Truyện Lục Vân Tiên là tác phẩm của ai? Đáp án và kiến thức

Truyện Lục Vân Tiên là tác phẩm của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu (1822–1888) — nhà thơ mù vĩ đại nhất của văn học Nam Bộ và là danh nhân văn hóa thế giới được UNESCO vinh danh năm 2022. Đây là một trong hai truyện thơ nổi tiếng và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong văn học Việt Nam, sánh ngang với Truyện Kiều của Nguyễn Du.

Truyện Lục Vân Tiên là tác phẩm của ai?

Truyện Lục Vân Tiên là tác phẩm của Nguyễn Đình Chiểu (1/7/1822 – 3/7/1888), nhà thơ, nhà giáo và thầy thuốc nổi tiếng của đất Nam Bộ nửa cuối thế kỷ XIX. Đây là truyện thơ Nôm viết theo thể lục bát, được sáng tác vào khoảng đầu những năm 1850 — khi tác giả đã bị mù hai mắt nhưng vẫn miệt mài truyền đạo nghĩa qua từng câu chữ. Tác phẩm gồm 2.082 câu thơ lục bát (bản ngắn nhất), được Trương Vĩnh Ký phiên âm sang chữ quốc ngữ và xuất bản lần đầu tại Sài Gòn năm 1889.

Nguyễn Đình Chiểu — “Ngôi sao sáng nhất bầu trời Nam Bộ”

Nguyễn Đình Chiểu sinh ngày 1/7/1822 tại làng Tân Khánh, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định (nay là TP. Hồ Chí Minh), trong một gia đình quan lại nhỏ. Ông học giỏi, nổi tiếng là người hiếu thảo và giàu lòng nhân nghĩa. Năm 1849, trên đường từ Huế trở về Gia Định chịu tang mẹ, ông bị đau mắt nặng rồi mù hoàn toàn hai mắt — một bi kịch lớn của cuộc đời ông. Về Gia Định, dù mù, ông vẫn dạy học và bốc thuốc chữa bệnh cho dân, được nhân dân kính trọng và gọi yêu là Đồ Chiểu.

Nguyễn Đình Chiểu sáng tác với triết lý “văn dĩ tải đạo” — lấy ngòi bút làm vũ khí chiến đấu: “Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm / Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.” Ông để lại nhiều tác phẩm có giá trị: Truyện Lục Vân Tiên, Dương Từ – Hà Mậu, Chạy giặc, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Thơ điếu Trương Định… Năm 2022, nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh, UNESCO chính thức vinh danh ông là Danh nhân văn hóa thế giới.

Hoàn cảnh ra đời Truyện Lục Vân Tiên

Truyện Lục Vân Tiên được Nguyễn Đình Chiểu sáng tác vào khoảng năm 1851–1854 — khi ông đã bị mù, trở về Gia Định dạy học và chữa bệnh. Điều đặc biệt là số phận nhân vật chính Lục Vân Tiên có nhiều điểm tương đồng với chính cuộc đời tác giả: đều bỏ dở thi cử để về quê chịu tang mẹ, đều bị mù hai mắt, đều bị kẻ tiểu nhân hãm hại nhưng cuối cùng được đền đáp xứng đáng. Tác phẩm ra đời như một lời gửi gắm tâm sự của người thầy mù đến thế hệ trẻ về đạo làm người — trung, hiếu, tiết, nghĩa.

Tóm tắt nội dung Truyện Lục Vân Tiên

Tại quận Đông Thành, chàng Lục Vân Tiên — con nhà họ Lục — sau khi học trên núi trở về, văn võ song toàn, trên đường xuống kinh ứng thí bắt gặp bọn cướp Phong Lai đang hoành hành. Một mình chàng bẻ cây làm gậy, xông vào đánh tan bọn cướp, cứu được thiếu nữ Kiều Nguyệt Nga. Nguyệt Nga cảm kích, vẽ hình Vân Tiên mang theo mình, nguyện giữ lòng son chờ đợi. Sau đó, Lục Vân Tiên bị bệnh rồi mù mắt, lại bị kẻ tiểu nhân Trịnh Hâm đẩy xuống sông, bỏ vào hang sâu. May mắn được bạn nghĩa hiệp Hớn Minh cứu và được tiên cho thuốc lại sáng mắt. Vân Tiên đỗ trạng nguyên, được vua cử đi dẹp giặc Ô Qua thành công. Trên đường thắng giặc trở về, chàng gặp lại Kiều Nguyệt Nga. Kết thúc có hậu: kẻ ác bị trừng trị thích đáng, Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga hạnh phúc sum vầy.

Giá trị và ảnh hưởng của tác phẩm

Truyện Lục Vân Tiên là “một cuốn tiểu thuyết về luân lý, cốt bàn đạo làm người” — ca ngợi tư tưởng nhân nghĩa, trung hiếu tiết hạnh, đồng thời lên án mạnh mẽ bọn lừa thầy phản bạn, kẻ tiểu nhân bội nghĩa. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng nhận xét: “Đây là một bản trường ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quý trọng ở đời, ca ngợi những người trung nghĩa.”

Tác phẩm có ảnh hưởng đặc biệt sâu rộng đến đời sống văn hóa Nam Bộ — đi vào tục ngữ, ca dao dân ca, trở thành hình thức diễn xướng đặc biệt gọi là “nói thơ Vân Tiên”, “kể thơ”, “hát Vân Tiên”. Ngôn ngữ bình dị, mộc mạc, đậm màu sắc Nam Bộ khiến tác phẩm dễ đi vào lòng người dù là tầng lớp nào. Truyện Lục Vân Tiên cũng đã được dịch sang tiếng Pháp (Abel des Michels, 1883) và chuyển thể thành nhiều loại hình nghệ thuật như phim, chèo, cải lương.

Câu hỏi thường gặp

Truyện Lục Vân Tiên là tác phẩm của ai?

Của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu (1822–1888).

Truyện Lục Vân Tiên được sáng tác năm nào?

Khoảng đầu những năm 1850 (1851–1854), khi Nguyễn Đình Chiểu đã bị mù và về dạy học ở Gia Định.

Truyện Lục Vân Tiên có bao nhiêu câu thơ?

2.082 câu thơ lục bát (bản thường dùng hiện nay); bản dài nhất có 2.246 câu.

Tác phẩm Lục Vân Tiên được xuất bản lần đầu năm nào?

Năm 1889 — do Trương Vĩnh Ký phiên âm sang chữ quốc ngữ và xuất bản tại Sài Gòn. Bản chữ Nôm in sớm nhất được ghi nhận là năm 1865.

Hai nhân vật chính của Truyện Lục Vân Tiên là ai?

Lục Vân Tiên — chàng trai văn võ song toàn, anh hùng nghĩa hiệp; và Kiều Nguyệt Nga — thiếu nữ thủy chung, hiếu thảo, giữ tiết hạnh.

Tóm lại, Truyện Lục Vân Tiên là tác phẩm của Nguyễn Đình Chiểu — nhà thơ mù vĩ đại của đất phương Nam, người đã dùng ngòi bút như vũ khí để truyền đạo nghĩa cho đời. Viết trong cảnh mù lòa và đất nước đứng trước họa xâm lăng của thực dân Pháp, Truyện Lục Vân Tiên là tiếng lòng của một người thầy, một chiến sĩ — khẳng định rằng nhân nghĩa, trung hiếu và tình yêu nước mãi là những giá trị bất diệt của dân tộc Việt Nam.