Hào lý là gì? 📏 Nghĩa, giải thích Hào lý

Hào lý là gì? Hào lý là danh từ chỉ người có quyền thế, chức vị trong làng xã thời phong kiến Việt Nam, như cường hào, lý dịch. Đây là thuật ngữ Hán-Việt gắn liền với hệ thống quản lý hành chính địa phương trong xã hội truyền thống. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, vai trò và cách sử dụng từ “hào lý” trong tiếng Việt nhé!

Hào lý nghĩa là gì?

Hào lý là kẻ có quyền thế, có chức vị ở trong làng xã thời phong kiến, bao gồm cường hào và lý dịch. Thuật ngữ này dùng để gọi chung những người có ảnh hưởng lớn trong việc quản lý hành chính cấp làng xã.

Trong xã hội phong kiến Việt Nam, hào lý là tầng lớp quý tộc hoặc gia đình giàu có tại địa phương. Họ đảm nhận các công việc như quản lý dân làng, thu thuế, giải quyết tranh chấp và tổ chức lễ hội, phong tục.

Trong văn học và lịch sử, hình ảnh hào lý được phản ánh đa chiều. Một mặt họ là người duy trì trật tự xã hội, mặt khác có thể lạm quyền, áp bức dân lành. Câu nói “bọn hào lý trong làng” thường mang sắc thái tiêu cực, ám chỉ sự độc đoán của tầng lớp này.

Nguồn gốc và xuất xứ của “Hào lý”

Từ “hào lý” có nguồn gốc Hán-Việt, trong đó “hào” (豪) nghĩa là giàu có, quyền thế; “lý” (吏) nghĩa là quan chức, viên chức. Từ này xuất hiện từ thời kỳ phong kiến khi làng xã là đơn vị hành chính cơ sở.

Sử dụng “hào lý” khi nói về tầng lớp có quyền lực ở nông thôn thời xưa, trong ngữ cảnh lịch sử hoặc văn học cổ điển.

Hào lý sử dụng trong trường hợp nào?

Từ “hào lý” được dùng khi miêu tả xã hội phong kiến, trong tác phẩm văn học lịch sử, hoặc khi nghiên cứu cấu trúc quyền lực làng xã Việt Nam xưa.

Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Hào lý”

Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách sử dụng từ “hào lý” trong các ngữ cảnh khác nhau:

Ví dụ 1: “Bọn hào lý trong làng cậy quyền cậy thế ức hiếp dân nghèo.”

Phân tích: Chỉ những người có chức quyền ở làng xã lạm dụng quyền lực để áp bức người dân.

Ví dụ 2: “Dưới chế độ phong kiến, hào lý nắm quyền sinh sát trong tay.”

Phân tích: Mô tả quyền lực to lớn của tầng lớp hào lý trong xã hội cũ.

Ví dụ 3: “Tác phẩm phản ánh sự áp bức của hào lý đối với nông dân.”

Phân tích: Dùng trong ngữ cảnh phân tích văn học về đề tài xã hội phong kiến.

Ví dụ 4: “Hào lý có trách nhiệm thu thuế và giải quyết tranh chấp trong làng.”

Phân tích: Mô tả vai trò chính thức của hào lý trong hệ thống hành chính.

Ví dụ 5: “Nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra do sự tham lam của hào lý.”

Phân tích: Nói về hậu quả tiêu cực khi hào lý lạm quyền trong lịch sử.

Từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “Hào lý”

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “hào lý”:

Dịch “Hào lý” sang các ngôn ngữ

Kết luận

Hào lý là gì? Tóm lại, hào lý là từ Hán-Việt chỉ người có quyền thế trong làng xã thời phong kiến, mang ý nghĩa lịch sử quan trọng giúp hiểu rõ cấu trúc xã hội Việt Nam xưa.