Độc quyền là gì? 💼 Nghĩa đầy đủ

Độc quyền là gì? Độc quyền là tình trạng một cá nhân, tổ chức hoặc doanh nghiệp nắm giữ toàn bộ quyền kiểm soát về sản xuất, phân phối hoặc cung cấp một loại hàng hóa, dịch vụ trên thị trường mà không có đối thủ cạnh tranh. Đây là khái niệm quan trọng trong kinh tế học và pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, tác động và cách nhận biết độc quyền ngay bên dưới!

Độc quyền nghĩa là gì?

Độc quyền là danh từ chỉ quyền lực tuyệt đối của một chủ thể trong việc kiểm soát hoàn toàn một lĩnh vực, ngành hàng hoặc thị trường mà không có sự cạnh tranh từ bên ngoài. Từ “độc” nghĩa là một mình, “quyền” nghĩa là quyền lực – ghép lại thành “quyền lực duy nhất”.

Trong tiếng Việt, “độc quyền” được sử dụng với nhiều nghĩa khác nhau:

Trong kinh tế: Độc quyền xảy ra khi một doanh nghiệp chiếm lĩnh toàn bộ thị trường, có khả năng định giá sản phẩm theo ý muốn. Ví dụ: độc quyền điện lực, độc quyền viễn thông.

Trong pháp luật: Độc quyền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ như bằng sáng chế, bản quyền, nhãn hiệu – cho phép chủ sở hữu khai thác độc quyền trong thời gian nhất định.

Trong đời sống: “Độc quyền” còn dùng để chỉ sự sở hữu riêng biệt, không chia sẻ. Ví dụ: “Anh ấy muốn độc quyền tình cảm của cô ấy.”

Nguồn gốc và xuất xứ của “Độc quyền”

Từ “độc quyền” có nguồn gốc Hán Việt, được du nhập vào tiếng Việt từ lâu đời và phổ biến trong các văn bản kinh tế, pháp luật. Khái niệm này xuất hiện từ thời kỳ kinh tế thị trường phát triển, khi các tập đoàn lớn bắt đầu thâu tóm ngành hàng.

Sử dụng “độc quyền” khi nói về tình trạng một bên kiểm soát toàn bộ thị trường, quyền sở hữu trí tuệ hoặc sự chiếm hữu riêng biệt trong các mối quan hệ.

Cách sử dụng “Độc quyền” đúng chính tả

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng từ “độc quyền” đúng trong văn nói và văn viết, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Độc quyền” trong văn nói và viết

Trong văn nói: Từ “độc quyền” thường dùng khi bàn luận về kinh doanh, thị trường hoặc trong giao tiếp hàng ngày để chỉ sự sở hữu riêng. Ví dụ: “Công ty này độc quyền phân phối sản phẩm Apple tại Việt Nam.”

Trong văn viết: “Độc quyền” xuất hiện trong văn bản pháp luật, hợp đồng kinh doanh, bài báo kinh tế và các nghiên cứu về thị trường cạnh tranh.

Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Độc quyền”

Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách dùng từ “độc quyền” trong các ngữ cảnh khác nhau:

Ví dụ 1: “Tập đoàn điện lực giữ vị thế độc quyền trong ngành năng lượng.”

Phân tích: Dùng theo nghĩa kinh tế, chỉ doanh nghiệp duy nhất cung cấp dịch vụ điện.

Ví dụ 2: “Bằng sáng chế giúp nhà phát minh có quyền độc quyền khai thác sản phẩm trong 20 năm.”

Phân tích: Dùng trong ngữ cảnh pháp luật sở hữu trí tuệ.

Ví dụ 3: “Nhà phân phối độc quyền thương hiệu này tại thị trường Đông Nam Á.”

Phân tích: Chỉ quyền kinh doanh riêng biệt được cấp phép bởi hãng sản xuất.

Ví dụ 4: “Độc quyền thị trường dẫn đến giá cả tăng cao, người tiêu dùng chịu thiệt.”

Phân tích: Nhấn mạnh tác động tiêu cực của độc quyền trong kinh tế.

Ví dụ 5: “Cô ấy không thích bạn trai có tính độc quyền quá mức.”

Phân tích: Dùng theo nghĩa bóng, chỉ sự chiếm hữu trong tình cảm.

“Độc quyền”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “độc quyền”:

Kết luận

Độc quyền là gì? Tóm lại, độc quyền là tình trạng một chủ thể nắm giữ toàn bộ quyền kiểm soát thị trường hoặc lĩnh vực mà không có đối thủ cạnh tranh. Hiểu đúng từ “độc quyền” giúp bạn nhận diện các hiện tượng kinh tế và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.