Ngoa dụ là gì? 📖 Nghĩa, giải thích Ngoa dụ

Ngoa dụ là gì? Ngoa dụ là biện pháp tu từ phóng đại sự vật, hiện tượng lên mức phi thường nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng mạnh cho người đọc. Đây là thủ pháp nghệ thuật quen thuộc trong văn học Việt Nam từ ca dao đến thơ ca hiện đại. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, cách sử dụng và ví dụ về ngoa dụ ngay bên dưới!

Ngoa dụ nghĩa là gì?

Ngoa dụ là biện pháp tu từ dùng cách nói phóng đại quy mô, mức độ, tính chất của sự vật, hiện tượng để tạo ấn tượng và tăng sức biểu cảm. Đây là danh từ thuộc lĩnh vực ngôn ngữ học và văn học.

Trong tiếng Việt, từ “ngoa dụ” có các cách hiểu:

Nghĩa gốc: “Ngoa” nghĩa là nói quá, phóng đại; “dụ” nghĩa là ví, so sánh. Ghép lại thành biện pháp nói quá sự thật.

Trong văn học: Ngoa dụ còn được gọi là “nói quá”, “khoa trương”, “thậm xưng”, “cường điệu”. Ví dụ: “Lỗ mũi mười tám gánh lông” (ca dao).

Trong giao tiếp: Người Việt thường dùng ngoa dụ để nhấn mạnh cảm xúc. Ví dụ: “Đói rã họng”, “Mệt đứt hơi”.

Ngoa dụ có nguồn gốc từ đâu?

Từ “ngoa dụ” có nguồn gốc Hán Việt, trong đó “ngoa” (誇) nghĩa là khoe khoang, phóng đại và “dụ” (喻) nghĩa là ví von, so sánh. Biện pháp này xuất hiện từ thời cổ đại trong văn học phương Đông.

Sử dụng “ngoa dụ” khi muốn nhấn mạnh, tạo ấn tượng sâu đậm hoặc bộc lộ cảm xúc mãnh liệt trong diễn đạt.

Cách sử dụng “Ngoa dụ”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng biện pháp “ngoa dụ” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Ngoa dụ” trong tiếng Việt

Trong văn viết: Ngoa dụ được dùng trong thơ ca, truyện, báo chí để tăng sức gợi hình, gợi cảm.

Trong văn nói: Ngoa dụ xuất hiện trong thành ngữ, tục ngữ và lời ăn tiếng nói hàng ngày để nhấn mạnh ý.

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Ngoa dụ”

Biện pháp “ngoa dụ” được dùng linh hoạt trong nhiều ngữ cảnh khác nhau:

Ví dụ 1: “Cày đồng đang buổi ban trưa / Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.”

Phân tích: Phóng đại mồ hôi “như mưa” để nhấn mạnh sự vất vả của người nông dân.

Ví dụ 2: “Bàn tay ta làm nên tất cả / Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.”

Phân tích: Ngoa dụ “sỏi đá thành cơm” ca ngợi sức lao động phi thường của con người.

Ví dụ 3: “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng / Ngày tháng mười chưa cười đã tối.”

Phân tích: Phóng đại độ dài ngày đêm theo mùa để dễ nhớ, dễ thuộc.

Ví dụ 4: “Con đi trăm núi ngàn khe / Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm.”

Phân tích: Ngoa dụ “trăm núi ngàn khe” so với nỗi lòng mẹ để thể hiện tình mẫu tử sâu nặng.

Ví dụ 5: “Thuận vợ thuận chồng tát Biển Đông cũng cạn.”

Phân tích: Phóng đại việc “tát cạn Biển Đông” để nhấn mạnh sức mạnh của sự đồng lòng.

Lỗi thường gặp khi sử dụng “Ngoa dụ”

Một số lỗi phổ biến khi dùng biện pháp “ngoa dụ” trong tiếng Việt:

Trường hợp 1: Nhầm ngoa dụ với nói dối, bịa đặt.

Cách hiểu đúng: Ngoa dụ là nghệ thuật tu từ, người nghe hiểu đó là cách nói nhấn mạnh, không phải sự thật.

Trường hợp 2: Lạm dụng ngoa dụ khiến lời văn sáo rỗng.

Cách dùng đúng: Chỉ dùng ngoa dụ khi cần thiết, phù hợp ngữ cảnh để tránh phản tác dụng.

“Ngoa dụ”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “ngoa dụ”:

Kết luận

Ngoa dụ là gì? Tóm lại, ngoa dụ là biện pháp tu từ phóng đại sự vật, hiện tượng để nhấn mạnh và tăng sức biểu cảm. Hiểu đúng “ngoa dụ” giúp bạn cảm thụ văn học sâu sắc và diễn đạt sinh động hơn.