Soạn bài Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây đầy đủ

Soạn bài Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây (trích sử thi Đăm Săn — Sử thi Ê-đê) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 10 — cả ba bộ sách: Chân trời sáng tạo (trang 37–42, Tập 1, Bài 2: Sống cùng kí ức của cộng đồng — Văn bản 1), Cánh diều (Tập 1, Bài 2) và Kết nối tri thức với cuộc sống (Tập 1, Bài 2). Đoạn trích thuộc thể loại sử thi anh hùng — sử thi tiêu biểu nhất của dân tộc Ê-đê ở Tây Nguyên, kể về hành trình người anh hùng Đăm Săn đánh bại tù trưởng hung ác Mtao Mxây để giành lại người vợ Hơ Nhị bị bắt cóc. Qua chuỗi sự kiện kịch tính — Đăm Săn khiêu chiến, hai lần giao đấu múa khiên đầy tương phản, sức mạnh được tăng lên nhờ miếng trầu Hơ Nhị, và ông Trời mách kế ném chày mòn vào tai địch — đoạn trích ca ngợi hình tượng người anh hùng cộng đồng trọng danh dự, gắn bó hạnh phúc gia đình, thiết tha với cuộc sống phồn vinh của thị tộc; đồng thời thể hiện nghệ thuật sử thi đặc sắc với so sánh, phóng đại, ngôn ngữ trang trọng giàu hình ảnh, nhịp điệu hùng tráng. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây

Câu hỏi (trang 38 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Hãy nhớ lại một vài nhân vật lịch sử hoặc nhân vật văn học thường được mọi người gọi là anh hùng và cho biết do đâu mà họ được tôn xưng như thế?

Trả lời:

Những nhân vật được gọi là anh hùng: Thánh Gióng, Sơn Tinh…

– Họ được tôn sùng là những vị anh hùng vì có công với cộng đồng, có những đóng góp và giúp đỡ con người. Từ đó nhận được sự tin yêu, quý mến và kính trọng.

Đọc hiểu Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây

1. Liên hệ: Lời văn ở đoạn này gắn với truyện hay với kịch?

Trả lời:

Lời văn ở đây gần với kịch vì:

– Là cuộc hội thoại kèm theo đó là những lời miêu tả hành động, ngoại hình nhân vật

– Trong đoạn này là cuộc hội thoại miêu tả cho cuộc xung đột giữa hai nhân vật

– Những hành động của nhân vật đều lần lượt được thể hiện qua lời đối thoại

– Từ ngữ trong mỗi câu đều đặc tả được đặc điểm riêng của nhân vật

2. Suy luận: Lưu ý những hình ảnh được sử dụng để miêu tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì độc đáo?

Trả lời:

Đăm Săn độc đáo ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Khi chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung

– Tác giả sử dụng những hình ảnh thiên nhiên để miêu tả những bước di chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi bật hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh kết hợp nói quá.

=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.

3. Theo dõi: Chú ý sự xuất hiện của cụm từ “bà con xem…” và ý nghĩa, tác dụng của nó trong lời kể.

Trả lời:

– Cụm từ này như làm cho độc giả và tác giả trở nên gần gũi hơn, mang cảm hứng giao tiếp. Cảm giác như tác giả hay nhân vật đang nói với người đọc vậy.

– Cách xưng hô chân chất, mộc mạc, giản dị.

4. Suy luận: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được miêu tả qua lời của ai? Điều đó giúp ích gì trong việc thể hiện hình tượng nhân vật Đăm Săn?

Trả lời:

– Cảnh tiệc tùng được miêu tả qua lời của người dân trong làng.

– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.

5. Suy luận: Việc miêu tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?

Trả lời:

– Ngoại hình Đăm Săn được miêu tả với những hình ảnh vượt xa khả năng của người thường:” bắp chân to bàng xà ngang, bắp đùi to bằng ống bễ, sức chàng ngang sức voi đực”.

– Đăm Săn được ví với những thứ to, chắc và khỏe khoắn bậc nhất.  Mang sức mạnh vượt trội => hình ảnh một vị tù trưởng với vẻ khỏe mạnh, cường tráng. Đồng thời bộc lộ thái độ ngưỡng vọng, ca ngợi Đăm Săn

Sau khi đọc Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây

Đoạn trích khẳng định sức mạnh và ca ngợi vẻ đẹp của người anh hùng Đăm Săn – một người trọng danh dự, gắn bó hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là anh hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê-đê.

Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây là đoạn trích tiêu biểu nhất của sử thi Đăm Săn — “bộ Iliad của người Ê-đê” — với bút pháp sử thi hào hùng: ngôn ngữ trang trọng, giàu hình ảnh thiên nhiên Tây Nguyên hùng vĩ, thủ pháp tương phản giữa Đăm Săn và Mtao Mxây, lối nói quá nâng hình tượng anh hùng lên tầm vóc vũ trụ, và cụm từ “bà con xem…” tạo không khí kể chuyện cộng đồng đặc trưng của sử thi. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 10 cả ba bộ sách (Chân trời sáng tạo, Cánh diều, Kết nối tri thức), thường xuất hiện trong đề thi học kì và thi tốt nghiệp THPT. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh phân tích sâu vẻ đẹp hình tượng người anh hùng sử thi và tự tin làm bài thi đạt điểm cao.