Soạn bài Thần trụ trời (Thần thoại Việt Nam) đầy đủ

Soạn bài Thần trụ trời (Thần thoại Việt Nam) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 10 — bộ sách Cánh diều (trang 26–27, Tập 1, Bài 1: Thần thoại và sử thi — vị trí: Văn bản 1), bộ sách Chân trời sáng tạo (trang 13–14, Tập 1, Bài 1: Tạo lập thế giới — vị trí: Văn bản 1) và bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống (Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể — Văn bản 1). Thần trụ trời là một trong những truyện thần thoại suy nguyên tiêu biểu nhất của Việt Nam, được lưu truyền trong dân gian và ghi chép lại trong nhiều công trình nghiên cứu văn học dân gian, thuộc nhóm thần thoại về nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên. Truyện kể về vị thần Trụ Trời có thân hình khổng lồ, sức mạnh phi thường, đã một mình đội trời lên, đào đất đắp cột chống trời, rồi phá cột ném đất đá đi muôn nơi tạo thành núi non, đảo, biển cả — lý giải nguồn gốc của trời đất, sông núi, biển cả theo trí tưởng tượng hồn nhiên, phong phú của người Việt cổ. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Thần trụ trời

Đọc hiểu Thần trụ trời

Văn bản “Thần trụ trời” là câu chuyện có ý nghĩa lí giải về sự hình thành sự phân cách giữa trời và đất. Nhờ có công lao của Thần trụ trời, trời và đất không chỉ phân ra làm hai, mà trái đất được hình thành với bầu trời cao rộng, mặt đất có sông, biển, có núi, đồi…

Sau khi đọc Thần trụ trời

Câu 1 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Nêu các sự kiện chính mà thần Trụ trời đã làm. Sự kiện nào liên quan đến ý nghĩa của nhan đề Thần Trụ trời?

Trả lời:

– Các sự kiện chính mà thần Trụ trời đã làm:

+ Từ trong bóng tối bỗng đứng dậy

+ Dùng đầu đội trời, tay đào đất

+ Đắp cột chống trời, đẩy trời lên cao mãi

+ Khi trời đã cao vừa ý, thần phá cột đá và ném ra khắp nơi.

– Sự kiện liên quan đến ý nghĩa của nhan đề Thần Trụ trời: Đắp cột chống trời, đẩy trời lên cao mãi

Câu 2 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Phân tích trí tưởng tượng phong phú của nhân dân thể hiện qua một số chi tiết hoang đường, kì ảo trong văn bản này.

Trả lời:

– Trí tưởng tượng phong phú của nhân dân thể hiện qua một số chi tiết hoang đường, kì ảo trong văn bản:

+ Một vị thần khổng lồ xuất hiện, thần cao không thể tả xiết.

+ Thần bước một bước là có thể qua từ vùng này hay từ đỉnh núi này sang đỉnh núi khác.

+ Thần tự mình đào đất, đập đá, đắp thành một cái cột vừa to vừa cao để chống trời.

+ Hễ cột được thần đắp cao lên chừng nào, thì trời dường như một tấm màn rộng mênh mông được nâng dần lên chừng ấy.

+ Mọi chi tiết kể và tả Thần Trụ Trời đều gợi những vòng hào quang, điểm tô tính chất kỳ là, phi thường của nhân vật,  thần thoại. Truyện đã nhân cách hoá vũ trụ thành một vị thần.

+ Công việc, Thần làm rất lạ lùng: đội trời lên, đưa cột cao to chống trời, phá cột chống trời, tạo ra núi sông biển cả. Đấy là những công việc quy mô vĩ đại, tạo thiên lập địa, xây dựng cỏi thế gian đúng theo quan niệm về vũ trụ (Trời tròn, đất vuông) của người xưa.

→ Thần Trụ Trời là câu chuyện hoang đường. Hình tượng thần và việc làm của Thần, từ việc xây cột khổng lồ chống trời lên cao tít tới việc phá cột, ném tung đất đá thành núi đồi, đào đất thành sông biển… theo quan niệm của người nhân dân ta trước đây.

Câu 3 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Truyện Thần Trụ trời nhằm giải thích các hiện tượng gì? Cách giải thích ấy có điểm gì giống và khác các truyền thuyết đã học ở lớp 6 như Thánh Gióng, Sự tích Hồ Gươm,…?

Trả lời:

– Truyện giải thích sự hình thành trời đất, núi sông, biển cả theo quan niệm của người nguyên thuỷ. Người nguyên thuỷ hiểu, nghĩ về các hiện tượng tự nhiên bằng những hiểu biết thô sơ, chất phác và trí tưởng tượng phong phú, ngây thơ của minh. Họ cho rằng trời đất, thế gian là do các Thần tạo nên. Cách giải thích ấy tất nhiên là không đúng vì trình độ hiểu biết của con người vào buổi ấu thơ của nhân loại còn rất thấp kém nhưng cũng chứng tỏ tính tích cực, luôn muốn tìm tòi hiểu biết thế giới quanh mình của con người. Hơn nữa, bên cạnh những nhận thức sai lầm, chúng cũng gặp ở đây những chân lý (vạn vật tự tạo và luôn vận động) mà người nguyên thuỷ đã nhận thức thô sơ. Đó là ý nghĩa thứ nhất. Ý nghĩa thứ hai cao đẹp hơn. Đó là sự ca ngợi con người và lao động sáng tạo vĩ đại của họ. Thần Trụ Trời cũng như bao vị thần khác, tuy là thần, có vóc dáng khổng lồ, làm các việc phi thường sáng tạo ra Trời đất, sóng cũng chỉ là hình bóng của con người. Ở các truyện thần thoại khác, thần có khi nửa người nửa thú nhưng trong Thần Trụ Trời, các thần đã mang dáng dấp con người. Con người đã tạo ra thần theo khuôn mẫu của mình.

Câu 4 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Trong phần kết, truyện nêu tên bảy ông thần gắn với việc giải thích nguồn gốc các sự vật, hiện tượng tự nhiên. Theo tưởng tượng của em còn có ông thần nào khác nữa? Tên ông thần ấy là gì?

Trả lời:

– Trong phần kết, truyện nêu tên bảy ông thần gắn với việc giải thích nguồn gốc các sự vật, hiện tượng tự nhiên. Theo tưởng tượng của em, còn có những ông thần khác như: thần Mưa (Pháp Vũ), thần Mây (Pháp Vân), thần Sấm (Pháp Lôi), thần Chớp (Pháp Điện), thần Biển cả, thần Lửa, thần Mặt trời, …

Thần trụ trời là truyện thần thoại mở đầu hệ thống thần thoại Việt Nam, phản ánh nhận thức ngây thơ, chất phác của người Việt cổ về quá trình hình thành vũ trụ — dù chưa có căn cứ khoa học nhưng thể hiện rõ khát vọng khám phá và chinh phục tự nhiên qua hình tượng vị thần khổng lồ tài năng, dũng mãnh. Hình ảnh đất phẳng như mâm vuông, trời trùm như bát úp trong truyện còn gợi nhớ đến Sự tích bánh chưng bánh giầy — cho thấy sự thống nhất trong tư duy vũ trụ quan của người Việt xưa. Tác phẩm là trọng tâm mở đầu trong chương trình Ngữ văn 10 cả ba bộ sách (Cánh diều, Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức), giúp học sinh nắm vững đặc trưng thể loại thần thoại và rèn kĩ năng đọc hiểu văn bản tự sự dân gian. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh tự tin làm bài kiểm tra, bài thi đạt điểm cao.