hùng chọn bánh của Lang Liêu vì ý nghĩa tượng trưng sâu sắc — bánh chưng vuông tượng trưng cho Đất, bánh giầy tròn tượng trưng cho Trời — đồng thời thể hiện tấm lòng hiếu thảo và trân trọng nghề nông của người con; từ đó truyền lại phong tục gói bánh chưng, bánh giầy mỗi dịp Tết đến xuân về cho đến tận ngày nay. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Bánh chưng, bánh giầy

Bố cục:

– Phần 1 (Từ đầu … chứng giám): Nhà vua ra quyết định truyền ngôi.

– Phần 2 (tiếp … hình tròn): Lang Liêu và các hoàng tử tìm kiếm và làm lễ vật.

– Phần 3 (còn lại): ý nghĩa và tục lệ làm bánh chưng bánh giầy.

Tóm tắt

Hùng Vương đưa ra điều kiện để chọn người kế ngôi trong số hai mươi người con trai: Không nhất thiết là con trưởng, ai làm vừa ý vua trong lễ Tiên vương sẽ được truyền ngôi. Các Lang đua nhau làm lễ thật hậu, thật ngon. Có chàng Lang Liêu – người con thứ mười tám mồ côi mẹ, chỉ chăm lo đồng áng, không biết lấy gì làm lễ vật. Một đêm, chàng nằm mộng được thần chỉ bảo làm một loại bánh hình vuông tượng đất – bánh chưng, một bánh hình tròn tượng trời – bánh giầy làm lễ vật. Vua rất vừa ý và chọn hai thứ bánh ấy tế Trời, Đất, Tiên vương và truyền ngôi cho Lang Liêu. Từ đó, bánh chưng, bánh giầy trở thành phong tục không thể thiếu trong ngày Tết người Việt.

Đọc hiểu Bánh chưng, bánh giầy

Câu 1 (trang 12 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Vua Hùng chọn người nối ngôi khi tuổi đã già, đất nước thanh bình. Với ý định chọn người nối chí, không nhất thiết là con trưởng thông qua cuộc thi tài, ai làm vừa ý vua sẽ được truyền ngôi.

Câu 2 (trang 12 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Trong các con vua, chỉ có Lang Liêu được thần giúp đỡ vì chàng có hoàn cảnh không thuận lợi như các anh em. Chàng gần gũi với đời sống nhân dân, làm đồng áng, trồng lúa, khoai; cũng chỉ có chàng là hiểu được gợi ý của thần – lấy gạo làm bánh lễ Tiên vương.

Câu 3 (trang 12 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Hai thứ bánh của Lang Liêu được vua cha chọn tế lễ bởi hai thứ bánh đó thể hiện sự quý trọng nghề nông (thời bấy giờ là nước nông nghiệp); còn thể hiện ý tưởng sáng tạo sâu xa (tượng Trời, tượng Đất, thể hiện sự đùm bọc). Lang Liêu thể hiện là người có tài, có đức, có hiếu, xứng đáng trở thành minh quân trong tương lai.

Câu 4 (trang 12 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Ý nghĩa truyền thuyết : giải thích nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy, phong tục lễ tết, đó là thành tựu của văn minh nông nghiệp; đề cao lao động, đề cao nghề nông, thể hiện sự thờ kính Trời, Đất, tổ tiên của nhân dân ta.

Sau khi đọc Bánh chưng, bánh giầy

Câu 1 (trang 12 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Ý nghĩa phong tục ngày Tết nhân dân ta làm bánh chưng, bánh giầy: truyền thống tốt đẹp nhớ ơn tổ tiên và đề cao vai trò nghề trồng lúa nước.

Câu 2 (trang 12 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Có thể chọn chi tiết thần báo mộng cho Lang Liêu. Chi tiết này tạo nên tính thần kì, hấp dẫn cho truyện, thể hiện rằng Lang Liêu xứng đáng là người kế vị tốt nhất vì được thần phù trợ, hiểu được ý thần, biết quý trọng nghề nông, có tính sáng tạo.

Bánh chưng, bánh giầy là truyền thuyết giải thích nguồn gốc sản vật độc đáo của văn học dân gian Việt Nam — với cốt truyện đơn giản, nhân vật hiền lành chân thật, chi tiết giấc mộng thần kỳ và kết thúc có hậu đầy ý nghĩa, truyện vừa lí giải nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy vừa ca ngợi lòng hiếu thảo, đức tính cần cù và triết lý trọng nông của cha ông; đặc biệt qua hình ảnh bánh vuông bánh tròn, truyện thể hiện tư duy vũ trụ quan của người Việt cổ — Trời tròn Đất vuông. Mỗi năm khi Tết đến, hình ảnh gia đình quây quần gói bánh chưng chính là cách người Việt sống lại câu chuyện thiêng liêng này và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 6 cả ba bộ sách, thường xuất hiện trong đề thi giữa kì và cuối kì. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh phân tích sâu ý nghĩa truyền thuyết và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.