Mô phân sinh bên có chức năng gì? Đặc điểm sinh học thực vật

Mô phân sinh bên có chức năng giúp cây sinh trưởng thứ cấp — tức là làm tăng độ dày (đường kính) của thân và rễ theo chiều ngang. Loại mô này chỉ có ở cây Hai lá mầm (thực vật hạt kín), không có ở cây Một lá mầm như lúa, ngô, tre.

Mô phân sinh bên có chức năng gì?

Mô phân sinh bên (còn gọi là mô phân sinh thứ cấp) phân bố theo hình trụ dọc theo thân và rễ cây, hướng ra phần ngoài. Chức năng chính là tạo ra sinh trưởng thứ cấp — quá trình làm gia tăng đường kính của thân và rễ thông qua hoạt động phân chia tế bào liên tục. Đây là lý do thân cây gỗ (cây Hai lá mầm như lim, sến, bạch đàn) ngày càng to ra theo năm tháng, trong khi thân cây lúa hay tre (cây Một lá mầm) không tăng đường kính sau khi trưởng thành.

Mô phân sinh bên gồm hai thành phần chính với vai trò khác nhau: tầng sinh trụ và tầng sinh vỏ.

So sánh mô phân sinh bên với mô phân sinh đỉnh

Thực vật có hai loại sinh trưởng chính: sinh trưởng sơ cấp (chiều dài) và sinh trưởng thứ cấp (chiều ngang). Hai loại mô phân sinh tương ứng đảm nhiệm từng chức năng riêng biệt này.

• Mô phân sinh đỉnh: Nằm ở đỉnh thân và đỉnh rễ. Giúp cây cao lên và rễ dài ra (sinh trưởng sơ cấp). Có ở cả cây Một lá mầm lẫn cây Hai lá mầm.
• Mô phân sinh bên: Phân bố dọc theo thân và rễ theo dạng hình trụ. Giúp cây to ra theo đường kính (sinh trưởng thứ cấp). Chỉ có ở cây Hai lá mầm.
• Mô phân sinh lóng: Nằm ở phần gốc các lóng thân. Giúp lóng vươn dài nhanh. Chỉ có ở một số cây Một lá mầm (điển hình là họ Lúa — Poaceae).

Câu hỏi thường gặp về mô phân sinh bên

Mô phân sinh bên có ở cây Một lá mầm không?

Không. Mô phân sinh bên chỉ có ở cây Hai lá mầm, nên cây lúa và tre không to ra theo đường kính.

Vòng gỗ hàng năm của cây liên quan đến mô phân sinh nào?

Vòng gỗ hàng năm hình thành do hoạt động của tầng sinh trụ — thành phần của mô phân sinh bên.

Mô phân sinh bên thuộc loại sinh trưởng sơ cấp hay thứ cấp?

Mô phân sinh bên tạo ra sinh trưởng thứ cấp — làm tăng đường kính, không tăng chiều dài.

Tóm lại, mô phân sinh bên đóng vai trò then chốt trong quá trình sinh trưởng thứ cấp của thực vật Hai lá mầm: tầng sinh trụ sản sinh ra mô gỗ và mô libe làm thân dày thêm, còn tầng sinh vỏ tạo lớp bần bảo vệ bề mặt thân. Đây là cơ sở sinh học giải thích tại sao cây gỗ lâu năm ngày càng to và có thể xác định tuổi cây qua số vòng gỗ trên lát cắt ngang thân.