Oscar là giải thưởng danh giá trong lĩnh vực nào? Đáp án đầy đủ

Oscar là giải thưởng danh giá trong lĩnh vực điện ảnh — được xem là danh hiệu cao quý nhất mà bất kỳ đạo diễn, diễn viên hay nhà làm phim nào cũng mong ước được chạm đến trong sự nghiệp. Tên đầy đủ chính thức của giải là Academy Awards (Giải thưởng Viện Hàn lâm), do Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) tổ chức hằng năm từ năm 1929.

Oscar là giải thưởng danh giá trong lĩnh vực nào?

Oscar là giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực điện ảnh — được tổ chức thường niên bởi Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (Academy of Motion Picture Arts and Sciences — AMPAS), tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Los Angeles, California, thành lập năm 1927 với hơn 10.000 thành viên là các chuyên gia hàng đầu trong ngành điện ảnh. Kể từ năm 1929, giải Oscar được trao hằng năm vào khoảng tháng 2 hoặc tháng 3 tại thành phố Los Angeles, để ghi nhận những thành tựu xuất sắc nhất trong năm của các đạo diễn, diễn viên, kịch bản, kỹ thuật hình ảnh và nhiều bộ phận sáng tạo khác thông qua cuộc bỏ phiếu kín của các thành viên Viện Hàn lâm. Lễ trao giải được phát sóng trực tiếp tới hơn 200 quốc gia trên toàn thế giới.

Lịch sử hình thành giải Oscar

Từ một bữa tiệc nhỏ đến sự kiện điện ảnh lớn nhất hành tinh — hành trình của Oscar kéo dài gần một thế kỷ:

• 1927 — AMPAS thành lập: Ngay sau khi Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh được thành lập, các thành viên đã thảo luận về việc tạo ra một giải thưởng nhằm ghi nhận những thành tựu xuất sắc trong điện ảnh và thúc đẩy tiêu chuẩn nghệ thuật của ngành.
• 16/5/1929 — Lễ trao giải đầu tiên: Diễn ra tại Khách sạn Hollywood Roosevelt, Los Angeles — với khoảng 270 khách mời và tấm vé chỉ có giá 5 USD. Buổi lễ diễn ra trong không khí thân mật của một bữa tiệc nhỏ, nhưng đã đánh dấu bước khởi đầu lịch sử của ngành điện ảnh Hoa Kỳ.
• 1930: Lễ trao giải Oscar lần đầu tiên được phát thanh trên sóng radio — mở rộng tầm ảnh hưởng ra khán giả toàn quốc.
• 1953: Lần đầu tiên lễ trao giải được truyền hình trực tiếp (bởi hãng NBC), đưa sự kiện này đến hàng triệu màn hình trên khắp nước Mỹ.
• 1976 đến nay: Hãng ABC trở thành đơn vị độc quyền phát sóng trực tiếp lễ trao giải Oscar.

Bí ẩn đằng sau tên gọi “Oscar”

Tên chính thức của giải thưởng là Academy Award of Merit — vậy cái tên “Oscar” đến từ đâu? Nguồn gốc đến nay vẫn gây tranh cãi với nhiều giai thoại thú vị:

• Giả thuyết phổ biến nhất: Năm 1931, bà Margaret Herrick — thư ký điều hành Viện Hàn lâm — lần đầu nhìn thấy bức tượng đã thốt lên rằng nó trông giống hệt người cậu tên Oscar của bà. Kể từ đó, các nhân viên trong Viện bắt đầu âu yếm gọi bức tượng là “Oscar”.
• Giả thuyết khác: Nữ diễn viên nổi tiếng Bette Davis cho rằng tên Oscar được đặt theo tên chồng bà — Harmon Oscar Nelson.
• Năm 1934 — chính thức hóa tên gọi: Nhà báo chuyên viết về Hollywood Sidney Skolsky lần đầu dùng từ “Oscar” trong bài báo khi đưa tin về việc trao giải Nữ diễn viên xuất sắc cho Katharine Hepburn → tên gọi lan rộng. Cùng năm, đạo diễn Walt Disney cũng nhắc đến tên Oscar khi nhận giải.
• 1939: AMPAS chính thức sử dụng tên gọi “Oscar” trong các văn bản của tổ chức.

Tượng vàng Oscar — biểu tượng của điện ảnh thế giới

Bức tượng vàng Oscar là một trong những biểu tượng được nhận ra nhiều nhất trên thế giới:

• Thiết kế: Do Cedric Gibbons — Giám đốc nghệ thuật hãng MGM — phác thảo năm 1928. Người tạo dáng mẫu là đạo diễn/diễn viên người Mexico Emilio “El Indio” Fernandez. Nhà điêu khắc George Stanley là người cụ thể hóa thiết kế thành bức tượng hoàn chỉnh.
• Hình dáng: Một hiệp sĩ đứng trên cuộn phim, tay cầm thanh kiếm — tượng trưng cho tinh thần hiệp sĩ và nghệ thuật điện ảnh.
• Kích thước: Cao khoảng 34cm, nặng khoảng 3,85–4kg.
• Chất liệu: Ban đầu làm bằng đồng; trong Thế chiến II chuyển sang thạch cao do thiếu kim loại; ngày nay làm từ hợp kim thiếc mạ vàng 14 cara.
• Quy định đặc biệt: Người đoạt giải không được bán lại tượng Oscar — nếu muốn sang nhượng phải bán lại cho AMPAS với giá tượng trưng 1 USD. Quy định này được AMPAS bảo vệ bằng lệnh của tòa án.

Các hạng mục giải thưởng chính của Oscar

Oscar hiện trao hơn 20 hạng mục chính thức, bao gồm cả nghệ thuật lẫn kỹ thuật điện ảnh. Những hạng mục quan trọng nhất gồm: Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam và Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Nam và Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, Kịch bản gốc và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, Phim hoạt hình hay nhất, Phim quốc tế hay nhất, Quay phim, Dựng phim, Nhạc phim, Ca khúc gốc, Thiết kế trang phục, Hiệu ứng hình ảnh và Trang điểm xuất sắc nhất.

Trong đó, “Big Five” là thuật ngữ chỉ 5 giải quan trọng bậc nhất: Phim hay nhất + Đạo diễn + Kịch bản + Nam diễn viên chính + Nữ diễn viên chính. Trong lịch sử, chỉ có 3 bộ phim từng thắng cả Big Five trong cùng một mùa giải — đây là kỷ lục gần như bất khả xâm phạm.

Quy trình bỏ phiếu chặt chẽ

Oscar nổi tiếng với quy trình bình chọn nghiêm ngặt và minh bạch:

• Vòng đề cử: Mỗi nhánh chuyên môn (diễn viên bỏ phiếu cho giải diễn viên, đạo diễn bỏ phiếu cho giải đạo diễn…) tự đề cử trong hạng mục thuộc lĩnh vực của mình.
• Vòng chung kết: Toàn bộ thành viên AMPAS bỏ phiếu cho hầu hết các hạng mục, với điều kiện phải xem đầy đủ tất cả phim được đề cử trong hạng mục đó.
• Giám sát độc lập: Công ty kiểm toán PricewaterhouseCoopers (PwC) giám sát toàn bộ quá trình bỏ phiếu điện tử bảo mật.
• Bảo mật tuyệt đối: Kết quả được niêm phong và giữ bí mật hoàn toàn cho đến khi người công bố mở phong bì trực tiếp trên sân khấu.

Câu hỏi thường gặp về giải Oscar

Oscar là giải thưởng trong lĩnh vực nào?

Điện ảnh — đây là giải thưởng cao quý nhất của ngành công nghiệp phim ảnh toàn cầu.

Oscar do tổ chức nào trao?

Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) — tổ chức phi lợi nhuận với hơn 10.000 thành viên là các chuyên gia điện ảnh hàng đầu.

Giải Oscar đầu tiên tổ chức năm nào?

Ngày 16/5/1929 tại Khách sạn Hollywood Roosevelt, Los Angeles, Hoa Kỳ.

Tên chính thức của giải thưởng là gì?

Academy Award of Merit — nhưng được biết đến rộng rãi hơn với tên gọi Oscar từ đầu thập niên 1930.

Phim nào thắng nhiều Oscar nhất trong lịch sử?

Ba bộ phim cùng nắm kỷ lục 11 tượng vàng Oscar trong một mùa giải: Ben-Hur (1959), Titanic (1997) và The Lord of the Rings: The Return of the King (2003).

Tóm lại, Oscar là giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực điện ảnh — không chỉ là một tượng vàng mà còn là biểu tượng của sự công nhận tối cao đối với những cống hiến xuất sắc cho nghệ thuật thứ bảy. Từ lễ trao giải đầu tiên với vỏn vẹn 270 khán giả năm 1929 đến sự kiện được hàng trăm triệu người trên toàn thế giới theo dõi ngày nay, Oscar đã và đang là giấc mơ lớn nhất, ngọn đèn soi sáng con đường của những tài năng điện ảnh qua gần một thế kỷ lịch sử.