Lặng câm là gì? 🤫 Nghĩa, giải thích Lặng câm
Lặn ngòi ngoi nước là gì? Lặn ngòi ngoi nước là thành ngữ chỉ sự vất vả bôn ba, lặn lội khắp nơi để kiếm sống hoặc tìm kiếm điều gì đó. Đây là hình ảnh ẩn dụ đặc sắc trong kho tàng thành ngữ Việt Nam. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, cách sử dụng và ý nghĩa sâu xa của thành ngữ này ngay bên dưới!
Lặn ngòi ngoi nước là gì?
Lặn ngòi ngoi nước là thành ngữ diễn tả sự vất vả, cực nhọc khi phải lặn lội, bôn ba khắp nơi để mưu sinh hoặc tìm kiếm điều gì đó. Đây là thành ngữ thuần Việt, mang đậm hình ảnh đời sống sông nước.
Trong tiếng Việt, thành ngữ “lặn ngòi ngoi nước” có các cách hiểu:
Nghĩa đen: Hình ảnh người phải lặn xuống ngòi (kênh nhỏ), ngoi lên mặt nước liên tục – động tác vất vả của người đánh bắt cá, mò cua bắt ốc.
Nghĩa bóng: Chỉ sự khó nhọc, vất vả trong cuộc sống, phải chạy vạy, xoay xở khắp nơi để kiếm sống hoặc lo liệu việc gì đó.
Trong văn học: Thành ngữ thường xuất hiện để diễn tả nỗi cơ cực của người lao động nghèo, đặc biệt trong văn học hiện thực.
Lặn ngòi ngoi nước có nguồn gốc từ đâu?
Thành ngữ “lặn ngòi ngoi nước” có nguồn gốc từ đời sống sông nước của người Việt, gắn liền với hình ảnh người dân vùng đồng bằng mưu sinh bằng nghề chài lưới, mò cua bắt ốc.
Sử dụng “lặn ngòi ngoi nước” khi muốn diễn tả sự vất vả, cực nhọc trong công việc hoặc cuộc sống.
Cách sử dụng “Lặn ngòi ngoi nước”
Dưới đây là hướng dẫn cách dùng thành ngữ “lặn ngòi ngoi nước” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.
Cách dùng “Lặn ngòi ngoi nước” trong tiếng Việt
Văn viết: Thường dùng trong văn học, báo chí để miêu tả sự vất vả, cơ cực của nhân vật hoặc hoàn cảnh.
Văn nói: Dùng trong giao tiếp hàng ngày để than thở hoặc kể về sự khó nhọc trong công việc, cuộc sống.
Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Lặn ngòi ngoi nước”
Thành ngữ “lặn ngòi ngoi nước” được dùng linh hoạt trong nhiều ngữ cảnh diễn tả sự vất vả:
Ví dụ 1: “Mẹ tôi lặn ngòi ngoi nước nuôi ba anh em ăn học.”
Phân tích: Diễn tả sự vất vả, hy sinh của người mẹ để lo cho con cái.
Ví dụ 2: “Anh ấy lặn ngòi ngoi nước mới vay được số tiền đó.”
Phân tích: Chỉ sự khó khăn, phải chạy vạy nhiều nơi mới hoàn thành việc.
Ví dụ 3: “Thời buổi khó khăn, ai cũng phải lặn ngòi ngoi nước kiếm sống.”
Phân tích: Nói về hoàn cảnh chung của nhiều người trong thời kỳ khó khăn.
Ví dụ 4: “Bà con nông dân lặn ngòi ngoi nước mà vẫn không đủ ăn.”
Phân tích: Nhấn mạnh sự cực nhọc của người lao động nghèo.
Ví dụ 5: “Để có được thành công hôm nay, ông ấy đã lặn ngòi ngoi nước suốt mấy chục năm.”
Phân tích: Diễn tả quá trình phấn đấu gian khổ, lâu dài.
Lỗi thường gặp khi sử dụng “Lặn ngòi ngoi nước”
Một số lỗi phổ biến khi dùng thành ngữ “lặn ngòi ngoi nước”:
Trường hợp 1: Nhầm “ngòi” thành “ngói” (viên ngói lợp nhà).
Cách dùng đúng: “Ngòi” là kênh nhỏ, dòng nước – không phải “ngói” lợp nhà.
Trường hợp 2: Dùng sai ngữ cảnh, áp dụng cho việc nhẹ nhàng, đơn giản.
Cách dùng đúng: Chỉ dùng khi muốn nhấn mạnh sự vất vả, cực nhọc thực sự.
“Lặn ngòi ngoi nước”: Từ đồng nghĩa và trái nghĩa
Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “lặn ngòi ngoi nước”:
| Từ Đồng Nghĩa | Từ Trái Nghĩa |
|---|---|
| Bươn chải | Nhàn nhã |
| Lặn lội | Sung sướng |
| Vất vả ngược xuôi | An nhàn |
| Tất tả | Thảnh thơi |
| Chạy vạy | Thanh thản |
| Đầu tắt mặt tối | Ung dung |
Kết luận
Lặn ngòi ngoi nước là gì? Tóm lại, đây là thành ngữ diễn tả sự vất vả, bôn ba kiếm sống. Hiểu đúng thành ngữ “lặn ngòi ngoi nước” giúp bạn sử dụng tiếng Việt phong phú và giàu hình ảnh hơn.
