Chủ nghĩa đế quốc là gì? 👑 Nghĩa CNĐQ

Chủ nghĩa đế quốc là gì? Chủ nghĩa đế quốc là chính sách mở rộng quyền lực và tầm ảnh hưởng của một quốc gia hùng mạnh thông qua việc xâm chiếm, kiểm soát các quốc gia hoặc dân tộc yếu hơn. Đây là khái niệm quan trọng trong lịch sử chính trị thế giới, gắn liền với quá trình thuộc địa hóa. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, đặc điểm và biểu hiện của chủ nghĩa đế quốc nhé!

Chủ nghĩa đế quốc nghĩa là gì?

Chủ nghĩa đế quốc (tiếng Anh: Imperialism) là chính sách mà qua đó các quốc gia hay dân tộc hùng mạnh tìm cách mở rộng và duy trì quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đối với các quốc gia hay dân tộc yếu hơn.

Theo quan điểm của V.I. Lenin trong tác phẩm “Chủ nghĩa đế quốc: Giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản”, chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn phát triển cao nhất của chủ nghĩa tư bản. Lenin xác định năm đặc điểm cơ bản: sự tập trung sản xuất và tư bản vào tay độc quyền; sự sáp nhập ngân hàng với tư bản công nghiệp tạo ra “tư bản tài chính”; xuất khẩu tư bản; sự hình thành các hiệp hội tư bản quốc tế; và việc phân chia lãnh thổ thế giới.

Chủ nghĩa đế quốc được chia thành hai loại: “chính thức” – cai trị thực dân hoàn toàn, và “không chính thức” – kiểm soát gián tiếp qua kinh tế, chính trị.

Nguồn gốc và xuất xứ của chủ nghĩa đế quốc

Chủ nghĩa đế quốc xuất hiện từ thời cổ đại, tồn tại trong xã hội chiếm hữu nô lệ như đế quốc La Mã, nhưng phát triển mạnh mẽ nhất từ thế kỷ XV khi chủ nghĩa tư bản bùng nổ ở châu Âu.

Trong giai đoạn này, các cường quốc như Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha đã xâm chiếm và thiết lập thuộc địa ở châu Mỹ Latinh, châu Phi và châu Á. Thuật ngữ “chủ nghĩa đế quốc” trở nên phổ biến tại Anh trong thập niên 1870.

Chủ nghĩa đế quốc sử dụng trong trường hợp nào?

Thuật ngữ “chủ nghĩa đế quốc” được dùng khi phân tích lịch sử thuộc địa, nghiên cứu quan hệ quốc tế, bàn về chính sách bành trướng của các cường quốc, hoặc khi đánh giá các hình thức thống trị kinh tế – chính trị hiện đại.

Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng chủ nghĩa đế quốc

Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách sử dụng thuật ngữ “chủ nghĩa đế quốc” trong các ngữ cảnh khác nhau:

Ví dụ 1: “Chủ nghĩa đế quốc Pháp đã xâm lược Việt Nam vào năm 1858.”

Phân tích: Dùng để chỉ chính sách bành trướng thuộc địa của nước Pháp tại Đông Dương.

Ví dụ 2: “Lenin cho rằng chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản.”

Phân tích: Nhấn mạnh quan điểm lý luận về mối quan hệ giữa tư bản và đế quốc.

Ví dụ 3: “Còn chủ nghĩa đế quốc, còn thực dân, thì còn nguy cơ chiến tranh.”

Phân tích: Lời nhận định của Chủ tịch Hồ Chí Minh về bản chất gây chiến của chủ nghĩa đế quốc.

Ví dụ 4: “Chủ nghĩa đế quốc mới chi phối các nước yếu thông qua kinh tế thay vì cai trị trực tiếp.”

Phân tích: Mô tả hình thức đế quốc hiện đại, kiểm soát gián tiếp qua tài chính và thương mại.

Ví dụ 5: “Các dân tộc thuộc địa đã đứng lên chống lại chủ nghĩa đế quốc để giành độc lập.”

Phân tích: Dùng trong bối cảnh phong trào giải phóng dân tộc thế kỷ XX.

Từ đồng nghĩa và trái nghĩa với chủ nghĩa đế quốc

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “chủ nghĩa đế quốc”:

Dịch chủ nghĩa đế quốc sang các ngôn ngữ

Kết luận

Chủ nghĩa đế quốc là gì? Tóm lại, chủ nghĩa đế quốc là chính sách mở rộng quyền lực của các cường quốc thông qua xâm chiếm và kiểm soát các dân tộc khác. Hiểu rõ khái niệm này giúp nhận thức sâu sắc hơn về lịch sử thế giới và quan hệ quốc tế.