Soạn bài Cách gọt củ hoa thủy tiên đầy đủ

Soạn bài Cách gọt củ hoa thủy tiên (Theo Giang Nam) giúp học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp trong chương trình Ngữ văn 7 — bộ sách Chân trời sáng tạo (trang 47–51, Tập 2, Bài 8: Văn bản thông tin giới thiệu quy tắc trong hoạt động — vị trí: Văn bản chính). Văn bản được trích từ bài viết đăng trên báo Nhân Dân (nhandan.vn, ngày 31/01/2021). Đây là văn bản thông tin giới thiệu quy tắc, hướng dẫn chi tiết cách gọt tỉa củ hoa thủy tiên — một nghệ thuật chơi hoa Tết truyền thống tinh tế và thanh lịch của người Hà Nội. Văn bản có cấu trúc ba phần rõ ràng: Phần 1 — Giới thiệu về hoa thủy tiên và nghề gọt tỉa (dẫn dắt từ người nghệ nhân Nguyễn Phú Cường, câu thơ “Thuỷ tiên thanh nhã mấy ai hay”); Phần 2 — Liệt kê dụng cụ cần chuẩn bị (dao gọt chuyên dụng, chậu ngâm, v.v.); Phần 3 — Hướng dẫn các bước gọt tỉa chi tiết theo trật tự thời gian, kèm hình ảnh minh họa từng bước — sử dụng ngôn ngữ chính xác, thuật ngữ chuyên biệt, từ ngữ chỉ thời gian và đề mục đánh số rõ ràng. Bài viết hướng dẫn trả lời đầy đủ câu hỏi phần Trước khi đọc, Đọc hiểu và Sau khi đọc theo SGK mới.

Trước khi đọc Cách gọt củ hoa thủy tiên

Câu 1 (trang 47 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Khi quan sát ai đó tỉ mẩn chăm sóc một nhành hoa hay một chậu cây, em có suy nghĩ như thế nào về họ? Hãy chia sẻ với bạn về điều ấy?

Trả lời: 

Khi quan sát ai đó tỉ mẩn chăm sóc một nhành hoa hay chậu cây em có suy nghĩ họ là những người cẩn thiện, yêu hoa cỏ thiên nhiên chắc hẳn sẽ có một tâm hồn đẹp và tấm lòng lương thiện.

Câu 2 (trang 47 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Dựa vào nhan đề, hình ảnh minh họa và đọc lướt toàn văn bản, em dự đoán văn bản này sẽ viết về việc gì? 

Trả lời: 

Em dự đoán văn bản sẽ viết về việc chăm sóc cây hoa thủy tiên.

Đọc hiểu Cách gọt củ hoa thủy tiên

1. Giới thiệu cách chăm sóc để có một chậu hoa thủy tiên đẹp

– Đặt vấn đề: Người Hà Nội thường cầu kì trong cách chơi hoa ngày Tết, đặc biệt là cách chơi “hoa thủy tiên”

– Việc chăm hoa thủy tiên “rất mực tỉ mỉ, công phu”

– Thú chơi hoa ấy đã biến mất “mấy mươi năm”

– Và một số nghệ nhân đã “tìm kiếm và phục hồi” lại những tuyệt kĩ gọt, tỉa xưa và lan tỏa đến ngày nay

– Thời gian bắt đầu “mùa gọt thủy tiên”: sang tháng Chạp

– Yêu cầu: Để có một “chậu thủy tiên đẹp”, người chơi hoa cần vận dụng “kinh nghiệm, sự bài bản lẫn sự khéo léo, tinh xảo” qua nhiều khâu

→ Vấn đề được tác giả dẫn dắt, trình bày một cách hợp lí, rõ ràng

2. Các bước chăm sóc chi tiết để có một chậu hoa thủy tiên đẹp

a. Bước 1: Chuẩn bị:

– Ta cần chuẩn bị: dụng cụ và chọn củ thủy tiên

– Cụ thể:

+ Chọn dung cụ cắt tỉa gọt: “chọn một đầu vát” dùng để gọt tỉa củ; “một đầu lòng máng” để chỉnh, xén lá, cạo cuống hoa

+ Chọn củ thủy tiên: chọn “củ tròn, cân đối, vỏ ngoài màu nâu bóng, cầm thấy chắc tay”

b. Bước 2: Ngâm nước và gọt tỉa

– Ngâm và thay nước đúng kĩ thuật:

+ Đầu tiên, “ngâm củ thủy tiên” vào nước vài ngày

+ Thay nước liên tục cho lớp áo ngoài cùng “bợt đi”

+ Vài ngày ngâm rửa như thế để “nhựa trong củ phai bớt”, sau này cho màu “trắng ngọc ngà”

→ Bước bắt đầu quy trình gọt thủy tiên

– Gọt tỉa củ thủy tiên khéo léo:

(Cách gọt của nghệ nhân Nguyễn Phú Cường)

+ Mài sắc con dao rồi mới bắt đầu “bóc vỏ củ” và “bao mầm”

+ Dùng dao tách nhẹ “từng lớp vỏ củ”:

+ Sau khi tách vỏ củ thì: Một màu xanh non mờ mờ hiện ra

Đây chính là mầm lá, mầm hoa

+ Tiếp tục gọt những “bẹ củ” để “mầm lộ hẳn ra”

+ Cắt bỏ những mầm nhỏ “mọc xiên xẹo”

+ Giữ lại những mầm chính mọc thẳng hàng

* Lưu ý khi gọt tỉa:

– Nhát dao phải “đi một đường thật ngọt, khéo léo” để xén lá

– Yêu cầu về kết quả:

+ Lá  phải xoăn, thấp mới đúng “chuẩn vị thủy tiên xưa”

+ Tầm dáng hoa cao hay thấp nhưng phải tạo nên bố cục tổng thể hài hòa

+ Bông hoa không được ngửa lên

→ Các bước gọt, tỉa hoa phải thật cầu kì, tỉ mẩn, khéo léo

c. Thủy dưỡng:

– Ngâm dưỡng thủy tiên:

+ Phải rửa hàng ngày bằng nước sạch vì sau khi gọt xong, củ “thủy tiên bị tổn thương”

+ Trước khi dưỡng, nên đặt úp củ hoa xuống, ngâm trong nước và “nhớ thay nước khoảng 4 – 6 tiếng một lần”, dùng chổi lông nhỏ để làm sạch nhựa ở các vết cắt rồi xả, ngâm lại nước

+ Sau hai ngày, đặt củ ngửa lên, đưa vào dụng cụ dưỡng như bình thủy tinh, …

* Lưu ý:

+ Nước dưỡng hoa phải là nước sạch nếu không củ sẽ thối

+ Nước trong dụng cụ dưỡng phải ngập trên vết cắt của củ hoa nhưng không được ngập nụ hoa

+ Nên dùng nước mưa: củ sẽ sạch, màu sáng

– Thúc, hãm thủy tiên: Phụ thuộc vào thời tiết

+  Trời nồm: hoa “nở sớm”

+ Gió mạnh: mãi không thấy hoa lên

+ Muốn củ ra sớm: dùng nước ẩm thủy dưỡng, ban ngày phơi nắng, ban đêm đưa vào nhà dùng điện chiếu sáng

+ Muốn củ ra muộn: dùng nước lạnh, để chỗ râm mát, ban đêm cho ra ngoài trời

– Chỉnh lá, chỉnh hoa:

+ Phải chọn thời điểm “dễ nắn” nhất là khoảng 7 – 8 ngày sau khi gọt để chỉnh lá

+ Ta dùng tay uốn thử thấy “mềm mại” là có thể uốn lượn theo ý thích

+ Bộ rễ hoa phải “trắng ngần” , phô ra vẻ đẹp

→ Cái đẹp của thủy tiên đẹp nhất là khi người ta chăm hoa, để rồi rèn tâm tính của mình

Sau khi đọc Cách gọt củ hoa thủy tiên

Câu 1 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Những dấu hiệu nào giúp em nhận biết văn bản Cách gọt củ hoa thủy tiên là văn bản thông tin giới thiệu quy tắc trong hoạt động?

Trả lời: 

Em dựa vào đặc điểm nội dung và đặc điểm hình thức của văn bản để xác định đây là văn bản thông tin giới thiệu một quy tắc trong hoạt động.

Về nội dung thì văn bản có cấu trúc 3 phần: Giới thiệu mục đích – liệt kê những điều cần chuẩn bị – trình bày các bước cần thực hiện. Về hình thức văn bản có sử dụng các từ ngữ chỉ thời gian, hình ảnh minh họa, đề mục tóm tắt thông tin…

Câu 2 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Xác định thông tin cơ bản và cách triển khai thông tin trong đoạn văn: “Phải chăm chú quan sát, theo dõi cách nghệ nhân Nguyễn Phú Cường, …Đâỷ là vì, nếu không “tác động” sớm, từ trước khi những cái mầm nhú lên, thì tất cả lá, giò hoa, đều lên thẳng đuỗn như những mớ hành: . Theo em, vì sao tác giả chọn cách triển khai thông tin như vậy ở đoạn văn này?

Trả lời: 

Thông tin cơ bản là sự chuẩn bị cho cây trước công đoạn quan trọng, triển khai thông tin theo quan hệ nhân quả nhằm nêu ý nghĩa của việc “tác động” sớm vào mầm cây.

Câu 3 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Mục đích của văn bản này là gì? Cách triển khai thông tin chính của văn bản có quan hệ như thế nào với mục đích của văn bản? Dựa vào đâu em có thế xác định được như vậy?

Trả lời: 

Mục đích của văn bản là đưa ra cách chăm sóc hoa thủy tiên từ đó nêu ý nghĩa và cái thú vui của người chăm hoa Cách triển khai thông tin chính phục vụ cho mục đích của văn bản, làm nổi bật mục đích của văn bản.

Câu 4 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản này là gì? Chỉ ra tác dụng của chúng đối với việc thể hiện nội dung văn bản.

Trả lời: 

Phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng là hình ảnh. Tác dụng là khiến cho nội dung văn bản được thể hiện rõ ràng hơn, cụ thể hơn.

Câu 5 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Vẽ sơ đồ tóm tắt các bước gọt tỉa củ hoa thủy tiên.

Trả lời: 

Em vẽ sơ đồ các bước gọt tỉa củ hoa thủy tiên theo quy trình của SGK.

Câu 6 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):

Hãy tưởng tượng em là người gọt được bát hoa thủy tiên đẹp. Khi được ngắm thành quả của mình, em có cảm xúc như thế nào? Viết một đoạn văn khoảng 5 đến 7 câu thể hiện cảm xúc của em.

Trả lời: 

Đoạn văn tham khảo:

Hãy tưởng tượng em là người gọt được bát hoa thủy tiên đẹp. Khi được ngắm thành quả – mẫu 1

Bản thân loài hoa, bất cứ là hoa gì đều có khả năng tác động sâu sắc đến tâm trạng, sự khỏe khoắn về tinh thần và thể chất của mỗi chúng ta. Không gì khoan khoái, dễ chịu cho bằng việc ngắm một bình hoa với đủ màu sắc và ngửi được hương thơm dịu dàng của nó. Từ thời xa xưa, hoa tươi đã gắn bó với cuộc sống con người. Hoa giúp tô điểm cho cuộc sống thêm sắc màu và mang đến hương thơm tuyệt vời. Khi ngắm những đóa hoa tươi, nhiều người sẽ cảm thấy vô cùng thoải mái, yêu đời hơn. Nên không phải ngẫu nhiên, từ thời các vua chúa, trong cung điện đều có những khu vườn ngập đầy hoa tươi. Vì thế hãy tận dụng ngay những bông hoa rực rỡ của mùa xuân để làm khỏe cho mình nhất là trong mùa Covid 19 này. Khi bạn cắm một lọ hoa trong phòng làm việc, phòng khách hay nhà bếp – bạn có thể ngửi thấy hương hoa dịu nhẹ thoảng trong không khí và điều đó khiến bạn cảm thấy dễ chịu, giống như tác dụng của nụ cười trong cuộc sống, chúng sẽ khiến bạn cảm thấy hạnh phúc và chế ngự cảm giác đau đớn trong cơ thể.

Hãy tưởng tượng em là người gọt được bát hoa thủy tiên đẹp. Khi được ngắm thành quả – mẫu 2

Để gọt được bát hoa thủy tiên đẹp, đó là công sức của cả một quá trình. Nếu em là người gọt được một bát hoa thủy tiên như vậy em sẽ cảm thấy vui sướng, nâng niu và trân trọng nó. Bởi nó không giống với việc trồng một cái cây hay cắm một bông hoa, nó đòi hỏi phải có kĩ năng, kỹ thuật, tỉ mỉ của người làm. Mọi thứ đều diễn ra theo một quy trình đúng cách đòi hỏi sự tận tâm của người làm. Vì vậy, trân trọng và nâng niu nó cũng như chúng ta đang thể hiện sự trân trọng đối với công sức mà bản thân đã bỏ ra để làm nó.

Cách gọt củ hoa thủy tiên (theo Giang Nam) là văn bản thông tin giới thiệu quy tắc hoạt động mẫu mực — thể hiện qua cấu trúc logic ba phần (giới thiệu — chuẩn bị — thực hiện), ngôn ngữ chính xác, các đề mục đánh số in đậm, hình ảnh minh họa cụ thể và cách triển khai thông tin theo trật tự thời gian giúp người đọc dễ dàng thực hành. Đặc biệt, thông qua hướng dẫn kỹ thuật gọt tỉa tỉ mỉ, bài viết còn gửi gắm tình yêu với nét văn hóa chơi hoa Tết thanh lịch của người Hà Nội — giúp học sinh hiểu rằng đằng sau một bát thủy tiên đẹp là cả một nghệ thuật sống tinh tế, nhẫn nại, trân trọng vẻ đẹp thiên nhiên. Tác phẩm là trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 7 (Chân trời sáng tạo, Tập 2, Bài 8). Nắm vững nội dung soạn bài sẽ giúp học sinh nhận biết và viết tốt thể loại văn bản thông tin, tự tin làm bài kiểm tra đạt điểm cao.