Hợp lí là gì? ✅ Nghĩa, giải thích Hợp lí

Hợp lí là gì? Hợp lí là tính từ chỉ sự phù hợp với lẽ phải, logic và có căn cứ đúng đắn trong suy nghĩ hoặc hành động. Đây là từ thường dùng để đánh giá một ý kiến, quyết định hay lập luận có tính thuyết phục hay không. Cùng tìm hiểu cách dùng và phân biệt “hợp lí” với “hợp lý” ngay bên dưới!

Hợp lí nghĩa là gì?

Hợp lí là tính từ dùng để chỉ điều gì đó phù hợp với lẽ phải, có logic và đúng đắn theo quy luật tự nhiên hoặc tư duy. Đây là từ Hán Việt, trong đó “hợp” nghĩa là phù hợp, “lí” nghĩa là lẽ, đạo lý.

Trong tiếng Việt, “hợp lí” có các cách hiểu:

Nghĩa chính: Chỉ sự đúng đắn, có căn cứ logic. Ví dụ: “Lập luận này rất hợp lí.”

Nghĩa mở rộng: Chỉ sự phù hợp, tương xứng với hoàn cảnh. Ví dụ: “Mức giá này khá hợp lí.”

Lưu ý: “Hợp lí” và “hợp lý” đều đúng chính tả theo quy tắc i/y ngắn trong tiếng Việt hiện đại.

Hợp lí có nguồn gốc từ đâu?

Từ “hợp lí” có nguồn gốc Hán Việt, được ghép từ “hợp” (合 – phù hợp) và “lí” (理 – lẽ, đạo lý). Từ này du nhập vào tiếng Việt từ lâu và trở thành từ phổ biến trong giao tiếp hàng ngày.

Sử dụng “hợp lí” khi muốn đánh giá tính đúng đắn, logic của một vấn đề, ý kiến hoặc hành động.

Cách sử dụng “Hợp lí”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng từ “hợp lí” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Hợp lí” trong tiếng Việt

Tính từ: Bổ nghĩa cho danh từ hoặc làm vị ngữ. Ví dụ: quyết định hợp lí, giá cả hợp lí.

Trong văn viết: Thường dùng trong văn nghị luận, báo cáo, đánh giá.

Trong văn nói: Dùng phổ biến để nhận xét, đồng tình với ý kiến người khác.

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Hợp lí”

Từ “hợp lí” được dùng linh hoạt trong nhiều ngữ cảnh đời sống khác nhau:

Ví dụ 1: “Đề xuất của anh rất hợp lí, chúng tôi sẽ xem xét.”

Phân tích: Dùng để đánh giá tích cực một ý kiến có logic.

Ví dụ 2: “Giá thuê nhà ở đây khá hợp lí so với vị trí.”

Phân tích: Chỉ sự phù hợp, tương xứng giữa giá và giá trị.

Ví dụ 3: “Cách giải thích này không hợp lí lắm.”

Phân tích: Dùng để phản bác, chỉ ra điều thiếu logic.

Ví dụ 4: “Phân bổ thời gian như vậy là hợp lí.”

Phân tích: Đánh giá sự sắp xếp đúng đắn, hiệu quả.

Ví dụ 5: “Yêu cầu của khách hàng hoàn toàn hợp lí.”

Phân tích: Thể hiện sự đồng tình với đòi hỏi chính đáng.

Lỗi thường gặp khi sử dụng “Hợp lí”

Một số lỗi phổ biến khi dùng từ “hợp lí” trong tiếng Việt:

Trường hợp 1: Nhầm “hợp lí” với “hợp pháp” (đúng luật).

Cách dùng đúng: “Hợp lí” chỉ logic, đúng đắn; “hợp pháp” chỉ đúng pháp luật.

Trường hợp 2: Dùng “hợp lí” thay cho “hợp lệ” (đúng quy định).

Cách dùng đúng: “Hồ sơ hợp lệ” (không phải “hồ sơ hợp lí”).

“Hợp lí”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “hợp lí”:

Kết luận

Hợp lí là gì? Tóm lại, hợp lí là tính từ chỉ sự phù hợp với lẽ phải và logic. Hiểu đúng từ “hợp lí” giúp bạn diễn đạt chính xác khi đánh giá, nhận xét các vấn đề trong cuộc sống.