Bộ máy chính quyền thời Lê Sơ hoàn chỉnh nhất dưới thời vua nào

Bộ máy chính quyền thời Lê sơ được hoàn chỉnh nhất dưới thời vua Lê Thánh Tông (1460–1497). Trong giai đoạn 1466–1471, ông tiến hành cuộc cải cách hành chính quy mô lớn từ trung ương đến địa phương, đưa chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền Đại Việt lên đỉnh cao, thiết lập mô hình 6 bộ, 6 tự, 6 khoa và 13 đạo thừa tuyên.

Bộ máy chính quyền thời Lê sơ được hoàn chỉnh nhất dưới thời vua nào?

Bộ máy chính quyền thời Lê sơ được hoàn chỉnh nhất dưới thời vua Lê Thánh Tông — vị vua thứ tư của triều Lê sơ, trị vì từ năm 1460 đến năm 1497. Đây cũng là đáp án đúng trong câu hỏi trắc nghiệm Lịch sử lớp 7 và Lịch sử lớp 11 theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

Từ năm 1466 đến năm 1471, vua Lê Thánh Tông tiến hành cuộc cải cách hành chính toàn diện, sắp xếp lại bộ máy nhà nước từ trung ương xuống địa phương. Bản Hiệu định quan chế ban hành năm 1471 đánh dấu bước hoàn chỉnh cuối cùng của bộ máy chính quyền thời Lê sơ.

Kết quả là chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền Đại Việt đạt đến đỉnh cao phát triển. Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, đây là lần đầu tiên trong lịch sử phong kiến Việt Nam, bộ máy hành chính quốc gia được xây dựng chặt chẽ, thống nhất và vận hành hiệu quả bậc nhất.

Cải cách hành chính của vua Lê Thánh Tông (1466–1471)

Cuộc cải cách hành chính của vua Lê Thánh Tông được triển khai đồng thời ở hai cấp — trung ương và địa phương — nhằm tăng cường quyền lực hoàng đế và khắc phục tình trạng phân quyền, lộng quyền của các công thần đầu triều.

Ở cấp trung ương, vua Lê Thánh Tông thực hiện các biện pháp trọng yếu sau:

• Bãi bỏ các chức quan cao cấp: tướng quốc, đại tổng quản, đại hành khiển — những chức nắm nhiều quyền lực và dễ lấn át hoàng đế
• Vua trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả chức Tổng chỉ huy quân đội
• Hoàn thiện Lục Bộ gồm Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công; đứng đầu mỗi bộ là Thượng thư
• Lập thêm Lục Tự giúp việc cho Lục Bộ và Lục Khoa theo dõi, giám sát hoạt động của Lục Bộ
• Duy trì và nâng quyền các cơ quan chuyên môn: Hàn lâm viện, Quốc sử viện, Ngự sử đài

Ở cấp địa phương, năm 1466 cả nước được chia lại từ 5 đạo thành 12 đạo thừa tuyên cộng phủ Trung Đô. Đến năm 1471, sau khi bình định Chiêm Thành, vua đặt thêm đạo thừa tuyên Quảng Nam, nâng tổng số lên 13 đạo thừa tuyên. Mỗi đạo có 3 ty ngang quyền nhau: Đô ty phụ trách quân sự, Thừa ty phụ trách dân sự, Hiến ty phụ trách thanh tra giám sát. Theo Wikipedia, đến năm 1471, bộ máy triều đình Đại Việt sử dụng hơn 5.300 quan lại, chiếm khoảng 0,1% dân số, phân chia đều giữa triều đình và các đạo.

So sánh mức độ hoàn thiện bộ máy chính quyền qua các đời vua Lê sơ

Bộ máy chính quyền thời Lê sơ không hoàn chỉnh ngay từ đầu mà được xây dựng, bổ sung qua nhiều đời vua. Bảng dưới đây tổng hợp bước phát triển qua 4 đời vua tiêu biểu, cho thấy vì sao thời Lê Thánh Tông được xem là đỉnh cao hoàn thiện.

Dưới thời Lê Thái Tổ, bộ máy mới sơ khai với 5 đạo và các chức đại thần nắm quyền lớn. Sang thời Lê Thái Tông và Lê Nhân Tông, bộ máy tiếp tục được củng cố nhưng chưa giải quyết được mâu thuẫn phe phái trong triều đình. Chỉ đến thời Lê Thánh Tông, toàn bộ cấu trúc mới được hoàn chỉnh, vận hành hiệu quả và được đánh giá là bộ máy nhà nước phong kiến điển hình nhất lịch sử Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp về bộ máy chính quyền thời Lê sơ

Vua Lê Thánh Tông tên thật là gì?

Vua Lê Thánh Tông tên thật là Lê Tư Thành (còn gọi Lê Hạo), con thứ tư của vua Lê Thái Tông.

13 đạo thừa tuyên được hoàn thiện vào năm nào?

Năm 1471, khi vua Lê Thánh Tông đặt thêm thừa tuyên Quảng Nam sau khi bình định Chiêm Thành.

Bộ luật tiêu biểu thời Lê Thánh Tông là gì?

Quốc triều hình luật (Luật Hồng Đức), gồm 722 điều chia 16 chương, ban hành năm 1483.

Niên hiệu nổi bật nhất của vua Lê Thánh Tông là gì?

Niên hiệu Hồng Đức (1470–1497), gắn với bộ Luật Hồng Đức và Hồng Đức bản đồ sách.

Tóm lại, bộ máy chính quyền thời Lê sơ đạt đến mức hoàn chỉnh nhất dưới thời vua Lê Thánh Tông nhờ cuộc cải cách hành chính toàn diện 1466–1471. Mô hình 6 bộ, 6 tự, 6 khoa và 13 đạo thừa tuyên do ông thiết lập tiếp tục ảnh hưởng đến cấu trúc hành chính của các triều đại phong kiến Việt Nam sau này.