Trong quá trình hô hấp thực vật hấp thụ khí nào? Sinh học

Trong quá trình hô hấp, thực vật hấp thụ khí oxygen (O₂) và thải ra khí carbon dioxide (CO₂) cùng hơi nước. O₂ đóng vai trò chất nhận electron cuối cùng trong chuỗi hô hấp, giúp phân giải chất hữu cơ để giải phóng năng lượng ATP phục vụ mọi hoạt động sống của cây.

Trong quá trình hô hấp thực vật hấp thụ khí nào?

Trong quá trình hô hấp, thực vật hấp thụ khí oxygen (O₂) — cùng loại khí mà con người và động vật cần để duy trì sự sống. Theo SGK Sinh học 11 – Bộ Giáo dục và Đào tạo, phương trình hô hấp tổng quát ở thực vật được viết là: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + năng lượng (nhiệt + ATP).

Cây xanh lấy O₂ từ không khí qua khí khổng ở lá, lỗ vỏ ở thân và các khe hở giữa hạt đất ở rễ. Lượng O₂ này được dùng để oxi hóa chất hữu cơ (chủ yếu là glucose) trong ti thể, giải phóng năng lượng ATP cung cấp cho mọi hoạt động sống như sinh trưởng, vận chuyển chất và chống chịu stress.

Vai trò của khí oxygen trong quá trình hô hấp thực vật

Khí O₂ không chỉ là “nguyên liệu đầu vào” của hô hấp mà còn giữ vai trò quyết định hiệu quả của quá trình này. Những vai trò chính bao gồm:

• Chất nhận electron cuối cùng: trong chuỗi truyền electron ở màng trong ti thể, O₂ nhận electron và H⁺ để tạo thành H₂O, giúp chuỗi hô hấp diễn ra liên tục không bị nghẽn.
• Quyết định hiệu suất năng lượng: phân giải hiếu khí (có O₂) tạo ra 36–38 ATP từ mỗi phân tử glucose, cao gấp 19 lần so với phân giải kị khí chỉ tạo 2 ATP.
• Ngăn tích lũy chất độc trong tế bào: khi thiếu O₂, cây chuyển sang lên men và sinh ethanol hoặc acid lactic — những chất gây độc cho tế bào nếu tích tụ lâu.
• Duy trì hoạt động của rễ: rễ cây cần O₂ để hô hấp hiếu khí, đây là lý do đất ngập úng kéo dài sẽ làm cây chết vì “ngộp thở”.
• Giữ cường độ hô hấp ổn định: nồng độ O₂ trong không khí khoảng 21% là mức tối ưu cho hô hấp; giảm xuống dưới 5% sẽ ức chế hô hấp mạnh.

So sánh khí hấp thụ và thải ra giữa hô hấp và quang hợp

Nhiều người dễ nhầm lẫn giữa khí mà cây hấp thụ trong hô hấp và trong quang hợp. Thực tế, đây là hai quá trình ngược chiều nhau về trao đổi khí. Bảng dưới đây tổng hợp theo chương trình Sinh học 11 để phân biệt rõ:

Bảng cho thấy rõ: nếu hô hấp hấp thụ O₂ thì quang hợp lại thải ra O₂. Sự đối lập này tạo nên cân bằng khí trong tự nhiên và duy trì chu trình carbon sinh học trên Trái Đất.

Câu hỏi thường gặp về khí thực vật hấp thụ khi hô hấp

Có trường hợp nào thực vật không cần O₂ khi hô hấp không?

Có. Khi ngập úng hoặc hạt ngâm nước, cây chuyển sang hô hấp kị khí (lên men), không cần O₂ nhưng chỉ tạo 2 ATP.

Rễ cây hấp thụ O₂ bằng cách nào?

Rễ hấp thụ O₂ qua khe hở giữa các hạt đất, vì vậy đất cần tơi xốp và thoáng khí để rễ hô hấp tốt.

Hô hấp sáng ở thực vật C3 có hấp thụ O₂ không?

Có. Hô hấp sáng hấp thụ O₂ và giải phóng CO₂ ngoài sáng, xảy ra đồng thời với quang hợp.

Tại sao cần xới và làm tơi đất cho cây trồng?

Để tăng O₂ trong đất, giúp rễ hô hấp hiếu khí mạnh, qua đó tăng hấp thu nước và khoáng.

Tóm lại, thực vật hấp thụ khí oxygen (O₂) trong quá trình hô hấp để phân giải chất hữu cơ và tạo năng lượng ATP cho mọi hoạt động sống. Nắm chắc đáp án này không chỉ giúp học sinh làm đúng câu hỏi trắc nghiệm trong SGK, mà còn lý giải được nhiều hiện tượng thực tế — từ việc xới đất tơi xốp, bảo quản nông sản đến lý do cây bị úng nước lâu ngày sẽ chết.