Quốc gia nào sau đây không giáp biển? Đáp án địa lý chi tiết

Quốc gia không giáp biển là những nước bị bao quanh hoàn toàn bởi lãnh thổ đất liền, không có đường bờ biển tiếp giáp đại dương. Theo Wikipedia, tính đến năm 2018, thế giới có 49 quốc gia nội lục. Trong các đề thi địa lý phổ thông, đáp án thường gặp nhất là Lào (Đông Nam Á), Bolivia (Nam Mỹ) hoặc các nước Trung Á như Nepal, Mông Cổ.

Quốc gia nào sau đây không giáp biển?

Quốc gia không giáp biển (hay quốc gia nội lục) là quốc gia có chủ quyền bị bao bọc hoàn toàn bởi lãnh thổ của các nước khác, không có đường bờ biển trực tiếp thông ra đại dương. Trong phạm vi các câu hỏi trắc nghiệm địa lý phổ thông Việt Nam, các đáp án không giáp biển thường gặp bao gồm:

• Lào — quốc gia duy nhất ở Đông Nam Á không giáp biển, bị bao quanh bởi Việt Nam, Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan và Campuchia.
• Bolivia — quốc gia nội lục ở Nam Mỹ, từng có bờ biển nhưng đã mất sau Chiến tranh Thái Bình Dương (1879–1884).
• Nepal — nằm kẹp giữa Trung Quốc và Ấn Độ, không có đường ra biển.
• Mông Cổ — quốc gia nội lục lớn nhất thế giới tính theo diện tích thực sự không tiếp giáp biển, bao quanh bởi Trung Quốc và Nga.
• Thụy Sĩ, Áo, Hungary — các quốc gia nội lục tại châu Âu thường xuất hiện trong câu hỏi địa lý.

Ngược lại, các quốc gia có giáp biển thường xuất hiện làm “mồi nhử” trong đề thi gồm: Thái Lan, Campuchia, Malaysia, Ấn Độ, Chile, Peru…

Quốc gia nội lục là gì? Định nghĩa và phân loại

Theo Wikipedia tiếng Việt, quốc gia nội lục (landlocked country) được định nghĩa là quốc gia có chủ quyền hoàn toàn bị bao bọc bởi một vùng lãnh thổ, hoặc chỉ có đường bờ biển trên một lòng chảo nội lục. Điều quan trọng cần phân biệt là một số quốc gia có bờ biển trên các biển kín như Biển Caspi — vẫn được coi là nội lục vì Biển Caspi không thông ra đại dương, ví dụ như Kazakhstan hay Turkmenistan.

Có hai dạng quốc gia nội lục đặc biệt:

• Quốc gia nội lục “kép” (doubly landlocked): Bị bao quanh hoàn toàn bởi các nước nội lục khác. Hiện chỉ có hai quốc gia đạt tiêu chí này là Liechtenstein (châu Âu) và Uzbekistan (Trung Á). Để đến biển, công dân của hai nước này phải đi qua ít nhất hai biên giới quốc tế.
• Quốc gia nội lục “đơn lẻ”: Có biên giới tiếp xúc với các nước đều giáp biển, ví dụ như Lào (giáp Việt Nam, Thái Lan — đều có biển) hay Bhutan (giáp Ấn Độ và Trung Quốc).

Danh sách quốc gia không giáp biển theo từng châu lục

Số lượng quốc gia nội lục phân bố không đều giữa các châu lục. Châu Phi dẫn đầu với 16 quốc gia, trong khi Bắc Mỹ và châu Đại Dương là hai châu lục duy nhất không có quốc gia nội lục. Bảng dưới đây tổng hợp danh sách theo khu vực địa lý:

Lào — Quốc gia duy nhất Đông Nam Á không giáp biển

Sau khi tách khỏi Liên bang Đông Dương, Lào trở thành quốc gia duy nhất tại khu vực Đông Nam Á không giáp biển. Lào bị bao quanh bởi 5 nước: Việt Nam (phía đông), Trung Quốc (phía bắc), Myanmar (phía tây bắc), Thái Lan (phía tây), Campuchia (phía nam). Dù không có bờ biển, Lào vẫn có thể tiếp cận Biển Đông thông qua đường sông Mê Kông.

Để khắc phục hạn chế địa lý, Lào phải dựa vào hệ thống cảng biển của Việt Nam và Thái Lan để xuất nhập khẩu hàng hóa. Chi phí logistics cao hơn so với các quốc gia ven biển đã là một rào cản đáng kể đối với năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Lào. Tuy nhiên, trong thập kỷ gần đây, Lào đang chủ động chuyển đổi từ “landlocked” (bị đất liền bao vây) thành “land-linked” (kết nối đất liền) thông qua các dự án hạ tầng giao thông chiến lược như tuyến đường sắt Lào–Trung Quốc khánh thành năm 2021.

Những quốc gia nội lục nổi tiếng và điểm đặc biệt

Theo Wikipedia (tiếng Anh), Kazakhstan là quốc gia nội lục lớn nhất thế giới tính theo diện tích đất. Kyrgyzstan là quốc gia nội lục nằm xa đại dương nhất. Ethiopia là quốc gia nội lục đông dân nhất thế giới.

Dưới đây là đặc điểm nổi bật của một số quốc gia nội lục đáng chú ý:

• Thụy Sĩ — Quốc gia nội lục phát triển nhất thế giới. Áp dụng mô hình kinh tế dịch vụ tài chính, công nghiệp chính xác và du lịch, Thụy Sĩ chứng minh rằng không có biển không đồng nghĩa với kém phát triển. GDP bình quân đầu người của Thụy Sĩ thuộc top 5 thế giới.
• Bolivia — Câu chuyện đau thương nhất về mất biển. Bolivia từng sở hữu vùng duyên hải Atacama trước khi bại trận trước Chile trong Chiến tranh Thái Bình Dương (1879–1884). Hải quân Bolivia vẫn tồn tại và tập luyện trên hồ Titicaca với kỳ vọng giành lại đường ra biển.
• Mông Cổ — Bị kẹp giữa hai cường quốc Nga và Trung Quốc, Mông Cổ có diện tích gần 1,6 triệu km² nhưng hoàn toàn không tiếp giáp biển. Quốc gia này chủ yếu phụ thuộc vào đường bộ và đường sắt qua Trung Quốc để xuất khẩu khoáng sản.
• Nepal — Nằm trên dãy Himalaya, Nepal sở hữu 8/10 ngọn núi cao nhất thế giới nhưng không có bờ biển. Du lịch leo núi là nguồn ngoại tệ quan trọng giúp Nepal bù đắp bất lợi từ vị trí nội lục.
• Uzbekistan — Quốc gia nội lục “kép” với hai lớp biên giới trước khi đến được biển. Uzbekistan từng là trung tâm của Con đường Tơ lụa lịch sử, nay nổi tiếng với các thành cổ Samarkand và Bukhara.

Bất lợi và cơ hội của các quốc gia không giáp biển

Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), các quốc gia nội lục có quyền quá cảnh ra biển mà không phải nộp thuế thông qua quốc gia trung chuyển. Tuy nhiên, việc thực thi quyền này phụ thuộc vào thỏa thuận song phương — và đây chính là điểm yếu cốt lõi của các nước nội lục về mặt địa chính trị.

Các bất lợi chính bao gồm: chi phí vận chuyển cao hơn do phải qua nhiều biên giới, khả năng bị phong tỏa thương mại nếu quan hệ với nước láng giềng xấu đi, hạn chế phát triển hải quân và kinh tế biển. Tuy nhiên, một số quốc gia đã biến thách thức thành lợi thế:

Vùng kinh tế duy nhất ở Việt Nam không giáp biển

Không chỉ ở cấp độ quốc gia — ngay trong lãnh thổ Việt Nam cũng có vùng kinh tế không giáp biển. Tây Nguyên là vùng kinh tế duy nhất của Việt Nam không có đường bờ biển, bao gồm 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng. Dù thiếu lợi thế biển, Tây Nguyên phát triển mạnh nhờ nông nghiệp công nghiệp (cà phê, hồ tiêu), thủy điện và du lịch sinh thái.

Tương tự, Lào — quốc gia láng giềng phía tây — phải nhờ vào cảng biển của Việt Nam (chủ yếu qua cửa khẩu Lao Bảo và cảng Đà Nẵng) để giao thương quốc tế, làm cho Việt Nam đóng vai trò trung chuyển quan trọng trong chuỗi logistics khu vực.

Câu hỏi thường gặp về quốc gia nào sau đây không giáp biển

Lào có giáp biển không?

Lào không giáp biển. Đây là quốc gia nội lục duy nhất tại khu vực Đông Nam Á, bị bao quanh bởi 5 nước.

Bolivia có bờ biển không?

Bolivia hiện không có bờ biển. Bolivia đã mất lãnh thổ ven biển sau Chiến tranh Thái Bình Dương năm 1884.

Quốc gia nội lục nào giàu nhất thế giới?

Thụy Sĩ và Luxembourg là hai quốc gia nội lục giàu nhất thế giới tính theo GDP bình quân đầu người.

Châu lục nào không có quốc gia nội lục?

Bắc Mỹ và châu Đại Dương là hai châu lục duy nhất không có quốc gia nội lục.

Uzbekistan là gì đặc biệt trong nhóm nội lục?

Uzbekistan là quốc gia nội lục “kép” — bị bao quanh hoàn toàn bởi các nước nội lục khác, phải qua ít nhất 2 biên giới để ra biển.

Quốc gia nào ở châu Á không giáp biển?

Châu Á có khoảng 12 quốc gia nội lục, nổi bật gồm Lào, Nepal, Bhutan, Mông Cổ, Afghanistan và các nước Trung Á.

Tóm lại, câu hỏi “quốc gia nào sau đây không giáp biển” không có một đáp án duy nhất mà phụ thuộc vào các lựa chọn cụ thể đề bài đưa ra. Điểm mấu chốt cần nhớ: thế giới có 49 quốc gia nội lục, tập trung nhiều nhất ở châu Phi (16 nước) và châu Á (12 nước). Trong phạm vi Đông Nam Á, Lào là đáp án duy nhất không giáp biển. Trong phạm vi Nam Mỹ, Bolivia và Paraguay là hai đại diện nội lục. Hiểu rõ đặc điểm địa lý này không chỉ giúp trả lời đúng câu hỏi thi mà còn mở ra góc nhìn sâu hơn về những thách thức phát triển kinh tế mà hàng chục quốc gia phải đối mặt mỗi ngày.