Dềnh là gì? 🗣️ Ý nghĩa và cách hiểu từ Dềnh

Dềnh là gì? Dềnh là động từ chỉ trạng thái nước dâng cao và tràn lên, hoặc vật bị nâng lên theo ngọn sóng. Đây là từ thuần Việt thường xuất hiện trong văn học, thơ ca để miêu tả cảnh thiên nhiên sông nước. Cùng khám phá chi tiết ý nghĩa và cách sử dụng từ “dềnh” ngay bên dưới!

Dềnh nghĩa là gì?

Dềnh là động từ trong tiếng Việt, có nghĩa là dâng lên cao và xốc lên, tràn lên, thường dùng để miêu tả trạng thái của nước hoặc vật nổi trên mặt nước. Đây là từ loại động từ, thuộc vốn từ thuần Việt.

Trong tiếng Việt, từ “dềnh” được sử dụng với các nghĩa:

Nghĩa 1 – Nước dâng cao: Chỉ trạng thái nước sông, suối dâng lên và có xu hướng tràn bờ. Ví dụ: “Nước sông dềnh lên xăp xắp mặt đê.”

Nghĩa 2 – Vật nổi lên: Chỉ vật bị nâng cao, nổi lên theo ngọn sóng hoặc dòng nước. Ví dụ: “Gỗ dềnh lên trên mặt nước.”

Nghĩa 3 – Nghĩa mở rộng: Trong một số trường hợp ít dùng, “dềnh” mang nghĩa tương tự “dềnh dàng” – chỉ sự chậm chạp, thong thả.

Nguồn gốc và xuất xứ của Dềnh

Từ “dềnh” có nguồn gốc thuần Việt, được sử dụng từ lâu đời trong ngôn ngữ dân gian để miêu tả hiện tượng tự nhiên liên quan đến nước. Từ này gắn liền với đời sống sông nước của người Việt.

Sử dụng “dềnh” khi muốn diễn tả trạng thái nước dâng cao, vật nổi lên hoặc chuyển động nhịp nhàng trên mặt nước trong văn nói và văn viết.

Cách sử dụng “Dềnh” đúng chính tả

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng từ “dềnh” đúng trong văn nói và văn viết, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Dềnh” trong văn nói và viết

Trong văn nói: Từ “dềnh” thường xuất hiện khi miêu tả hiện tượng nước lũ, triều cường hoặc khi kể chuyện về sông nước. Các cụm từ phổ biến: “nước dềnh lên”, “sóng dềnh”, “dềnh dàng”.

Trong văn viết: “Dềnh” xuất hiện nhiều trong thơ ca, văn học để tạo hình ảnh sinh động. Nổi tiếng nhất là câu thơ “Sông được lúc dềnh dàng” của nhà thơ Hữu Thỉnh trong bài “Sang thu”.

Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Dềnh”

Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách dùng từ “dềnh” trong các ngữ cảnh khác nhau:

Ví dụ 1: “Nước suối dềnh lên sau cơn mưa lớn.”

Phân tích: Dùng theo nghĩa đen, miêu tả nước dâng cao và tràn lên.

Ví dụ 2: “Phía sau ô tô bị xóc cứ dềnh lên.”

Phân tích: Chỉ trạng thái vật bị nâng lên, xốc lên do tác động bên ngoài.

Ví dụ 3: “Sông được lúc dềnh dàng” (Hữu Thỉnh – Sang thu)

Phân tích: Dùng nghĩa bóng, gợi hình ảnh dòng sông chậm rãi, thong thả khi sang thu.

Ví dụ 4: “Chiếc thuyền dập dềnh trên sóng biển.”

Phân tích: Từ “dập dềnh” (từ ghép có chứa “dềnh”) miêu tả chuyển động lên xuống nhịp nhàng.

Ví dụ 5: “Nước sông dềnh lên xăp xắp mặt đê, ai cũng lo lắng.”

Phân tích: Miêu tả mực nước dâng cao gần tràn đê, thường dùng trong ngữ cảnh mùa lũ.

Dềnh: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “dềnh”:

Kết luận

Dềnh là gì? Tóm lại, dềnh là động từ chỉ trạng thái nước dâng cao, tràn lên hoặc vật nổi lên theo sóng. Hiểu đúng từ “dềnh” giúp bạn sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt chính xác và giàu hình ảnh hơn.