Tàn canh là gì? ⏰ Ý nghĩa đầy đủ

Tàn canh là gì? Tàn canh là khoảng thời gian cuối đêm, lúc trời gần sáng khi canh cuối cùng sắp kết thúc. Đây là từ Hán Việt thường xuất hiện trong văn thơ cổ điển, gợi không gian tĩnh lặng và cảm xúc sâu lắng. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và cách sử dụng “tàn canh” ngay bên dưới!

Tàn canh nghĩa là gì?

Tàn canh là thời điểm cuối cùng của đêm, khi canh năm (canh cuối) sắp hết và trời chuẩn bị sáng. Đây là danh từ Hán Việt mang tính văn chương, thường dùng trong thơ ca và văn xuôi cổ điển.

Trong tiếng Việt, từ “tàn canh” có các cách hiểu:

Nghĩa gốc: Chỉ lúc đêm khuya sắp tàn, gần rạng sáng. Theo cách tính thời gian xưa, đêm chia làm 5 canh, “tàn canh” là lúc canh năm (khoảng 3-5 giờ sáng) sắp kết thúc.

Nghĩa mở rộng: Gợi không khí tĩnh mịch, cô đơn, thường đi kèm cảm xúc thương nhớ, suy tư.

Trong văn học: “Tàn canh” xuất hiện nhiều trong thơ Đường luật, truyện Kiều và ca dao, tạo nên hình ảnh đêm khuya vắng lặng đầy thi vị.

Tàn canh có nguồn gốc từ đâu?

Từ “tàn canh” có nguồn gốc Hán Việt, trong đó “tàn” (殘) nghĩa là còn sót lại, sắp hết; “canh” (更) là đơn vị thời gian ban đêm. Người xưa chia đêm thành 5 canh để tiện canh gác và sinh hoạt.

Sử dụng “tàn canh” khi miêu tả thời điểm đêm khuya sắp tàn hoặc tạo không khí trầm lắng trong văn chương.

Cách sử dụng “Tàn canh”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng từ “tàn canh” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Tàn canh” trong tiếng Việt

Văn viết: Thường dùng trong thơ ca, văn xuôi nghệ thuật để tả cảnh đêm khuya. Ví dụ: tàn canh gối chiếc, tàn canh lẻ bóng.

Văn nói: Ít dùng trong giao tiếp hàng ngày, chủ yếu xuất hiện khi trích dẫn thơ văn hoặc nói chuyện mang tính văn chương.

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Tàn canh”

Từ “tàn canh” thường xuất hiện trong các ngữ cảnh văn học và đời sống:

Ví dụ 1: “Tàn canh gối chiếc, lẻ bóng một mình.”

Phân tích: Diễn tả cảnh cô đơn trong đêm khuya, gợi nỗi buồn thương nhớ.

Ví dụ 2: “Đêm đã tàn canh mà nàng vẫn chưa chợp mắt.”

Phân tích: Chỉ thời điểm rất khuya, gần sáng, nhấn mạnh sự thao thức.

Ví dụ 3: “Tiếng gà tàn canh báo hiệu ngày mới.”

Phân tích: Miêu tả tiếng gà gáy lúc rạng đông, khi đêm sắp tàn.

Ví dụ 4: “Ngồi bên song cửa lúc tàn canh, lòng đầy tâm sự.”

Phân tích: Gợi không gian tĩnh lặng, thích hợp cho suy tư.

Ví dụ 5: “Bài thơ viết lúc tàn canh mang nỗi u hoài sâu lắng.”

Phân tích: Nhấn mạnh thời điểm sáng tác đặc biệt, tạo chiều sâu cảm xúc.

Lỗi thường gặp khi sử dụng “Tàn canh”

Một số lỗi phổ biến khi dùng từ “tàn canh” trong tiếng Việt:

Trường hợp 1: Nhầm “tàn canh” với “tàn” (tro còn lại) hoặc “canh” (món ăn).

Cách dùng đúng: “Tàn canh” chỉ thời gian đêm khuya, không liên quan đến tro hay thức ăn.

Trường hợp 2: Dùng “tàn canh” trong văn nói thông thường, gây cảm giác sáo rỗng.

Cách dùng đúng: Nên dùng trong văn viết, thơ ca hoặc khi muốn tạo không khí văn chương.

Trường hợp 3: Viết sai thành “tàng canh” hoặc “tàn cánh”.

Cách dùng đúng: Luôn viết “tàn canh” với dấu huyền ở cả hai chữ.

“Tàn canh”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “tàn canh”:

Kết luận

Tàn canh là gì? Tóm lại, tàn canh là thời điểm cuối đêm, gần sáng, thường dùng trong văn thơ. Hiểu đúng từ “tàn canh” giúp bạn cảm thụ văn học và sử dụng ngôn ngữ tinh tế hơn.