Soạn bài Trăng sáng trên đầm sen Chu Tự Thanh đầy đủ

Soạn bài Trăng sáng trên đầm sen của Chu Tự Thanh (1898–1948) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 11 — bộ sách Chân trời sáng tạo (trang 21–23, Tập 1, Bài 1: Thông điệp từ thiên nhiên — Tùy bút, tản văn) và Cánh diều. Đây là bài tản văn nổi tiếng của nhà văn Trung Quốc Chu Tự Thanh, in trong tập Những câu chuyện đi cùng năm tháng (NXB Văn học, 2014), khắc họa vẻ đẹp hòa hợp giữa ánh trăng, hoa lá đầm sen trong một đêm tĩnh lặng qua những quan sát tinh tế, liên tưởng bay bổng và ngôn ngữ giàu chất thơ — thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết và tâm hồn trắc ẩn, nhạy cảm của tác giả. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Trăng sáng trên đầm sen

Nội dung chính: Văn bản ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên, con người trong đêm trăng sáng; đặc biệt là vẻ đẹp của đầm sen được tác giả khắc họa rõ nét thể hiện tình yêu thiên nhiên, tâm hồn trắc ẩn của tác giả.

Đọc hiểu Trăng sáng trên đầm sen

Câu 1 (trang 23 sgk Ngữ văn 11 Tập 1): Chỉ ra một số từ ngữ, hình ảnh gợi tả vẻ đẹp hòa hợp giữa ánh trăng với hoa lá trên đầm sen.

Trả lời:

Một số từ ngữ, hình ảnh gợi tả vẻ đẹp hòa hợp giữa ánh trăng với hoa lá trên đầm sen là:

+ “ánh trăng như nước chảy, lặng lẽ tỏa xuống mặt lá sen và hoa sen”.

+ “lá sen và hoa sen như vừa được tắm gội bằng sữa bò”, “lại được bao trùm trong giấc mộng bằng dải lụa mỏng”

Câu 2 (trang 23 sgk Ngữ văn 11 Tập 1): Nêu một vài chi tiết cho thấy sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình; cho biết tác dụng của sự kết hợp ấy trong văn bản.

Trả lời:

Một vài chi tiết cho thấy sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình là:

– “Trên mặt đầm sen quanh co uốn khúc là những tán lá sen san sát. Lá sen nhô lên mặt nước rất cao, như là váy của nàng vũ nữ yêu kiều…”

– “Một làn gió nhẹ thổi qua, đưa hương thơm man mác, thoang thoáng như tiếng hát trên tòa nhà cao tầng từ xa vọng tới… trở nên duyên dáng.”

→ Tác dụng của sự kết hợp ấy trong văn bản là: Giúp cho câu văn trở nên sinh động, hấp dẫn lột tả được hết vẻ đẹp của thiên nhiên nơi đây và giúp cho thiên nhiên trở nên gần gũi với con người hơn.

Câu 3 (trang 23 sgk Ngữ văn 11 Tập 1): Người viết tùy bút, tản văn thường có những liên tưởng, biểu cảm bất ngờ và thú vị. Nêu dẫn chứng trong văn bản cho thấy đặc điểm đó.

Trả lời:

Dẫn chứng cho thấy người viết tùy bút, tản văn thường có những liên tưởng, biểu cảm bất ngờ và thú vị:

– “Lá sen nhô lên mặt nước rất cao, như là váy của nàng vũ nữ yêu kiều…”

– “Những bông sen màu trắng lốm đốm tô điểm trên những lớp lá sen, có bông vừa dịu dàng hé nở, có bông còn e thẹn chúm chím, chúng như những hạt ngọc châu, lại như những cánh sao trên bầu trời đêm thăm thẳm, hoặc lại như những cô gái xinh đẹp vừa tắm xong”.

Câu 4 (trang 23 sgk Ngữ văn 11 Tập 1): Theo bạn, cảm hứng chủ đạo của văn bản trên là gì?

Trả lời:

Cảm hứng chủ đạo được lấy từ:

– Vẻ đẹp giản dị, trong trẻo của thiên nhiên và con người nơi đây.

– Tình yêu thiên nhiên và lòng trắc ẩn của tác giả đối với vẻ đẹp thiên nhiên.

Câu 5 (trang 23 sgk Ngữ văn 11 Tập 1): Trình bày đặc điểm của thể loại tản văn được thể hiện qua văn bản Trăng sáng trên đầm sen.

Trả lời:

Đặc điểm của thể loại tản văn được thể hiện qua văn bản Trăng sáng trên đầm sen:

– Văn bản được kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình; miêu tả thiên nhiên và con người.

– Văn bản bộc lộ được tư tưởng, tình cảm của tác giả đối với thiên nhiên và con người nơi đây.

– Ngôn ngữ được sử dụng trong văn học là ngôn ngữ có tính nghệ thuật, đồng thời có sử dụng các biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa…

Sau khi đọc Trăng sáng trên đầm sen

Chất trữ tình trong tản văn là yếu tố được tạo từ vẻ đẹp của cảm xúc, suy nghĩ, vẻ đẹp của thiên nhiên tạo vật để tạo nên những rung động cho người đọc:

“.. Lá sen nhô lên mặt nước rất cao, như là váy của nàng vũ nữ yêu kiều”

“…Những bông sen màu trắng lốm đốm tô điểm trên những lớp lá sen, có bông vừa dịu dàng hé nở, có bông còn e thẹn chúm chím, chúng như những hạt ngọc châu, lại như những cánh sao trên bầu trời đêm thăm thẳm, hoặc lại như những cô gái xinh đẹp vừa tắm xong”

“…Ánh trăng xuyên qua kẽ lá từ trên những rặng cây cao rọi xuống….giữa ánh sáng và hình bóng tạo nên một giai điệu hài hòa, như bản nhạc vi-ô-lông (violin) nổi tiếng”

…..

Cái tôi trong bài tản văn là yếu tố thể hiện cảm xúc, suy nghĩ riêng của tác giả gửi gắm qua văn bản:

“…Vầng trăng đang từ từ nhô lên, đã không còn nghe thấy tiếng nô đùa của bọn trẻ chơi trên đường cái bên ngoài bức tường” trong khoảnh khắc dịu êm, tĩnh lặng như thế, nhưng dường như nhân vật trữ tình đang có nỗi tâm sự gì đó mà “cảm thấy trong lòng bồn chồn không yên”.

“….Như trong đêm đi dưới ánh trăng mênh mang, tôi có thể suy tư bất cứ điều gì, và cũng có thể không nay, một mình suy nghĩ gì cả, thế là tôi cảm thấy mình là con người tự do.”

….

Ngôn ngữ tản văn rất tinh tế và sống động đồng thời mang hơi thở giàu hình ảnh và chất trữ tình:

“…Một làn gió nhẹ thổi qua, đưa hương thơm man mác, thoang thoáng như tiếng hát trên toà nhà cao tầng từ xa vọng tới”: gió thổi hương sen được so sánh như tiếng hát trên toà nhà cao tầng từ xa vọng tới cho ta cảm nhận rõ hơn mùi hương sen thơm ngát, khiến cho độc giả thêm ấn tượng với những bông hoa sen xinh tươi.

“….Ánh trăng như nước chảy, lặng lẽ toả xuống mặt lá sen và hoa sen. Lớp sương mong mỏng phủ trên đầm sen. Lá sen và hoa sen như vừa được tắm gội bằng sữa bò, lại như được bao trùm trong giấc mộng bằng dải lụa mỏng”: cảnh sắc đầm sen trở nên thơ mộng, ánh trăng được có như nước chảy lặng lẽ tỏa xuống đầm sen, nhân hóa hình ảnh lá sen, bông sen như vừa được tắm gội bằng sữa bò
Xem thêm tại: https://loigiaihay.com/soan-bai-doc-mo-rong-theo-the-loai-trang-sang-tren-dam-sen-sgk-ngu-van-11-tap-1-chan-troi-sang-tao-chi-tiet-a134705.html

Trăng sáng trên đầm sen của Chu Tự Thanh là bài tản văn mẫu mực của văn học Trung Quốc hiện đại — kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố tự sự và trữ tình, sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh và các biện pháp so sánh, nhân hóa, ẩn dụ để tái hiện cảnh đầm sen trong đêm trăng sáng thơ mộng, lung linh, dịu ngọt. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 11 (Chân trời sáng tạo, Bài 1 — Thông điệp từ thiên nhiên), giúp học sinh nắm vững đặc trưng thể loại tản văn và rèn kĩ năng cảm nhận văn xuôi trữ tình. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh tự tin phân tích tác phẩm và làm bài thi đạt điểm cao.