Khiển trách là gì? 😤 Ý nghĩa và cách hiểu Khiển trách

Khiển trách là gì? Khiển trách là hình thức phê bình, chỉ trích ai đó vì mắc lỗi hoặc không hoàn thành trách nhiệm được giao. Đây là từ Hán Việt thường xuất hiện trong môi trường công sở, trường học và các văn bản hành chính. Cùng tìm hiểu ý nghĩa, cách sử dụng và phân biệt khiển trách với các hình thức kỷ luật khác ngay bên dưới!

Khiển trách là gì?

Khiển trách là hành động phê bình, trách móc ai đó khi họ mắc sai phạm hoặc không thực hiện đúng nhiệm vụ. Đây là danh từ và động từ Hán Việt, trong đó “khiển” nghĩa là trách cứ, “trách” nghĩa là chê trách.

Trong tiếng Việt, từ “khiển trách” có các cách hiểu:

Nghĩa thông thường: Chỉ hành động phê bình, nhắc nhở khi ai đó làm sai. Ví dụ: “Anh ấy bị khiển trách vì đi làm muộn.”

Nghĩa pháp lý: Là hình thức kỷ luật nhẹ nhất đối với cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động khi vi phạm nội quy.

Trong giao tiếp: Mang sắc thái trang trọng, thường dùng trong văn viết hoặc môi trường công sở hơn là đời thường.

Khiển trách có nguồn gốc từ đâu?

Từ “khiển trách” có nguồn gốc Hán Việt, được ghép từ “khiển” (譴 – trách cứ) và “trách” (責 – chê trách, đổ lỗi). Từ này du nhập vào tiếng Việt qua giao lưu văn hóa với Trung Quốc.

Sử dụng “khiển trách” khi muốn diễn đạt việc phê bình ai đó một cách nghiêm túc, chính thức, đặc biệt trong môi trường làm việc hoặc văn bản hành chính.

Cách sử dụng “Khiển trách”

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng từ “khiển trách” đúng trong tiếng Việt, kèm các ví dụ minh họa cụ thể.

Cách dùng “Khiển trách” trong tiếng Việt

Động từ: Chỉ hành động phê bình, trách móc. Ví dụ: khiển trách nhân viên, bị khiển trách, khiển trách nghiêm khắc.

Danh từ: Chỉ hình thức kỷ luật. Ví dụ: hình thức khiển trách, quyết định khiển trách, mức khiển trách.

Các trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Khiển trách”

Từ “khiển trách” được dùng phổ biến trong môi trường công sở, trường học và các văn bản chính thức:

Ví dụ 1: “Giám đốc khiển trách trưởng phòng vì để xảy ra sai sót trong báo cáo.”

Phân tích: Dùng như động từ, chỉ hành động phê bình trong công việc.

Ví dụ 2: “Anh ấy nhận hình thức khiển trách bằng văn bản.”

Phân tích: Dùng như danh từ, chỉ mức kỷ luật hành chính.

Ví dụ 3: “Học sinh bị khiển trách trước lớp vì vi phạm nội quy.”

Phân tích: Động từ chỉ hành động nhắc nhở, phê bình trong trường học.

Ví dụ 4: “Cô ấy tự khiển trách bản thân vì đã không cố gắng hết sức.”

Phân tích: Nghĩa mở rộng, chỉ việc tự trách móc chính mình.

Ví dụ 5: “Quyết định khiển trách được ban hành sau cuộc họp kỷ luật.”

Phân tích: Danh từ trong văn bản hành chính, pháp lý.

Lỗi thường gặp khi sử dụng “Khiển trách”

Một số lỗi phổ biến khi dùng từ “khiển trách” trong tiếng Việt:

Trường hợp 1: Nhầm “khiển trách” với “khiêm trách” hoặc “khiếm trách”.

Cách dùng đúng: Luôn viết là “khiển trách” với “khiển” có dấu hỏi.

Trường hợp 2: Dùng “khiển trách” trong giao tiếp thân mật, đời thường.

Cách dùng đúng: Trong đời thường nên dùng “trách”, “mắng”, “phê bình”. “Khiển trách” phù hợp với văn phong trang trọng.

Trường hợp 3: Nhầm lẫn mức độ giữa “khiển trách” và “cảnh cáo”.

Cách dùng đúng: Khiển trách là mức kỷ luật nhẹ hơn cảnh cáo trong quy định hành chính.

“Khiển trách”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các từ đồng nghĩa và trái nghĩa với “khiển trách”:

Kết luận

Khiển trách là gì? Tóm lại, khiển trách là hình thức phê bình, trách móc khi ai đó mắc lỗi, thường dùng trong môi trường công sở và văn bản chính thức. Hiểu đúng từ “khiển trách” giúp bạn sử dụng ngôn ngữ chính xác và phù hợp ngữ cảnh.