Soạn bài Chữ người tử tù Nguyễn Tuân đầy đủ

Bởi anh ngoc team 16/07/2026 Kết nối tri thức 10

Mục lục

Soạn bài Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân (1910–1987) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 10 — bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 21–27, Tập 1, Bài 2: Vẻ đẹp của thơ ca — Văn bản 5) và bộ sách Cánh diều (Tập 1, Bài 3: Truyện); đây cũng là tác phẩm trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 11 cũ (2007) và Ngữ văn 11 mới — *Cánh diều* (Tập 2 — qua bài nghị luận Lại đọc Chữ người tử tù của Nguyễn Đăng Mạnh). Chữ người tử tù lúc đầu có tên Dòng chữ cuối cùng, in trên tạp chí Tao Đàn năm 1939, sau được in trong tập Vang bóng một thời (1940) — được đánh giá là truyện ngắn xuất sắc nhất tập. Truyện tạo dựng tình huống éo le độc đáo: cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao — tử tù cầm đầu khởi nghĩa, tài viết chữ nổi tiếng khắp vùng — và viên quản ngục — người yêu cái đẹp, trọng người tài nhưng lại đại diện cho trật tự mà Huấn Cao chống lại; kết lại bằng cảnh cho chữ xưa nay chưa từng có — khẳng định sự chiến thắng và bất tử của cái đẹp, thiên lương trước bóng tối, cái ác. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Soạn bài Chữ người tử tù Nguyễn Tuân đầy đủ

Trước khi đọc Chữ người tử tù

Tác phẩm viết về cuộc đời của người tử tù và tài viết chữ của người đó.

Đọc hiểu Chữ người tử tù

1. Tóm tắt nội dung cuộc trò chuyện giữa nhân vật quản ngục và thầy thơ lại

– Viên quản ngục nhận được phiến trát có ghi tên sáu tên tù án chém, trong đó có Huấn Cao – người được khen tài viết chữ rất nhanh và đẹp. Viên quản ngục bảo thầy thơ lại quét dọn lại cái buồng trong cùng để cầm giữ Huấn Cao. Quản ngục và thơ lại cảm thấy tiếc một người nhiều tài như Huấn Cao lại phải chết.

2. Chú ý các chi tiết cho biết ngoại hình, suy nghĩ, lời nói, sở thích, môi trường sống của quản ngục và những câu văn khái quát được tính cách nhân vật này.

Đặc điểm	Chi tiết / câu văn
Ngoại hình	Người ngồi đấy, đầu đã điểm hoa râm, râu đã ngả màu
Suy nghĩ	Những đường nhăn nheo của một bộ mặt tư lự bây giờ biến mất hẳn, chỉ còn là mặt nước ao xuân, bằng lặng, kín đáo và êm nhẹ.
Lời nói	Có lẽ lão bát này cũng là một người khá đây. Có lẽ hắn cũng như mình. Chọn nhầm nghề mất rồi. Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người tài, hẳn không phải kẻ xấu hay là vô tình. Ta muốn biệt đãi ông Huấn Cao, ta muốn cho ông ta đỡ cực trong những ngày cuối cùng còn lại, nhưng chỉ sợ tên bát phẩm thơ lại này đem cáo giác với quan trên thì khó mà ở yên. Để mai ta dò ý tứ hắn lần nữa xem sao rồi sẽ liệu”
Sở thích	Kính mến khí phách, biết trọng người tài
Môi trường sống	Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc
Tính cách	Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc, tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ.

3. Theo bạn, viên quản ngục sẽ đối xử với Huấn Cao như thế nào? Chi tiết nào ở phần (1) có thể khiến bạn suy đoán như vậy.

– Viên Quản ngục sẽ đối xử tốt với Huấn Cao, dành cho Huấn Cao những biệt đãi riêng.

– Chi tiết:

+ Yêu cầu thầy thơ lại dọn dẹp phòng giam cuối cùng

+ Lời nói thể hiện ý muốn dò hỏi ý tứ thầy thơ lại để có thể biệt đãi Huấn Cao mà không bị phát giác

4. Hình dung hoàn cảnh của cuộc gặp gỡ giữa quản ngục và Huấn Cao

– Huấn Cao và Viên quản ngục gặp nhau trong ngục tù. Huấn Cao xuất hiện với tư thế hiên ngang, bất khuất, lạnh lùng. Viên quản ngục hiền lành, lòng kiêng nể cố giữ kín đáo mà đã rõ quá rồi.

5. Huấn Cao đã tiếp nhận sự “biệt đãi” của quản ngục như thế nào?

– Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm. Tuy nhiên, khi quản ngục ngỏ ý muốn chu cấp thêm, Huấn Cao khẳng khái trả lời, mong muốn quản ngục không đặt chân vào đây.

6. Dự đoán xem Huấn Cao có bằng lòng cho chữ viên quản ngục không?

– Huấn Cao có bằng lòng cho chữ quản ngục.

7. Lưu ý các chi tiết được tác giả sử dụng để dựng cảnh cho chữ.

– Bối cảnh: thời gian, không gian.

– Lời nói, cử chỉ, hành động của người xin chữ và người cho chữ.

Thời gian	Buổi đêm, trước ngày Huấn Cao bị đưa ra pháp trường
Không gian	Trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện tổ rập, đất bừa bãi phân chuột phân gián
Con người	Người cho chữ	Người nhận chữ
Lời nói	Ở đây lẫn lộn. Ta khuyên thầy quản nên thay chốn ở đi….	Kẻ mê muội này xin bái lĩnh
Cử chỉ, Hành động	Đậm tô những nét chữ trên tấm lụa trắng tinh	Khúm múm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa. Cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào.

8. Nhân vật Huấn Cao khuyên quản ngục điều gì? Quản ngục có thái độ như thế nào trước lời khuyên đó?

– Huấn Cao khuyên: quản ngục nên thay chốn ở, nên tìm về nhà quê mà ở, thoát cái nghề này rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ.

– Thái độ quản ngục: Cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào.

9. Nội dung câu chuyện được kể có giống với suy đoán của bạn lúc mới đọc nhan đề tác phẩm hay không.

– Nội dung câu chuyện giống với dự đoán: cuộc đời người tử tù và tài viết chữ của người đó.

Sau khi đọc Chữ người tử tù

Truyện ngắn “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân đã khắc hoạ thành công hình tượng Huấn Cao – một con người tài hoa, có cái tâm trong sáng và khí phách hiên ngang, bất khuất. Qua đó, nhà văn thể hiện quan niệm về cái đẹp, khẳng định sự bất tử của cái đẹp và bộc lộ thầm kín tấm lòng yêu nước.

– Lời về nhân vật quản ngục là của Nguyễn Tuân. Nó giúp người đọc cảm thấy viên quan ngục có những đặc điểm khác với cách mà người ta tưởng tượng là một kẻ đại diện cho xã hội cầm quyền. Viên quản ngục là một người hiền lành, nhân hậu, biết yêu và thưởng thức cái đẹp, là một “thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”.

– Sự kiện thầy thơ lại gặp Huấn Cao, kể rõ sự tình và nỗi lòng của quản ngục.

– Sau sự kiện ấy, Huấn Cao đã có cảm tình hơn với viên quản ngục và trân trọng tấm lòng biệt nhỡn liên tài của ông, đồng ý viết chữ tặng viên quản ngục.

– Những chi tiết tiêu biểu cho thấy tính cách nhân vật Huấn Cao

+ Huấn Cao lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thành gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái.

+ Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm

+ Huấn Cao trả lời quản ngục: “Ta chỉ muốn một điều là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây”

+ Một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô neys chữ trên tấm lụa trắng tinh căng phẳng trên mảnh ván.

+ Huấn Cao khuyên quản ngục: “Ở đây lẫn lộn. ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi….Thầy nên tìm về quê nhà mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ.”

– Đặc điểm tính cách: Huấn Cao là một con người tài hoa, có cái tâm trong sáng và khí phách hiên ngang, bất khuất.

Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân là kiệt tác của văn học hiện đại Việt Nam trước Cách mạng — với tình huống truyện đặc biệt, bút pháp lãng mạn tài hoa, nghệ thuật dựng cảnh cổ kính trang trọng và thủ pháp đối lập sắc nét, tác phẩm đã khắc họa thành công hình tượng Huấn Cao hội tụ đủ ba vẻ đẹp: tài hoa (viết chữ đẹp), khí phách (hiên ngang bất khuất trước cường quyền) và thiên lương (chỉ cho chữ người tri kỉ, biết giữ “thiên lương” trong sạch). Quan niệm thẩm mĩ cốt lõi của Nguyễn Tuân qua tác phẩm: cái đẹp và cái thiện không thể tách rời, cái đẹp có sức mạnh cảm hóa con người và chiến thắng bóng tối. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức, Cánh diều) và Ngữ văn 11, thường xuyên xuất hiện trong đề thi học kì và thi tốt nghiệp THPT. Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh phân tích sâu tác phẩm và tự tin làm bài thi đạt điểm cao.

Có thể bạn quan tâm