Ngự là gì? 👑 Nghĩa, giải thích Ngự

Ngự là gì? Ngự là từ Hán Việt chỉ hành động ngồi ở nơi cao nhất, trang trọng nhất, hoặc dùng để nói về những gì thuộc về vua, liên quan đến hoàng gia. Đây là từ mang sắc thái trang trọng, thường xuất hiện trong văn chương cổ và ngữ cảnh lịch sử. Cùng tìm hiểu ý nghĩa, nguồn gốc và cách sử dụng từ “ngự” trong tiếng Việt nhé!

Ngự nghĩa là gì?

Ngự là động từ chỉ hành động ngồi ở vị trí cao quý, trang nghiêm nhất, thường dùng để nói về vua chúa hoặc thần linh. Ngoài ra, “ngự” còn là tính từ chỉ những đồ vật, sự việc thuộc về nhà vua.

Trong tiếng Việt, từ “ngự” mang nhiều ý nghĩa:

Nghĩa trang trọng: Chỉ vua hoặc bậc tôn quý ngồi ở nơi cao nhất. Ví dụ: “Vua ngự trên ngai vàng”, “Phật ngự tòa sen”.

Nghĩa chỉ sở hữu của vua: Những đồ vật dành riêng cho vua đều gọi là “ngự”. Ví dụ: giường ngự, áo ngự, thuyền ngự, ngự tửu (rượu vua dùng).

Nghĩa khẩu ngữ: Ngồi chễm chệ, đàng hoàng, đôi khi mang ý châm biếm, hài hước. Ví dụ: “Chân chưa rửa đã ngự trên ghế.”

Nguồn gốc và xuất xứ của ngự

Từ “ngự” có nguồn gốc Hán Việt, bắt nguồn từ chữ Hán 御 (yù), nghĩa gốc là điều khiển xe ngựa, sau mở rộng nghĩa thành cai trị, thống trị. Trong văn hóa phong kiến, mọi hành động và đồ vật của vua đều gọi là “ngự”.

Sử dụng từ “ngự” khi nói về vua chúa, hoàng gia, hoặc khi muốn diễn tả sự trang nghiêm, cao quý trong ngữ cảnh văn chương, lịch sử.

Ngự sử dụng trong trường hợp nào?

Từ “ngự” được dùng trong văn bản lịch sử, văn học cổ điển, hoặc trong khẩu ngữ với ý hài hước khi nói ai đó ngồi chễm chệ.

Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng ngự

Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách sử dụng từ “ngự” trong các ngữ cảnh khác nhau:

Ví dụ 1: “Hoàng thượng ngự triều để bàn việc quốc gia đại sự.”

Phân tích: Dùng theo nghĩa trang trọng, chỉ vua lên triều đình họp bàn với các quan.

Ví dụ 2: “Vua ngự thuyền rồng du ngoạn trên sông Hương.”

Phân tích: Chỉ hoạt động đi lại của vua, thể hiện sự tôn kính.

Ví dụ 3: “Ông ấy vừa về đã ngự ngay lên ghế salon mà không thèm chào ai.”

Phân tích: Dùng theo nghĩa khẩu ngữ, mang ý châm biếm người ngồi chễm chệ.

Ví dụ 4: “Đức Phật ngự tòa sen, từ bi phổ độ chúng sinh.”

Phân tích: Chỉ thần linh ngồi ở vị trí trang nghiêm, thiêng liêng.

Ví dụ 5: “Ngự y được triệu vào cung để chữa bệnh cho hoàng hậu.”

Phân tích: “Ngự y” là thầy thuốc riêng của vua, thể hiện nghĩa “thuộc về hoàng gia”.

Từ đồng nghĩa và trái nghĩa với ngự

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “ngự”:

Dịch ngự sang các ngôn ngữ

Kết luận

Ngự là gì? Tóm lại, ngự là từ Hán Việt chỉ hành động ngồi trang nghiêm hoặc những gì thuộc về vua, mang đậm giá trị văn hóa và lịch sử trong ngôn ngữ Việt Nam.