Đặc điểm đúng với phần phía tây Liên bang Nga là gì? Đáp án

Đặc điểm nào sau đây đúng với phần phía tây của Liên bang Nga — đây là câu hỏi trắc nghiệm Địa lý lớp 11 xuất hiện thường xuyên trong đề thi. Đáp án đúng là: đại bộ phận là đồng bằng và vùng trũng, bao gồm đồng bằng Đông Âu và đồng bằng Tây Xi-bia, phân cách với phần phía đông bởi sông Ê-nít-xây.

Đặc điểm nào sau đây đúng với phần phía tây của Liên bang Nga?

Theo sách giáo khoa Địa lý lớp 11 (Bộ Giáo dục và Đào tạo), phần phía tây của Liên bang Nga có đặc điểm đại bộ phận là đồng bằng và vùng trũng. Ranh giới tự nhiên chia lãnh thổ Nga thành hai phần là sông Ê-nít-xây — không phải dãy U-ran (dãy U-ran chỉ là ranh giới hai châu lục Á-Âu). Phần phía tây gồm đồng bằng Đông Âu, đồng bằng Tây Xi-bia và dãy núi U-ran. Địa hình tổng thể của Liên bang Nga cao ở phía đông, thấp dần về phía tây — đây là quy luật địa hình cần ghi nhớ.

Các đặc điểm địa hình cụ thể của phần phía tây Liên bang Nga

Phần phía tây Liên bang Nga gồm ba đơn vị địa hình chính, mỗi đơn vị có đặc điểm và giá trị kinh tế riêng biệt:

• Đồng bằng Đông Âu: Tương đối cao, địa hình đa dạng với nhiều đồi thấp xen lẫn thung lũng rộng và vùng đất thấp. Đất đai màu mỡ — đặc biệt là đất đen (chernozem) — là vùng trồng cây lương thực, thực phẩm và chăn nuôi gia súc chính của Liên bang Nga. Đây là nơi tập trung phần lớn dân cư và các trung tâm công nghiệp lớn như Mát-xcơ-va, Xanh Pê-téc-bua.
• Đồng bằng Tây Xi-bia: Một trong những đồng bằng lớn nhất thế giới với diện tích hơn 2,5 triệu km², trải dài từ dãy U-ran ở phía tây đến sông Ê-nít-xây ở phía đông. Đồng bằng này có hai phần rõ rệt: phía bắc chủ yếu là đầm lầy (không thuận lợi cho nông nghiệp), phía nam có đất đen thảo nguyên màu mỡ hơn. Đặc biệt, đây là khu vực tập trung nhiều dầu mỏ và khí tự nhiên hàng đầu của Nga.
• Dãy U-ran: Dãy núi già, cao trung bình 500–1.200 m, là ranh giới tự nhiên giữa châu Á và châu Âu trên lãnh thổ Liên bang Nga. Dãy U-ran giàu khoáng sản như than, dầu mỏ, quặng sắt, kim loại màu, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển công nghiệp. Địa hình trung tâm dãy U-ran thấp, thuận lợi cho giao thông.

So sánh phần phía tây và phần phía đông Liên bang Nga

Sự khác biệt giữa hai phần lãnh thổ này là nội dung trọng tâm thường xuất hiện trong đề thi Địa lý 11. Bảng dưới đây tổng hợp các điểm đối sánh chính:

Ranh giới tự nhiên giữa hai phần là sông Ê-nít-xây — đây là điểm phân biệt quan trọng, tránh nhầm với dãy U-ran (ranh giới Á-Âu).

Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên phía tây đến phát triển kinh tế Liên bang Nga

“Điều kiện tự nhiên của Liên bang Nga có nhiều thuận lợi đối với phát triển kinh tế, nhưng cũng không ít khó khăn: địa hình núi và cao nguyên chiếm diện tích lớn, nhiều vùng rộng lớn có khí hậu băng giá hoặc khô hạn, tài nguyên phong phú nhưng phân bố chủ yếu ở vùng núi hoặc vùng lạnh giá.” — SGK Địa lý 11, Bộ Giáo dục và Đào tạo

Cụ thể, địa hình đồng bằng rộng lớn ở phía tây tạo ra nhiều lợi thế kinh tế vượt trội. Thứ nhất, đồng bằng Đông Âu với đất đen màu mỡ là vùng nông nghiệp trọng điểm, sản xuất lúa mì, ngô, củ cải đường và chăn nuôi bò, lợn. Thứ hai, địa hình bằng phẳng phía tây tạo thuận lợi cho giao thông vận tải — mạng lưới đường ô tô hơn 940.000 km và đường sắt phân bố chủ yếu ở khu vực này. Thứ ba, khí hậu ôn hòa hơn phía đông giúp phía tây trở thành nơi tập trung phần lớn dân cư và các trung tâm công nghiệp quan trọng như Mát-xcơ-va, Xanh Pê-téc-bua, vùng U-ran.

Tầm quan trọng của đồng bằng Tây Xi-bia trong kinh tế Liên bang Nga

Dù nằm ở phần phía tây nhưng đồng bằng Tây Xi-bia mang tính chất trung gian — không thuận lợi cho nông nghiệp ở phía bắc nhưng lại là trung tâm khai thác dầu khí hàng đầu của Nga. Theo Tập đoàn Dầu khí quốc gia Nga (Rosneft), đây là nơi tập trung trữ lượng dầu khí lớn nhất cả nước, đóng góp đáng kể vào GDP và kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Sông Obi (dài khoảng 3.650 km) và nhánh chính Irtysh (dài khoảng 4.248 km) là huyết mạch giao thông nội địa kết nối vùng khai thác dầu khí này với các trung tâm công nghiệp và cảng biển.

Tuy nhiên, hơn 50% diện tích đồng bằng Tây Xi-bia thấp dưới 100 m so với mực nước biển, gây ra tình trạng ngập lụt mùa xuân và hình thành các đầm lầy lớn — bao gồm đầm lầy Vasyugan, một trong những đầm lầy đơn lẻ lớn nhất thế giới với diện tích khoảng 51.600 km².

Câu hỏi thường gặp về đặc điểm phần phía tây Liên bang Nga

Sông nào là ranh giới tự nhiên giữa phần phía đông và phía tây Liên bang Nga?

Sông Ê-nít-xây — không phải dãy U-ran. Dãy U-ran là ranh giới giữa châu Á và châu Âu.

Đặc điểm nào đúng với phần phía tây Liên bang Nga trong đề trắc nghiệm?

Đại bộ phận là đồng bằng và vùng trũng — đây là đáp án C trong hầu hết các đề thi hiện hành.

Tại sao dân cư Nga tập trung chủ yếu ở phía tây?

Vì phía tây có địa hình đồng bằng, khí hậu ôn hòa hơn, đất đai màu mỡ và hệ thống giao thông phát triển hơn.

Thế mạnh nổi bật của đồng bằng Tây Xi-bia là gì?

Tập trung nhiều dầu mỏ và khí tự nhiên — nguồn xuất khẩu năng lượng chính của Liên bang Nga.

Dãy U-ran có vai trò gì trong địa lý Liên bang Nga?

Là ranh giới tự nhiên giữa châu Á và châu Âu; giàu khoáng sản than, quặng sắt, kim loại màu, thuận lợi phát triển công nghiệp.

Tóm lại, đặc điểm đúng với phần phía tây Liên bang Nga là đại bộ phận là đồng bằng và vùng trũng — gồm đồng bằng Đông Âu màu mỡ, đồng bằng Tây Xi-bia giàu dầu khí và dãy U-ran giàu khoáng sản. Đây là vùng lãnh thổ trọng yếu với mật độ dân cư cao, nông nghiệp phát triển và các trung tâm công nghiệp lớn nhất của Liên bang Nga tập trung chủ yếu tại đây.