Tham bát bỏ mâm là gì? 😏 Nghĩa tục ngữ
Tham bát bỏ mâm là gì? Tham bát bỏ mâm là thành ngữ chỉ việc ham cái nhỏ mà bỏ mất cái lớn, vì lợi ích trước mắt mà đánh mất giá trị lâu dài. Đây là bài học sâu sắc về sự tính toán thiếu khôn ngoan trong cuộc sống. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và cách dùng thành ngữ này ngay bên dưới!
Tham bát bỏ mâm nghĩa là gì?
Tham bát bỏ mâm là thành ngữ dân gian Việt Nam, ý chỉ người vì ham muốn cái nhỏ (bát) mà bỏ mất cái lớn hơn nhiều (mâm). Đây là cách nói hình ảnh phê phán sự tham lam thiển cận.
Trong tiếng Việt, thành ngữ “tham bát bỏ mâm” có các cách hiểu:
Nghĩa đen: Vì muốn lấy một cái bát mà bỏ mất cả mâm cơm đầy đủ.
Nghĩa bóng: Chỉ người tham lợi nhỏ trước mắt, không nhìn thấy lợi ích lớn lâu dài, dẫn đến mất mát nhiều hơn.
Trong đời sống: Thành ngữ này thường dùng để khuyên răn, cảnh tỉnh những ai có lối suy nghĩ ngắn hạn, chỉ thấy cái lợi nhỏ mà quên đi bức tranh toàn cảnh.
Tham bát bỏ mâm có nguồn gốc từ đâu?
Thành ngữ “tham bát bỏ mâm” có nguồn gốc từ văn hóa dân gian Việt Nam, xuất phát từ hình ảnh bữa cơm truyền thống với mâm cơm và bát đĩa. Ông cha ta dùng hình ảnh quen thuộc này để răn dạy con cháu về sự khôn ngoan trong tính toán.
Sử dụng “tham bát bỏ mâm” khi muốn phê phán hoặc cảnh báo ai đó đang có quyết định thiển cận, ham cái nhỏ bỏ cái lớn.
Cách sử dụng “Tham bát bỏ mâm”
Dưới đây là hướng dẫn cách dùng thành ngữ “tham bát bỏ mâm” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.
Cách dùng “Tham bát bỏ mâm” trong tiếng Việt
Văn nói: Dùng để khuyên nhủ, cảnh tỉnh người khác trong giao tiếp hàng ngày.
Văn viết: Xuất hiện trong các bài văn nghị luận, báo chí khi phân tích hành vi thiếu khôn ngoan.
Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Tham bát bỏ mâm”
Thành ngữ “tham bát bỏ mâm” được dùng trong nhiều tình huống đời sống:
Ví dụ 1: “Bỏ việc công ty lớn để làm chỗ lương cao hơn chút mà không có tương lai, đúng là tham bát bỏ mâm.”
Phân tích: Phê phán quyết định chọn lợi ích ngắn hạn, bỏ qua cơ hội phát triển lâu dài.
Ví dụ 2: “Vì tiết kiệm vài trăm nghìn mà mua hàng kém chất lượng, cuối cùng phải sửa tốn gấp đôi. Tham bát bỏ mâm là vậy.”
Phân tích: Cảnh báo việc ham rẻ dẫn đến tốn kém hơn.
Ví dụ 3: “Đừng tham bát bỏ mâm, giữ mối quan hệ tốt với đối tác quan trọng hơn chút lợi nhuận trước mắt.”
Phân tích: Khuyên nhủ trong kinh doanh, đặt quan hệ lâu dài lên trên lợi ích nhỏ.
Ví dụ 4: “Anh ấy bán cổ phiếu sớm để lời chút đỉnh, giờ giá tăng gấp mười. Tham bát bỏ mâm.”
Phân tích: Miêu tả sự thiếu kiên nhẫn trong đầu tư.
Ví dụ 5: “Con đừng tham bát bỏ mâm, học hành đàng hoàng rồi tương lai rộng mở.”
Phân tích: Lời khuyên cha mẹ dành cho con cái về việc đầu tư cho tương lai.
Lỗi thường gặp khi sử dụng “Tham bát bỏ mâm”
Một số lỗi phổ biến khi dùng thành ngữ “tham bát bỏ mâm”:
Trường hợp 1: Nhầm với “được voi đòi tiên” (tham lam muốn thêm).
Cách phân biệt: “Tham bát bỏ mâm” nhấn mạnh việc mất cái lớn vì ham cái nhỏ; “được voi đòi tiên” chỉ lòng tham không biết đủ.
Trường hợp 2: Dùng sai ngữ cảnh khi người ta chủ động từ bỏ cái lớn vì lý do chính đáng.
Cách dùng đúng: Chỉ dùng khi phê phán sự thiển cận, không dùng khi người ta có lý do hợp lý để lựa chọn.
“Tham bát bỏ mâm”: Thành ngữ đồng nghĩa và trái nghĩa
Dưới đây là bảng tổng hợp các thành ngữ, tục ngữ đồng nghĩa và trái nghĩa với “tham bát bỏ mâm”:
| Đồng Nghĩa | Trái Nghĩa |
|---|---|
| Tham thì thâm | Biết đủ là đủ |
| Ham cái nhỏ, mất cái lớn | Nhìn xa trông rộng |
| Mất cả chì lẫn chài | Tính toán khôn ngoan |
| Tham thực cực thân | Kiên nhẫn chờ thời |
| Tiếc gà bỏ cúng | Hy sinh cái nhỏ, giữ cái lớn |
| Penny wise, pound foolish | Đầu tư dài hạn |
Kết luận
Tham bát bỏ mâm là gì? Tóm lại, đây là thành ngữ cảnh báo về sự thiển cận khi ham lợi nhỏ mà đánh mất giá trị lớn. Hiểu đúng “tham bát bỏ mâm” giúp bạn đưa ra quyết định khôn ngoan hơn trong cuộc sống.
