Soạn bài Con chào mào Mai Văn Phấn đầy đủ chi tiết
Mục lục
Soạn bài Con chào mào của Mai Văn Phấn (sinh 1955) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 6 — bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 75–76, Tập 1, Bài 3: Yêu thương và chia sẻ — vị trí: Văn bản). Bài thơ được in trong tập thơ song ngữ Bầu trời không mái che của Mai Văn Phấn — nhà thơ sinh năm 1955 tại Kim Sơn, Ninh Bình, nổi tiếng với thơ cách tân, đề tài phong phú, được dịch ra nhiều thứ tiếng và xuất bản ở nước ngoài. Bài thơ tự do gồm hai phần khắc họa hình ảnh con chào mào — với đốm trắng mũ đỏ rực rỡ đậu trên cây cao chót vót và tiếng hót “triu… uýt… huýt… tu hìu…” vang vọng — qua cái nhìn và tâm trạng của nhân vật “tôi”: từ lúc sợ chim bay đi nên “vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ” (muốn chiếm giữ cái đẹp) đến lúc nhận ra vẻ đẹp thiên nhiên là của tất cả mọi người — “chẳng cần chim lại bay về / tiếng hót ấy giờ tôi đã nghe rất rõ”. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.
Trước khi đọc Con chào mào
Trong lúc soạn bài Con chào mào, tại phần tác phẩm học sinh cần làm rõ các thông tin sau:
Thể loại: Con chích chòe thuộc thể thơ tự do.
Xuất xứ: Tác phẩm được trích từ tập Bầu trời không mái che (xuất bản năm 2010).
Phương thức biểu đạt: Bài thơ sử dụng phương pháp biểu cảm
Tóm tắt: Nếu giáo viên yêu cầu soạn bài Con chào mào, học sinh không nên bỏ qua bước tóm tắt văn bản. Đây là thao tác quan trọng giúp người học nắm được nội dung trong tác phẩm một cách ngắn gọn nhất.
Bài thơ tập trung khắc họa chú chim chào mào đang cất tiếng hót với những âm thanh rộn ràng. Thông qua hình ảnh này, độc giả cảm nhận rõ sự thay đổi trong ý nghĩ, cảm xúc và tình yêu thiên nhiên của nhân vật “tôi”, con chim chào mào mình hết mực yêu quý chỉ hạnh phúc khi được sống tự do và hòa mình giữa thiên nhiên.
Bố cục: Khi soạn văn 6 bài Con chào mào, bạn nên chia bố cục bài thơ thành 2 phần như sau:
Giá trị nội dung và nghệ thuật: Học sinh đừng quên bỏ qua thông tin về giá trị nội dung và nghệ thuật khi soạn bài Con chào mào bởi 2 ý này thường xuyên được giáo viên đặt câu hỏi.
Đọc hiểu Con chào mào
Câu 1 (Trang 76, SGK Ngữ văn lớp 6, tập 1): Em có thể hình dung, tưởng tượng những hình ảnh gì khi đọc ba dòng thơ đầu?
Gợi ý trả lời:
Khi đọc ba dòng thơ đầu, em hình dung ra hình ảnh một con chim chào mào lông đốm trắng, cái mào đỏ rực đang đậu trên ngon cây cao chót vót và say sưa cất lên tiếng hót vang vọng khắp núi rừng. Khung cảnh này khiến em liên tưởng đến sự yên bình của làng quê.
Câu 2 (Trang 76, SGK Ngữ văn lớp 6, tập 1): Hãy nêu những ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật “tôi” khi “vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ”.
Gợi ý trả lời:
Nếu đã soạn bài Con chào mào, học sinh dễ dàng tìm được những ý nghĩ và cảm xúc của nhân vật “tôi” đó là, nhà thơ nghĩ cần nhanh chóng vẽ một chiếc lồng cho chào mào. “Chiếc lồng” ấy chính là để giữ lại tiếng chim và vẻ đẹp của nó.
Câu 3 (Trang 76, SGK Ngữ văn lớp 6, tập 1): Vì sao lúc đầu, nhân vật “tôi” “sợ chim bay đi” nhưng kết thúc bài lại khẳng định: Chẳng cần chim lại bay về/Tiếng hót ấy giờ tôi đã nghe rất rõ.
Gợi ý trả lời:
Khi soạn bài Con chào mào em nhận ra nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi này là do nhận thức của nhân vật “tôi” đã có những suy nghĩ tích cực và nhận ra rằng hành động của mình là đang trực tiếp tước đoạt đi sự tự do của một chú chim, để từ đó nhân vật đưa ra quyết định trả lại cuộc sống tự do cho nó.
Câu 4 (Trang 76, SGK Ngữ văn lớp 6, tập 1): Dòng thơ nào được lặp lại trong bài thơ? Theo em việc lặp lại như vậy có tác dụng gì?
Gợi ý trả lời:
Thông qua quá trình soạn bài Con chào mào em có thể khẳng định, dòng thơ “triu… uýt… huýt… tu hìu…” được lặp lại 2 lần với mục đích nhấn mạnh, tạo âm thanh vang vọng và khắc họa không gian ngập tràn tiếng chim hót.
Sau khi đọc Con chào mào
Văn bản là tiếng lòng yêu thiên nhiên, yêu tự do của tác giả, từ đó tác giả muốn gửi gắm thông điệp trân trọng vẻ đẹp ấy trong ký ức, chứ không phải chiếm hữu.
Câu 1 trang 76 SGK Ngữ văn 6 tập 1:
Màu lông của chào mào đốm trắng mũ đỏ, không gian tĩnh lặng vang lên tiếng chim hót.
Câu 2 trang 76 SGK Ngữ văn 6 tập 1:
Nhân vật muốn giam giữ con chim, muốn độc chiếm cái đẹp thiên nhiên làm của riêng. Mang theo nắng gió, cây xanh để níu giữ thế nhưng nhân vật hiểu ra chỉ có tự do khiến con chim thích thú.
Câu 3 trang 76 SGK Ngữ văn 6 tập 1:
Vì nhân vật hiểu ra cách ứng xử với thiên nhiên bằng sự tôn trọng và tình yêu chứ không phải ích kỉ, hẹp hòi.
Câu 4 trang 76 SGK Ngữ văn 6 tập 1:
Dòng thơ triu… uýt… huýt… tu hìu… lặp lại hai lần nhằm mạnh tiếng hót trong trẻo của chào mào khi được tự do thỏa thích giữa thiên nhiên.
Câu 5 trang 76 SGK Ngữ văn 6 tập 1:
Mỗi lần hè đến là hoa phượng lại nở. Là khoảnh khắc chuyển giao năm học cũ sang năm học mới nên lần nào thấy chúng lòng em đều xốn xang. Những bông hoa rực cháy giữa màu xanh tươi mát của lá. Thay vì hái mang về nhà để rồi nhìn chúng lụi tàn dần thì em lựa chọn ngắm nhìn trên cao. Tuy nó ở trên cây cũng sẽ rụng nhưng là để tái sinh thêm những lần sau. Sau này, sẽ có thật nhiều mùa phượng rực rỡ hơn nữa.
Con chào mào của Mai Văn Phấn là bài thơ nhỏ mà chứa đựng thông điệp lớn — qua hành trình từ “vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ” đến “tiếng hót ấy giờ tôi đã nghe rất rõ”, nhân vật “tôi” đã vượt qua sự ích kỷ muốn độc chiếm cái đẹp để đến với nhận thức vẻ đẹp thiên nhiên thuộc về tất cả; điệp ngữ tiếng chim “triu… uýt… huýt… tu hìu…” lặp lại hai lần không chỉ mô phỏng âm thanh chim hót mà còn tượng trưng cho tiếng vọng trong tâm hồn — cái đẹp đã thấm sâu và sống mãi. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 6 (Kết nối tri thức, Tập 1, Bài 3). Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh cảm nhận sâu thông điệp bài thơ và tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.