Ngưu Tất là gì? 🧦 Nghĩa, giải thích thời trang

Ngưu tất là gì? Ngưu tất là vị thuốc Đông y quý, được bào chế từ rễ phơi khô của cây ngưu tất, có tác dụng hoạt huyết, bổ can thận và mạnh gân cốt. Đây là dược liệu được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền để chữa các bệnh về xương khớp, phong tê thấp, đau lưng mỏi gối. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, công dụng và cách sử dụng ngưu tất ngay bên dưới!

Ngưu tất là gì?

Ngưu tất là dược liệu quý trong Đông y, được lấy từ rễ phơi khô của cây ngưu tất (tên khoa học: Achyranthes bidentata Blume), thuộc họ Dền (Amaranthaceae). Đây là vị thuốc có vị đắng, chua, tính bình, không độc, quy vào hai kinh can và thận.

Tên gọi “ngưu tất” có nguồn gốc từ Hán Việt: “ngưu” nghĩa là trâu, “tất” nghĩa là đầu gối. Sở dĩ có tên gọi này vì các đốt trên thân cây phình to giống đầu gối con trâu.

Ngưu tất còn được biết đến với các tên gọi khác như: hoài ngưu tất, cỏ xước hai răng, cỏ sướt. Trong y học cổ truyền, ngưu tất có tác dụng:

Hoạt huyết thông lạc: Giúp lưu thông máu huyết, làm tan máu ứ, máu bầm.

Bổ can thận: Tăng cường chức năng gan và thận, mạnh gân cốt.

Điều kinh: Hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, chữa bế kinh, đau bụng kinh.

Lợi tiểu: Hỗ trợ chữa tiểu buốt, tiểu rắt, sỏi tiết niệu.

Ngưu tất có nguồn gốc từ đâu?

Cây ngưu tất có nguồn gốc từ vùng Đông Bắc Trung Quốc và Nhật Bản, sau đó được di thực sang nhiều nước châu Á. Tại Việt Nam, ngưu tất được trồng nhiều ở các tỉnh phía Bắc như Sa Pa, Lai Châu, Vĩnh Phúc, Hà Nội.

Sử dụng “ngưu tất” khi cần bổ gan thận, hoạt huyết, chữa đau nhức xương khớp, phong tê thấp hoặc các vấn đề về kinh nguyệt.

Cách sử dụng “Ngưu tất”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng “ngưu tất” trong y học cổ truyền, kèm các bài thuốc minh họa cụ thể.

Cách dùng “Ngưu tất” trong Đông y

Ngưu tất dùng sống: Rửa sạch, thái mỏng, sấy khô. Có tác dụng tán ứ, hoạt huyết, lợi thấp, chữa tiểu buốt, cổ họng sưng đau, chấn thương ứ máu.

Ngưu tất dùng chín: Tẩm rượu hoặc tẩm muối rồi sấy khô. Có tác dụng bổ can, ích thận, cường gân cốt, chữa tê thấp, đau lưng mỏi gối.

Liều dùng: 6-12g mỗi ngày, dưới dạng thuốc sắc hoặc ngâm rượu.

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Ngưu tất”

Dược liệu “ngưu tất” được ứng dụng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh khác nhau:

Ví dụ 1: Chữa phong tê thấp, đau lưng mỏi gối: Ngưu tất 12g, hy thiêm 16g, thổ phục linh 16g, lá lốt 10g. Sắc uống ngày 1 thang.

Phân tích: Bài thuốc kết hợp các vị có tác dụng trừ phong thấp, giảm đau nhức.

Ví dụ 2: Chữa bế kinh, đau bụng kinh: Ngưu tất 12g, ích mẫu 16g, hương phụ 8g, đào nhân 8g. Sắc uống sau kỳ kinh.

Phân tích: Ngưu tất kết hợp với các vị hoạt huyết điều kinh.

Ví dụ 3: Rượu ngưu tất địa hoàng bổ gan thận: Ngưu tất 250g, địa hoàng 250g, ngâm với 1 lít rượu trắng trong 2 tuần. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 20ml.

Phân tích: Bài thuốc ngâm rượu giúp bổ gan thận, mạnh gân cốt.

Ví dụ 4: Chữa viêm họng, mất tiếng: Ngưu tất 20g, cam thảo 10g. Sắc uống như trà.

Phân tích: Ngưu tất dẫn hỏa đi xuống, giảm viêm họng.

Ví dụ 5: Chữa bí tiểu ở người cao tuổi: Ngưu tất 12g, thục địa 12g, hoài sơn 12g, xa tiền tử 12g. Sắc uống ngày 1 thang.

Phân tích: Bài thuốc bổ thận, lợi tiểu cho người già.

Lưu ý khi sử dụng “Ngưu tất”

Một số điều cần lưu ý khi dùng dược liệu “ngưu tất”:

Trường hợp 1: Nhầm lẫn ngưu tất với cỏ xước (ngưu tất nam – Achyranthes aspera L.).

Cách phân biệt: Ngưu tất Bắc có rễ to hơn, thường nhập từ Trung Quốc hoặc trồng ở Việt Nam.

Trường hợp 2: Phụ nữ có thai tuyệt đối không được dùng vì ngưu tất có tính hoạt huyết, phá ứ.

Lưu ý: Người khí hư, tiêu chảy cũng cần thận trọng khi sử dụng.

“Ngưu tất”: Từ liên quan và phân loại

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ liên quan và cách phân loại “ngưu tất”:

Kết luận

Ngưu tất là gì? Tóm lại, ngưu tất là vị thuốc Đông y quý từ rễ cây ngưu tất, có tác dụng hoạt huyết, bổ can thận, mạnh gân cốt. Hiểu đúng về “ngưu tất” giúp bạn sử dụng dược liệu này an toàn và hiệu quả.