Vai trò của thủy sản đối với kinh tế và đời sống Việt Nam chuẩn

Vai trò của thuỷ sản được thể hiện trên 5 khía cạnh chính: đóng góp GDP và kim ngạch xuất khẩu quốc gia, cung cấp nguồn dinh dưỡng protein chất lượng cao, đảm bảo an ninh lương thực, tạo việc làm cho hàng triệu lao động, và góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo cùng môi trường sinh thái.

Vai trò của thuỷ sản

Thủy sản là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đồng thời giữ vai trò thiết yếu trong hệ thống lương thực toàn cầu. Ngành này vừa tạo ra giá trị kinh tế lớn thông qua khai thác và nuôi trồng, vừa cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, tạo sinh kế bền vững và khẳng định vị thế chủ quyền quốc gia trên biển.

Theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), thủy sản cung cấp khoảng 15% lượng protein động vật cho dân số toàn cầu, với hơn 3,2 tỷ người phụ thuộc vào cá như nguồn đạm chính trong khẩu phần ăn hàng ngày.

Vai trò của thủy sản đối với nền kinh tế quốc dân

Ngành thủy sản đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP nông lâm thủy sản và tạo nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước. Các giá trị kinh tế cụ thể gồm:

• Đóng góp kim ngạch xuất khẩu kỷ lục: Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024 theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP)
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Tỷ trọng thủy sản trong khối nông lâm ngư nghiệp tăng liên tục qua các năm, trở thành ngành đi tiên phong trong đổi mới kinh tế thị trường
• Thu hút đầu tư và công nghệ: Ngành thu hút vốn trong và ngoài nước vào chế biến, nuôi trồng công nghệ cao, logistics lạnh và nghiên cứu giống
• Phát triển công nghiệp phụ trợ: Kéo theo sự phát triển của các ngành chế biến thức ăn chăn nuôi, đóng tàu, bao bì, kho lạnh và dịch vụ hậu cần nghề cá
• Tăng trưởng GDP ngành: Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tốc độ tăng GDP thủy sản 6 tháng đầu năm 2024 đạt 3,76%, cao hơn mức chung toàn ngành nông lâm thủy sản

Cung cấp nguồn dinh dưỡng protein chất lượng cao cho con người

Thủy sản là nguồn đạm động vật dễ tiêu, ít chất béo bão hòa và giàu vi chất mà thịt gia súc gia cầm khó có được. Theo báo cáo The State of World Fisheries and Aquaculture của FAO (2024), thực phẩm thủy sản cung cấp các axit béo omega-3 chuỗi dài, vitamin D, B12 và các khoáng chất thiết yếu như i-ốt, selen, kẽm, sắt và canxi.

Theo Bộ Y tế Việt Nam, protein từ thủy sản chiếm khoảng 60% lượng protein động vật cung cấp cho dân số Việt Nam — gần gấp đôi mức trung bình của thế giới.

Đảm bảo an ninh lương thực và xóa đói giảm nghèo

Cá và các sản phẩm thủy sản có giá thành thấp hơn thịt gia súc, giúp người thu nhập thấp tiếp cận nguồn đạm chất lượng cao. Đây là vai trò đặc biệt quan trọng ở các nước đang phát triển.

Theo FAO, tại nhiều nước đang phát triển, thủy sản cung cấp tới 75% lượng đạm động vật hàng ngày cho người dân. Ở Việt Nam, các ao hồ nhỏ tại đồng bằng, trung du đều được tận dụng cho nuôi trồng, bổ sung thực phẩm cho bữa ăn gia đình.

Ngành thủy sản còn là cứu cánh cho nhiều hộ nghèo vùng ven biển, hải đảo và vùng trũng đồng bằng sông Cửu Long. Các chương trình phát triển nuôi trồng đã góp phần nâng cao thu nhập hàng trăm ngàn hộ gia đình.

Tạo việc làm và phát triển cộng đồng dân cư

Chuỗi giá trị thủy sản từ nuôi trồng, khai thác đến chế biến và phân phối thu hút một lực lượng lao động khổng lồ. Nghiên cứu của FAO ước tính có khoảng 59,6 triệu người trên thế giới sống bằng nghề đánh bắt và nuôi trồng thủy sản. Tại Việt Nam, ngành tạo sinh kế cho hàng triệu lao động thông qua các mắt xích:

1. Ngư dân khai thác biển: Hàng trăm ngàn lao động trên các đội tàu đánh bắt xa bờ và gần bờ tại 28 tỉnh ven biển
2. Hộ nuôi trồng thủy sản: Chủ trại tôm, cá tra, cá lồng biển tập trung ở đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh ven biển miền Trung
3. Công nhân chế biến: Lực lượng đông đảo tại các nhà máy đông lạnh, chế biến xuất khẩu tôm, cá tra, cá ngừ
4. Dịch vụ hậu cần nghề cá: Sửa chữa tàu, cung cấp nhiên liệu, đá lạnh, ngư cụ, thức ăn thủy sản
5. Thương mại và logistics: Vận chuyển, kho lạnh, phân phối trong nước và xuất khẩu

Các tỉnh ven biển như Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Kiên Giang đã trở thành điểm sáng phát triển kinh tế nhờ ngành thủy sản mũi nhọn.

Góp phần xuất khẩu và nâng cao vị thế Việt Nam trên thị trường quốc tế

Việt Nam hiện là một trong ba nước xuất khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, cùng với Trung Quốc và Na Uy. So sánh vị thế xuất khẩu giữa các ngành mũi nhọn trong nước cho thấy đóng góp quan trọng của thủy sản:

Thương hiệu tôm sú, cá tra phi lê Việt Nam đã có mặt trên kệ hàng tại hơn 170 quốc gia, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và thắt chặt quan hệ thương mại song phương.

Bảo vệ chủ quyền biển đảo và cân bằng môi trường sinh thái

Với đường bờ biển dài hơn 3.260 km và vùng đặc quyền kinh tế khoảng 1 triệu km², hoạt động đánh bắt thủy sản của ngư dân Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn gắn liền với việc khẳng định chủ quyền lãnh hải.

Các đội tàu cá bám biển tại Hoàng Sa, Trường Sa và các ngư trường truyền thống là lực lượng hiện diện thường xuyên trên biển, hỗ trợ tuần tra và cứu hộ cứu nạn. Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ ngư dân bám biển theo Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030.

Ở khía cạnh môi trường, nuôi trồng thủy sản bền vững giúp duy trì đa dạng sinh học, bảo tồn rừng ngập mặn, và giảm áp lực khai thác lên nguồn lợi tự nhiên. Việc chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng còn giúp giảm phát thải khí nhà kính so với chăn nuôi gia súc trên cạn.

Câu hỏi thường gặp về vai trò của thuỷ sản

Thủy sản bao gồm những gì?

Thủy sản gồm cá, tôm, cua, ghẹ, mực, sò, ốc, hàu, rong biển và các loài động thực vật sống trong nước ngọt, nước lợ, nước mặn.

Ngành thủy sản chiếm bao nhiêu GDP Việt Nam?

Thủy sản đóng góp khoảng 3-4% GDP quốc gia và chiếm khoảng 20-25% GDP của khu vực nông lâm thủy sản.

Sản phẩm thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là gì?

Tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc là 5 nhóm sản phẩm xuất khẩu chủ lực, trong đó tôm dẫn đầu về kim ngạch.

Vì sao ăn cá tốt hơn ăn thịt đỏ?

Cá ít chất béo bão hòa, giàu omega-3 và dễ tiêu hóa hơn thịt đỏ, giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.

Thách thức lớn nhất của ngành thủy sản hiện nay là gì?

Thẻ vàng IUU của EU, rào cản kỹ thuật tại Mỹ, biến đổi khí hậu và suy giảm nguồn lợi tự nhiên là các thách thức lớn.

Vai trò của thuỷ sản không dừng ở đóng góp kinh tế với kim ngạch xuất khẩu vượt 11 tỷ USD, mà còn lan tỏa sang an ninh lương thực, sức khỏe cộng đồng, sinh kế nông thôn và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Phát triển thủy sản bền vững theo hướng hiện đại, minh bạch và thân thiện môi trường là con đường để Việt Nam củng cố vị thế cường quốc thủy sản trong tương lai.