Soạn bài Thánh Gióng (Truyền thuyết) đầy đủ chi tiết

Soạn bài Thánh Gióng (Truyền thuyết Việt Nam) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 6 — cả ba bộ sách: Cánh diều (trang 13–17, Tập 1, Bài 1: Truyện — Văn bản 1), Chân trời sáng tạo (Tập 1, Bài 1: Thế giới cổ tích — Văn bản 1) và Kết nối tri thức với cuộc sống (Tập 1, Bài 6: Điểm tựa tinh thần). Thánh Gióng là một trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam — truyền thuyết anh hùng tiêu biểu nhất, kể về cậu bé làng Phù Đổng (Gia Lâm, Hà Nội) sinh ra từ dấu chân khổng lồ, lên ba không nói không cười; đến khi sứ giả nhà vua đi tìm người tài đánh giặc Ân, cậu bé bỗng cất tiếng đòi roi sắt, ngựa sắt, áo giáp sắt và vươn vai biến thành tráng sĩ. Gióng ăn bảy nong cơm ba nong cà, lớn nhanh như thổi, cưỡi ngựa sắt xông ra trận đánh tan giặc; khi roi sắt gãy liền nhổ tre ngà làm vũ khí, đánh đuổi giặc đến núi Sóc thì cởi giáp bay về trời — để lại những dấu tích tre đằng ngà, ao hồ, làng Cháy, đền thờ và Hội Gióng mồng 9 tháng 4. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Thánh Gióng

Câu 1 (trang 6 sgk Ngữ văn 6 tập 2 mới)

– Ví dụ về người anh hùng:

+ Nguyễn Trãi: Ông là một nhà chính trị, nhà văn, người đã tham gia tích cực khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo chống lại sự xâm lược của nhà Minh, ….

+ Anh Nguyễn Ngọc Mạnh: dũng cảm đỡ bé 3 tuổi rơi từ tầng 12 chung cư vào ngày 28/2/2021.

Câu 2 (trang 6 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 2)

– Trang trí bản giới thiệu về người anh hùng bằng tranh vẽ gồm các nội dung: tên, phẩm chất, chiến công.

Đọc hiểu Thánh Gióng

1. Hình dung: Hình dáng, sức mạnh của chủ nhân vết chân to tướng.  

– Một người có hình dáng to lớn hơn người bình thường, có sức mạnh, nhiều phép lạ.

2. Theo dõi: Lời của chú bé ba tuổi có gì đặc biệt? 

Sau khi đọc Thánh Gióng

Truyện ca ngợi hình tượng người anh hùng Thánh Gióng đánh giặc tiêu biểu cho sự trỗi dậy của truyền thống yêu nước, đoàn kết, tình thần anh dũng, bất khuất của dân tộc ta.

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 2)

– Thời gian: đời Hùng Vương thứ sáu.

– Không gian: không gian hẹp là một làng quê (làng Phù Đổng), không gian rộng là bờ cõi chung của đất nước.

– Hoàn cảnh: Giặc Ân sang xâm phạm bờ cõi nước ta. Thế giặc mạnh, nhà vua lo sợ bèn truyền sứ giả đi khắp nơi, tìm người tài giỏi cứu nước.

→ Đây là tình huống khá điển hình ở các tác phẩm truyền thuyết: đất nước đối diện với một mối lâm nguy, thử thách to lớn: đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ yên bờ cõi. Tại thời điểm lịch sử đó đòi hỏi phải có những cá nhân kiệt xuất, những người tài đánh giặc giúp dân cứu nước.

Câu 2 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 2)

– Sự ra đời kì lạ của Thánh Gióng:

+ Hai vợ chồng ông lão nhà nghèo, chăm làm ăn và có tiếng phúc đức nhưng chưa có con.

+ Một hôm bà ra đồng, trông thấy một vết chân to hơn vết chân người thường.

+ Bà ướm thử vào vết chân, không ngờ về nhà đã thụ thai.

+ Sau mười hai tháng thai nghén, bà sinh ra một em bé mặt mũi rất khôi ngô.

+ Chú bé đã ba tuổi mà chẳng biết cười, biết nói gì cả, và cũng không nhích đi được bước nào, đặt đâu nằm đấy.

→ Ý nghĩa: Làm nổi bật tính chất khác thường, hé mở rằng đứa trẻ này không phải là một người bình thường.

Câu 3 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 2)

Ý nghĩa của các chi tiết :

a. Câu nói của chú bé: “Ông về tâu với vua, đúc cho ta một con ngựa bằng sắt, làm cho ta một bộ áo giáp bừng sắt, và rèn cho ta một cái roi cũng bằng sắt, ta nguyện phá tan lũ giặc này.” 

– Thể hiện ý thức đánh giặc cứu nước, cứu dân của Thánh Gióng.

b. Bà con hàng xóm vui lòng gom góp gạo thóc nuôi chú bé.

– Thể hiện tinh thần đoàn kết, yêu nước. Ai cũng mong Gióng lớn nhanh để đánh giặc cứu nước.

– Người anh hùng sinh ra trong nhân dân, được nhân dân nuôi dưỡng, lớn lên mang sức mạnh của toàn dân.

c. Chú bé vươn vai trở thành một tráng sĩ oai phong lẫm liệt.

– Trong khi đất nước có giặc ngoại xâm, người anh hùng phải vươn lên tầm vóc vĩ đại, phi thường, nhanh chóng để cứu nước.

d. Ngựa sắt phun ra lửa, soi sắt quật giặc chết như ngả rạ và những cụm tre cạnh đường quật giặc tan vỡ.

– Ca ngợi thành tựu văn minh kim loại của người Việt cổ thời đại Hùng Vương.

– Thánh Gióng đánh giặc không chỉ bằng vũ khí mà còn bằng cả cỏ cây của đất nước.

– Trong khó khăn vẫn nhanh trí, kiên cường tìm cách giết giặc.

e. Tráng sĩ đánh giặc xong, cởi giáp sắt bỏ lại và bay thẳng lên trời.

– Người anh hùng đánh giặc cứu dân, cứu nước không màng danh lợi.

– Gióng mãi bất tử cùng non sông đất nước.

Câu 4 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 2)

– Chiến công phi thường của Thánh Gióng: đánh tan giặc Ân xâm lược.

– Ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng:

+ Gióng là hình tượng tiêu biểu, rực rỡ của người anh hùng đánh giặc giữ nước, tiêu biểu cho lòng yêu nước của nhân dân ta.

+ Là người anh hùng mang sức mạnh của cả cộng đồng ở buổi đầu dựng nước: tổ tiên thần thánh + tập thể cộng đồng bà con làng xã + thiên nhiên, văn hóa, kĩ thuật,…

→ Phải có hình tượng khổng lồ, đẹp và khái quát như Thánh Gióng mới nói được lòng yêu nước, khả năng và sức mạnh quật khởi của dân tộc ta trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm.

Câu 5 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 2)

– Chủ đề của truyện Thánh Gióng: đánh giặc cứu nước thắng lợi.

→ chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt lịch sử văn học Việt Nam nói chung, văn học dân gian nói riêng.

Câu 6 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 2)

– Lời kể: “Hiện nay, vẫn còn đền thờ ở làng Phù Đổng …. gọi là làng Cháy”. 

– Ý nghĩa:

+ Cho thấy nhân dân ta luôn tin rằng thánh Gióng là người anh hùng có thật và tự hào về sức mạnh thần kì của dân tộc trong đấu tranh chống ngoại xâm.

+ Trí tưởng tượng phong phú của tác giả dân gian khi sáng tạo ra nhiều chi tiết sinh động, kì lạ nhằm làm tăng vẻ đẹp linh thiêng, hấp dẫn cho nhân vật, gắn lịch sử với phong tục, địa danh,…

Thánh Gióng là truyền thuyết anh hùng xuất sắc nhất của văn học dân gian Việt Nam — với hàng loạt chi tiết kỳ ảo đầy ý nghĩa (dấu chân lạ, tiếng nói đầu tiên đòi đánh giặc, lớn nhanh như thổi, nhổ tre làm vũ khí, bay về trời), truyện đã khắc họa hình tượng người anh hùng lý tưởng của dân tộc: sinh ra từ nhân dân, chiến đấu bằng sức mạnh cộng đồng (bảy nong cơm ba nong cà của bà con làng xóm), thắng giặc không nhận thưởng — thanh thản bay về trời trong sạch và vô tư. Hội Gióng đền Phù Đổng được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2010, minh chứng sống động cho sức sống bất diệt của truyền thuyết. Tác phẩm là trọng tâm mở đầu chương trình Ngữ văn 6 cả ba bộ sách, thường xuất hiện trong đề thi giữa kì và cuối kì. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh phân tích sâu đặc trưng truyền thuyết và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.