Các phim của đạo diễn Trương Nghệ Mưu — Danh sách đầy đủ nhất

Các tập phim có sự tham gia của Trương Nghệ Mưu trải dài hơn 35 năm sự nghiệp, từ vai diễn viên trong Cao lương đỏ (1987) đến hàng chục tác phẩm đình đám với vai trò đạo diễn như Đèn lồng đỏ treo cao, Anh hùng, Thập diện mai phục, Mãn giang hồng. Ông là đạo diễn số một Trung Quốc với 3 đề cử Oscar, 1 Gấu vàng Berlin và hàng chục giải thưởng liên hoan phim quốc tế danh giá.

Các tập phim có sự tham gia của Trương Nghệ Mưu — Tổng quan

Trương Nghệ Mưu (Zhang Yimou, sinh ngày 2/4/1950 tại Tây An, Trung Quốc) tham gia điện ảnh theo hai hình thức: diễn viên trong giai đoạn đầu sự nghiệp (1985–1990) và đạo diễn từ năm 1988 đến nay. Với vai trò đạo diễn, ông được xem là nhân vật chủ chốt của thế hệ đạo diễn thứ Năm Trung Quốc — thế hệ đã đưa điện ảnh nước này lần đầu tiên được thế giới công nhận sau Cách mạng Văn hóa. Tại Liên hoan phim quốc tế Tokyo (TIFF) 2023, Trương Nghệ Mưu được trao giải Thành tựu trọn đời để ghi nhận 36 năm cống hiến cho điện ảnh thế giới.

Trương Nghệ Mưu với vai trò diễn viên

Trước khi ghi dấu tên tuổi trên ghế đạo diễn, Trương Nghệ Mưu từng góp mặt trước ống kính trong một số tác phẩm điện ảnh đáng chú ý. Vai diễn nổi bật nhất là Mông Thiên Phóng trong Cổ kim đại chiến Tần dũng tình (A Terracotta Warrior, 1990) — bộ phim kể về mối tình truyền kiếp giữa nhân vật của ông và Hàn Đông Nhi do Củng Lợi thủ vai. Đây cũng là tác phẩm đánh dấu mối tình đặc biệt giữa hai người trong cuộc đời thực.

Ngoài ra, ông còn có vai trò quay phim và diễn xuất trong Lão tỉnh (Old Well, 1987) của đạo diễn Wu Tianming, và từng xuất hiện trong Cao lương đỏ (1987) — chính bộ phim đầu tay mà ông đảm nhiệm cả hai vai trò đạo diễn lẫn diễn viên phụ. Những phim ông góp mặt với tư cách diễn viên bao gồm:

• Lão tỉnh (Old Well, 1987) — vai diễn viên và quay phim dưới trướng đạo diễn Wu Tianming.
• Cao lương đỏ (Red Sorghum, 1987) — đồng thời là đạo diễn; Củng Lợi đóng vai chính đầu tiên.
• Cổ kim đại chiến Tần dũng tình (A Terracotta Warrior, 1990) — vai nam chính bên cạnh Củng Lợi.
• Có lời thì nói — một tác phẩm ngắn ông tham gia trong giai đoạn đầu nghề.

Danh sách phim Trương Nghệ Mưu đạo diễn qua các thập kỷ

Dưới đây là bảng tổng hợp các bộ phim tiêu biểu Trương Nghệ Mưu đạo diễn, phân theo thập kỷ để người xem dễ tra cứu và lựa chọn:

Những bộ phim đạo diễn kinh điển nhất của Trương Nghệ Mưu

Giai đoạn nghệ thuật (1987–2000): Kỷ nguyên vàng và con đường đến Oscar

Cao lương đỏ (1987) là bộ phim đầu tay của Trương Nghệ Mưu — và ngay lập tức đoạt Gấu vàng tại Liên hoan phim quốc tế Berlin 1988, đưa điện ảnh Trung Quốc lần đầu tiên được thế giới biết đến. Củng Lợi đảm nhận vai chính đầu tiên, khởi đầu cho hành trình hợp tác lịch sử kéo dài gần 30 năm giữa hai người. Ba năm sau, Cúc Đậu (1990) trở thành phim Trung Quốc đầu tiên được đề cử Oscar hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất — một cột mốc lịch sử của điện ảnh Hoa ngữ.

Đến năm 1991, Đèn lồng đỏ treo cao giành Sư tử bạc Venice và lần thứ hai đưa điện ảnh Trung Quốc đến sân khấu Oscar. Bộ phim khai thác bi kịch người phụ nữ trong chế độ thê thiếp thời phong kiến với ngôn ngữ hình ảnh đầy ám ảnh. Năm 1994, Phải sống — dựa trên tiểu thuyết của Dư Hoa — giành Giải thưởng lớn của Ban giám khảo Cannes nhưng đồng thời bị cấm chiếu tại Trung Quốc vì nội dung phê phán chính trị. Đây là giai đoạn Trương Nghệ Mưu tập trung vào những tác phẩm nhân văn sâu sắc, phản ánh thân phận người dân Trung Quốc qua nhiều biến động lịch sử.

Giai đoạn bom tấn (2002–2016): Đưa điện ảnh Trung Quốc ra thế giới

Bước sang thế kỷ 21, Trương Nghệ Mưu chuyển hướng sang phim thương mại quy mô lớn mà không từ bỏ chất nghệ thuật. Anh hùng (2002) với sự góp mặt của Lý Liên Kiệt, Lương Triều Vỹ và Chương Tử Di đã thu về 177 triệu USD toàn cầu và được đề cử Oscar — lần thứ ba cho Trương Nghệ Mưu. Hai năm sau, Thập diện mai phục (2004) với Chương Tử Di và Kim Thành Vũ tiếp tục gây bão doanh thu với 93 triệu USD từ kinh phí chỉ 12 triệu đô la, đồng thời mang về nhiều giải BAFTA danh giá.

Hoàng Kim Giáp (2006) quy tụ bộ ba Châu Nhuận Phát, Củng Lợi và Châu Kiệt Luân trong bối cảnh hoàng cung thời Hậu Đường lộng lẫy — trở thành phim Trung Quốc đắt giá nhất mọi thời đại lúc ra mắt với kinh phí 45 triệu đô la. Giai đoạn này, Trương Nghệ Mưu đồng thời đảm nhiệm vai trò đạo diễn lễ khai mạc Thế vận hội Mùa hè Bắc Kinh 2008 — sự kiện được gần 1 tỷ người xem trên toàn thế giới.

Giai đoạn hồi sinh (2018–2024): Đẳng cấp bậc thầy được khẳng định lần hai

Sau thất bại của bom tấn hợp tác Mỹ–Trung Tử chiến Trường Thành (2016), nhiều người tưởng Trương Nghệ Mưu đã “hết thời”. Nhưng Vô ảnh (2018) với gam màu đen–trắng đơn sắc như tranh thủy mặc đã giành 4 giải Kim Mã và khiến giới phê bình thế giới dùng từ “choáng ngợp” để mô tả. Tiếp đó, Huyền nhai chi thượng (Cliff Walkers, 2021) — phim gián điệp lịch sử thời Mãn Châu Quốc — thu về 176 triệu USD và trở thành phim ăn khách thứ hai trong sự nghiệp ông.

Theo thống kê của Sina (2023), Mãn giang hồng (Full River Red, 2023) đạt doanh thu hơn 4 tỷ nhân dân tệ (khoảng 600 triệu USD), vượt xa mọi tác phẩm trước đó của Trương Nghệ Mưu và trở thành phim có doanh thu cao nhất tại Trung Quốc năm 2023.

Đầu năm 2024, Điều thứ 20 (Article 20) ra mắt dịp Tết Giáp Thìn với dàn diễn viên thực lực Lôi Giai Âm, Mã Lệ và Triệu Lệ Dĩnh, tiếp tục chứng minh khả năng bắt kịp thị hiếu đương đại của vị đạo diễn ở tuổi 74.

Các diễn viên nổi tiếng gắn liền với phim Trương Nghệ Mưu

Một trong những đặc điểm nổi bật của Trương Nghệ Mưu là tài năng phát hiện và tôn vinh diễn viên. Nhiều ngôi sao điện ảnh Hoa ngữ đình đám nhất được ông đưa đến với công chúng toàn cầu:

• Củng Lợi: Hợp tác 9 lần với Trương Nghệ Mưu, từ Cao lương đỏ (1987) đến Trở về (2014) và Hoàng Kim Giáp (2006). Đây là “cặp bài trùng” kinh điển nhất lịch sử điện ảnh Hoa ngữ.
• Chương Tử Di: Được phát hiện qua Anh hùng (2002) và Thập diện mai phục (2004) — hai phim giúp cô trở thành ngôi sao quốc tế.
• Nghê Ni: Bắt đầu nổi tiếng qua Kim Lăng thập tam thoa (2011), sau này trở thành “Mưu nữ lang” thế hệ mới của điện ảnh Trung Quốc.
• Lưu Hạo Tồn: Được Trương Nghệ Mưu phát hiện năm 2018 khi chỉ mới 18 tuổi, nổi tiếng qua Huyền nhai chi thượng và Một giây.
• Lôi Giai Âm, Triệu Lệ Dĩnh: Góp mặt trong Điều thứ 20 (2024) — thế hệ diễn viên thế hệ mới tiếp tục được Trương Nghệ Mưu tin dùng.
• Lý Liên Kiệt, Lương Triều Vỹ, Châu Nhuận Phát, Châu Kiệt Luân: Các ngôi sao hạng A góp mặt trong giai đoạn bom tấn.

Tổng hợp giải thưởng quốc tế của Trương Nghệ Mưu qua các bộ phim

Dưới đây là bảng tóm tắt các giải thưởng quốc tế danh giá Trương Nghệ Mưu gặt hái qua các tác phẩm điện ảnh:

Câu hỏi thường gặp về các phim có sự tham gia của Trương Nghệ Mưu

Trương Nghệ Mưu đạo diễn bao nhiêu bộ phim?

Từ năm 1987 đến 2024, Trương Nghệ Mưu đã đạo diễn hơn 20 bộ phim điện ảnh lớn, cùng nhiều dự án ngắn và sự kiện quy mô quốc tế.

Phim nào của Trương Nghệ Mưu có doanh thu cao nhất?

Mãn giang hồng (2023) đạt hơn 600 triệu USD — kỷ lục cá nhân cao nhất của ông.

Trương Nghệ Mưu có đoạt giải Oscar không?

Ông có 3 lần đề cử nhưng chưa đoạt — với Cúc Đậu (1990), Đèn lồng đỏ treo cao (1991) và Anh hùng (2003).

Phim nào của Trương Nghệ Mưu bị cấm chiếu tại Trung Quốc?

Phải sống (To Live, 1994) bị cấm chiếu vì nội dung phê phán chính trị, dù đoạt giải lớn tại Cannes.

Trương Nghệ Mưu có đạo diễn Olympic không?

Có — ông đạo diễn lễ khai mạc Thế vận hội Mùa hè Bắc Kinh 2008 và lễ khai mạc/bế mạc Thế vận hội Mùa Đông 2022.

Phim gần nhất của Trương Nghệ Mưu là gì?

Điều thứ 20 (Article 20, 2024) ra mắt dịp Tết Giáp Thìn với Lôi Giai Âm và Triệu Lệ Dĩnh.

Hành trình điện ảnh của Trương Nghệ Mưu là minh chứng sinh động cho sự bền bỉ sáng tạo hiếm có: từ những tác phẩm nghệ thuật gai góc bị cấm chiếu ở quê nhà đến những bom tấn xô đổ kỷ lục phòng vé; từ người phát hiện ra Củng Lợi, Chương Tử Di đến việc tiếp tục dẫn dắt thế hệ diễn viên mới như Triệu Lệ Dĩnh, Lưu Hạo Tồn — ông xứng đáng với danh xưng “đại đạo” mà điện ảnh Trung Quốc dành tặng.